Klucht
Jona Lendering
Waarom de foto hierboven betekent dat het maar goed is dat het Nationaal Historisch Museum verdwijnt, leg ik u zo uit. Maar eerst een simpele vraag. Waarom zou de tweede van de hieronder genoemde onderwijzers moeten worden ontslagen?
1) Een onderwijzer heeft op een schoolreisje een klas van twintig kinderen mee. Als ze in de bus zitten, telt hij er negentien. Bij controle zijn er toch twintig. Gerustgesteld laat hij de chauffeur vertrekken.
2) Nog een onderwijzer, nog een schoolreisje, nog eens twintig kinderen. Deze onderwijzer telt meteen twintig kinderen en laat de buschauffeur vertrekken.
U weet het antwoord. De eerste onderwijzer telde ten onrechte 19 kinderen en controleerde zijn informatie. De kans dat de tweede een telfout heeft gemaakt, is precies even groot, maar hij controleerde zijn informatie niet. Iedereen die wel eens een groep op sleeptouw heeft gehad, kent dit probleem, en daarom tellen onderwijzers, toerleiders en kleuterjuffrouwen hun groepen altijd twee keer. Ze weten namelijk dat de kans op een fout bij ‘onmiddellijk het juiste aantal’ net zo groot is als bij ‘de eerste keer het verkeerde aantal’.
Controle is het wezen van kennis. Of informatie je vreemd of vertrouwd voorkomt, maakt niet uit: in beide gevallen kan de informatie onjuist zijn en dus moet je haar in beide gevallen controleren. Wie alleen vreemde informatie aan een controle onderwerpt en dit nalaat bij vertrouwde informatie, is dom. Dit is een bepaald soort domheid, die niets zegt over intelligentie of opleiding. Misschien komt deze vorm zelfs wel vaker voor bij intelligente mensen die eraan gewend zijn de feiten goed te kennen; de laagopgeleide is er meer aan gewend dat hij fouten kan maken, en is meer op zijn hoede.
Terug naar de foto. De fout is dat de Romeinen pas in 19 v.Chr. de Beneden-Rijn bereikten. De limes kan onmogelijk achtentwintig jaar daarvóór zijn aangelegd. (Wie het precies wil weten: de limes behoort vermoedelijk bij de Claudiaanse legerhervormingen, 41-42 n.Chr.) Het is weliswaar geen heel grote fout, maar ze is wel verschrikkelijk erg: deze fout verraadt namelijk dat de directie van het Nationaal Historisch Museum de geboden informatie niet heeft laten controleren – ze is voor haar verantwoordelijke taak te dom.
Goed dat er een einde komt aan deze klucht.
Historicus Jona Lendering won in 2010 de Oikos Publieksprijs. Lees zijn boeken. Meld u aan voor een cursus op Lenderings onderwijsinstituut Livius. Uw leven wordt erdoor verrijkt.
RSS