Complotgekken
Barracuda
Het complotkippenhok was de afgelopen 24 uur in paniek omdat De Balie in Amsterdam gisteravond een discussie organiseerde onder de titel ‘Wetenschappers over het geloof in complotten’: ‘Het KennisCafé kijkt met open vizier naar de ontstaansgeschiedenis, de politieke belangen en het winnende recept voor een succesvolle complottheorie.’
Volkskrant-journalist Martijn van Calmhout ging in gesprek met cultuursocioloog Stef Aupers van de Erasmus Universiteit Rotterdam, psycholoog Jan-Willem van Prooijen van de VU Amsterdam en historica/Amerikanist Markha Valenta van de UvA.
Het is altijd weer vermakelijk om te zien hoe complotters volledig over de rooie gaan wanneer hun heilige huis van zelfverzonnen zekerheden dreigt te worden aangetast. De aanval: op voorhand heel hard en vooral heel dom schreeuwen. Roepen dat alle kul die je ooit verkondigd hebt, is uitgekomen dan wel bewezen, stellen dat ‘deep down al die “serieuze wetenschappers” toch een heeeeeeeeel klein beetje gaan twijfelen, zeker als mensen uit het publiek een paar snoeiharde feiten lanceren’, ja zelfs dat de ‘brainwash main stream media direct betrokken zijn bij de 911 met hun TV-Fakery‘.
Kortom: ongeveer iedere complotgek in Nederland en daarbuiten reageerde. En ze trokken ook allemaal naar Amsterdam om die botte koppen eens goed de les te lezen.
Maar uiteindelijk werd het een ronduit milde avond, waarbij het niet eens ging om het ontkennen van complotten of het belachelijk maken van complotters, maar om de sociologische en psychologische verklaring van het fenomeen. Stef Aupers noemde bijvoorbeeld als redenen van het geloven in complotten het wantrouwen van de overheid, de tegenstrijdige verklaringen van experts en de ondoorgrondelijkheid van de bureaucratie.
We leerden ook dat wie gelooft in orde juist denkt dat de CIA achter 9/11 zit. Zelfs journalist Martijn van Calmhout stelde zich kwetsbaar op, en liet de weer luidruchtig aanwezige Micha Kat uitspreken. De complotters werden in hun waarde gelaten en alleen Jelle Reumer mocht op zijn beste Bomans helemaal op het einde wat satire bedrijven.
De belangrijkste vraag van de avond was of complotters ook daadwerkelijk op zoek gaan naar falsificatie van hun theorieën (oftewel: schiet gaten in je eigen theorie, be your own debunker) en dus niet alleen naar de bevestiging van hun vermoedens. De complotters zeiden van wel, maar uit hun reacties bleek niet zelden het tegendeel.
Barracuda bestrijdt onzin- en domdenken in de (alternatieve) media met mondsnoerende logica. Meer op zijn weblog.
RSS