De tóón! En de wóórdkeuze! (deel 2)

Peter Breedveld

Scène uit The Last Temptation of Christ

De Correspondent heeft een onthutsend verhaal van Jesse Frederik over mensen wier leven door Justitie wordt vernietigd vanwege een openstaande boete. Frederik beschrijft een ‘bureaucratische nachtmerrie’ waarin een ‘cultuur van vergelding’ heerst. Hij voert een advocaat op, Huib Struycken, die zich in deze zaken heeft vastgebeten en absurde misstanden aan de kaak stelt.

Maar voordat Frederik Struycken aan het woord laat, veroordeelt hij eerst omstandig en uitgebreid diens toon en woordkeuze. Struycken wisselt volgens Frederik ‘juridisch jargon af met frasen die je in Vak410 van de Amsterdam ArenA verwacht’. Hij zegt bijvoorbeeld ‘Waar zijn we godverdomme mee bezig? We criminaliseren mensen die een boete niet kunnen betalen!’, noemt het Centraal Justitieel Incassobureau een ‘criminele organisatie’, de Raad van State is volgens hem ‘corrupt’ en rechters scheldt hij uit voor ‘klootzakken.’

Frederik vergelijkt Struycken met andere advocaten die volgens hem ‘van het padje af’ zijn, onder meer omdat ze een ‘veelvuldig beroep doen op het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens’.

Witte mannelijke elite

Maar Struycken heeft wel een punt, concludeert Frederik. Hij is te bescheten om toe te geven dat Struycken gewoon honderd procent gelijk heeft. Individuen worden door ambtenaren, die totaal gespeend zijn van empathie en die voor geen enkele rede vatbaar zijn, om een onbenulligheid genadeloos vermalen tussen de raderen van een bureaucratische moordmachine. Als je dat vergelijkt met die hooggeplaatste VVD’ers die bijna altijd wegkomen met de flagrantste misdrijven, is een kwalificatie als ‘corrupt’ of ‘klootzak’ misschien wat direct, maar zeker niet misplaatst.

Struycken spreekt evenwel niet dezelfde taal als Frederik, en daardoor haakte die bijna af, blijkt uit de inleiding van zijn verhaal. Ik zie dat vaker. Je kunt duizend keer het gelijk aan jouw kant hebben staan, je kunt de ontdekking van het millennium hebben gedaan, je kunt het sluitende bewijs in handen hebben waarmee definitief is aangetoond wie er achter de moord op John Kennedy zitten, als je niet de taal spreekt van de witte mannelijke elite – en witter en elitairder dan De Correspondent vind je het nergens in Nederland – wordt er niet naar je geluisterd.

Nonverbale communicatie

Dat gaat niet alleen om toon en woordkeuze, ook de nonverbale communicatie is cruciaal. Een tijd geleden was ik verwikkeld in een rechtszaak die me kansloos leek voor degene die me had gedaagd (ik heb die zaak ook gewonnen). Maar mijn advocaat waarschuwde vlak voor de zitting dat ik de rechter niet moest irriteren door bijvoorbeeld nadrukkelijk te zuchten, geïrriteerd te kijken of demonstratief achterover te gaan zitten en dat soort dingen. Ik was daardoor geweldig gepikeerd. Als je gewoon gelijk hebt, als je letterlijk kilo’s bewijzen voor je gelijk kunt overdragen, alles zwart op wit hebt staan, als je tegenstander werkelijk geen poot heeft om op te staan, kun je dan nóg een zaak verliezen omdat jouw gezichtsuitdrukking de rechter niet aanstaat?

Het antwoord is ja.

Ook in Nederland, waar iedereen zogenaamd gelijk is, moet je de taal van de hoogopgeleide witte man met de hoogopgeleide witte ouders spreken om iets voor elkaar te krijgen. Om de deur zelfs maar op een kier te krijgen. En dat luistert heel nauw. Je kunt jezelf nog wel aanleren om de godverdommes achterwege te laten en met een beetje training krijg je de juiste beheerste toon ook nog wel onder de knie, maar er is nog een heleboel dat ‘not done‘ is en om dat allemaal te weten, moet je echt van jongs af aan onder de witte patriciërs hebben verkeerd.

