Henk Steenhuis

Er wordt her en der gemord om de serie over Ayaan Hirsi Ali, die met kerst in HP/De Tijd van start ging. Alies Pegtel wilde een achtdelige reconstructie maken van de jaren dat Hirsi Ali in Nederland woonde. En bij zo’n project hoort – behalve het opdiepen van onbekende feiten – uiteraard ook het antwoord op de vraag: wat was haar betekenis voor Nederland?

Maar het beantwoorden van die vraag is nog niet aan de orde. Allereerst zet Pegtel op een rijtje wat de belevenissen van Hirsi Ali in Nederland zijn geweest, waarbij ze soms op bijzondere feiten stuit. Zo heeft ze uit gesprekken met insiders opgemaakt dat Hirsi Ali niet altijd haar eigen artikelen en toespraken schreef. En dat ging dan uitgerekend om belangrijke teksten die veel hebben bijgedragen aan haar faam.

Is zoiets erg? Ach, allereerst is het gewoon dat toonaangevende politici tekstschrijvers in dienst hebben; daar ligt Den Haag niet wakker van. Maar in dit geval is dat toch een beetje anders. Ten eerste was Hirsi Ali maar een gewoon Kamerlid en geen toppoliticus of bewindsvrouw. Verder had ze de reputatie van denker en schrijver, en dan is het gebruik van ghostwriters toch anders dan bij het Kamerlid dat tweede woordvoerder ‘ruimtelijke ordening’ is. Een derde punt is van meer belang: de helpers van Hirsi Ali waren gevestigde publicisten, die op deze manier een uitermate belangrijke rol in het publieke debat speelden, en al die tijd voor het grote publiek onzichtbaar bleven.

Goed om te weten, zou je zeggen. Dat is nou een nieuw inzicht dat kan bijdragen aan het begrip van de fenomenale opkomst van Hirsi Ali in Nederland. Maar dat blijkt dus nogal gevoelig te liggen. In Trouw, op de Elsevier-site en op Frontaalnaakt.nl ging een stel oudere columnisten tekeer tegen de bevindingen van Pegtel. En dat op een manier die doet vermoeden dat hier heiligheidschennis is bedreven.

Sta me toe dat ik heel even stil sta bij de Nederlandse columnist. Dat is iemand die zelf bijna nooit iets uitzoekt. De laatste, mij bekende, onthulling van een columnist is Heleen van Royen die Rob Oudkerk als hoerenloper ontmaskerde. In verreweg de meeste gevallen gaat het om mannen die op parmantige toon hun mening verkondigen als ook aan de lopende band morele oordelen vellen, en die zo verdacht veel lijken op de (vroegere) Nederlandse dominee. Dat hij zelf liever niets uitzoekt, is voor de columnist overigens geen belemmering om neer te kijken op een echte journalist. De schrijvende collega die wél het nobele handwerk verricht, kan zelden op zijn instemming rekenen.

Zo zijn het ook nu weer columnisten die de meeste herrie maken. Ach en wee roepen ze, als Pegtel zich in de datum van een of andere bijeenkomst heeft vergist. Het was niet op zaterdag maar op zondag!!! Of als een van de ghostwriters niet aanwezig was op een ghostwrite-bijeenkomst, waar hij overigens weer wél was volgens enkele andere aanwezigen.

Mea culpa. Als wij een fout afdrukken in HP/De Tijd, is dat spijtig, want iedere fout is een te veel.

Maar de woede van sommige critici duidt op iets anders. De afgelopen jaren was de aanbidding van Ayaan Hirsi Ali – een moedige vrouw, dat staat buiten kijf – het grootst in intellectueel Nederland. Daar werd ze niet zelden als een heilige afgeschilderd, die zich hoog boven de gewone mensen bewoog. Een recent verschenen boek als De orkaan Ayaan is hier een goed voorbeeld van. Neemt u maar de proef op de som en verander op sommige pagina’s de naam ‘Ayaan’ in die van ‘Jezus Christus’, en u zult zien dat u een nieuwe versie van de Heilige Schrift in handen hebt.

Zo is het in sommige kringen gewoon geworden om Hirsi Ali te vereren. Edoch, HP/De Tijd is niet van plan om daaraan mee te doen. Wij willen weten wat zich in werkelijkheid heeft afgespeeld, voor en achter de schermen. Als iemand daar geen belangstelling voor heeft, is dat jammer. Of als iemand er belang bij heeft dat die feiten onbesproken blijven, dan merken we het wel. Waarbij de mensen die het hardst schreeuwen ons natuurlijk extra nieuwsgierig maken naar hun eigen rol deze hoogst opmerkelijke saga.

Wordt beslist vervolgd.

Henk Steenhuis is hoofdredacteur van het vrijzinnige opinieblad HP/De Tijd.