Eurocentrisch perspectief

Zo heb ik verschillende zwarte studenten en ook witte docenten gesproken die me vertelden dat je een onvoldoende voor je paper blijft krijgen zolang je een onderwerp niet benadert vanuit hetzelfde beperkte aantal invalshoeken die witte academici al duizend jaar innemen. Bekijk je de wereld vanuit een ander perspectief dan het eurocentrische? Onvoldoende. “Luister, hier zijn alle gevestigde wetenschappers het over eens, het staat niet ter discussie.” Protesteer je tegen die dogmatische houding, dan krijg je snel het verwijt ‘emotioneel’ te zijn.

Dat geldt niet alleen voor niet-witte studenten. Als je de eerste in je familie bent die een universitaire studie doet, mis je ook op tal van manieren de boot omdat je simpelweg de taal niet spreekt. Frederik hekelt in zijn stuk advocaten die een beroep doen op het Europese verdrag van de mensenrechten. Voor hem is klaarblijkelijk vanzelfsprekend dat je dat niet doet. Mijn vader is banketbakker, ik begrijp werkelijk niet waarom je, als het gaat om het opsluiten van mensen die niks hebben gedaan, niet zou mogen citeren uit een juridisch document waarin je rechten zijn gegarandeerd.

Halve wilde

Maar dat is naïef. Patriciërs lachen daarom. De wet is er niet ter bescherming van Jan Modaal. De wet is er om Jan Modaal eronder te houden. In de woorden van Herbert Marcuse (ik begrijp dat ik nu het risico loop wat elitair over te komen): ‘Gesetz und Ordnung sind überall und immer Gesetz und Ordnung derjenigen, welche die etablierte Hierarchie schützen.‘ De wet is er om de gevestigde orde te beschermen en nergens anders voor.

En wie aan tafel met een groep hoogopgeleide witte mannen een beetje uit mensenrechtenverdragen gaat zitten citeren ten bate van nota bene een deplorable, die wordt gezien als een aap, een halve wilde, als iemand die ‘van het padje af’ is. Die heeft het niet begrepen, die is een outsider. En hij zegt nog ‘godverdomme’ ook.

Steve Brown, de gewezen crimineel inderdaad, begon een jaar of vijftien geleden aan een rechtenstudie die hij nooit heeft afgemaakt. Hij vertelde me een anekdote die hij in een college had gehoord. Het ging over een plebejer in het prerevolutionaire Frankrijk die voor de rechter was gedaagd en zich in het Bargoens probeerde te verdedigen tegen de beschuldigingen die in Latijn werden voorgelezen. Die hele rechtszaak ging in het Latijn, en die man sprak in een taal die door geen van de andere aanwezigen werd begrepen. Uiteindelijk werd hij dus ter dood veroordeeld zonder dat er zelfs maar naar hem was geluisterd of hij zelfs maar begreep waar de fuck die hele bizarre poppenkast over ging.

Oprechtheid en directheid

In wezen is er sinds die tijd helemaal niets veranderd. Nog steeds gaapt er een kloof tussen een witte elite die zich volvreet van de noeste arbeid van de massa kanslozen aan de andere kant van die kloof, en dus die kanslozen. Het is voor die kanslozen mogelijk om aan de andere kant van de kloof te geraken, maar dat vergt veel meer dan hard studeren en een krijtstreepkostuum. Kijk maar naar Zihni Özdil. Je moet je de taal van de witte patriciër eigenmaken, jezelf een grote mate van achterbaksheid aanleren en oprecht zijn in je gebrek aan oprechtheid. Je moet gespeend zijn van elke integriteit.

Zo’n Struycken? Kansloos. Zelfs een medewerker van een website kijkt daarop neer. Eerlijkheid, oprechtheid en directheid leveren je alleen maar hoon op. Zelfs als je gewoon gelijk hebt. Nee, wacht, vooral als je gewoon gelijk hebt. Als je godverdomme zegt, met verheven stem spreekt en weigert te huichelen, kun je eigenlijk beter ongelijk hebben dan gelijk. Want in dat laatste geval laten ze helemaal niks meer van je over.

Is het Vrije Woord u écht lief? Help me dan met een financiële bijdrage. Deze website wordt elke dag bedreigd door de virtuele knokploegen van Domrechts, malafide Nederlandse journalisten (een pleonasme) en zelfs door de vicepremier. Steun Frontaal Naakt. Doneer aan de enige dwarsdenkende, onafhankelijke site van Nederland. Stort wat u missen kunt op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’. Lees hier waarom dat niet met PayPal kan. Nog liever heb ik dat u op Frontaal Naakt adverteert of mij inhuurt. Mail mij.