Eten is verbinden in Iftar Around The World

Peter Breedveld

Je hebt van die moslims die met een misprijzend gezicht preken dat een handje dadels en een glaasje melk genoeg was voor de profeet Mohammed om de vasten te verbreken en dat dit voor de rest dus ook genoeg zou moeten zijn. Maar voor alle moslims die ik ken – en sommige ken ik heel intiem – gaat de Ramadan over eten. Elke dag van de vastenmaand staat in het teken van de Iftar, de eerste maaltijd van de dag, na zonsondergang en dat is een feestmaaltijd waar veel tijd, energie en vooral liefde in is geïnvesteerd.

Er zijn mensen die vinden dat daarmee de aandacht van God wordt afgeleid en dus de hele essentie van Ramadan verloren gaat. Die heb je ook onder de kerstfeestvierders, die klagen dat kerst gaat over de geboorte van Jezus en niet over schranzen.

Eten is verbinden

Maar er is niks mis met het genot van eten. Integendeel, zegt ook de Britse chef en kookboekenschrijver Asma Khan (als je in Londen bent, ga eten in haar fantastische restaurant The Darjeeling Express met alleen maar vrouwen in de keuken) in de eerste aflevering van Hassnae Bouazza’s nieuwe documentaireserie Iftar Around The World: “Eten gaat niet over consumptie, maar over het vertellen van een verhaal, het eten dat je kookt, laat zien wie je bent. Als je het eet, verbindt het je met de ziel van je voorouders.”

Het deed me denken aan een Napolitaanse traditie waarover ik voor het eerst las in The Serpent Coiled In Naples, waarbij families een maaltijd nuttigen op het graf van een overleden dierbare, een gebruik dat al in de Romeinse tijd begon.

Een andere Brit in Iftar Around The World, de uit Irak afkomstige kookboekenschrijver dr. Lamees Ibrahim (ze is medicus), vertelt hoe ze als student in London de maaltijden met haar familie miste en zich zeer eenzaam voelde als ze in haar eentje de vasten verbrak. We zien haar met familie en vrienden genieten van de copieuze maaltijd die ze zelf heeft bereid en die haar aan haar moeder doet denken. Ze hoopt, zegt ze, dat haar kinderen dit eten op dezelfde manier met hun moeder zal blijven verbinden, ook na haar dood.

Egocentrische vroomheid

Voor mij, en ik denk voor iedereen die Hassnae’s werk maar een beetje kent, is het niet moeilijk om in deze twee vrouwen Hassnae zelf te herkennen, voor wie eten net zo’n intieme gebeurtenis is, een manier van verbinden. Met je traditie, je land van herkomst en met je dierbaren van vroeger, nu en in de toekomst.

Ik heb zelf minder met journalist Remona Aly, die voor de BBC en The Guardian werkt. Voor haar is de Ramadan een feest om te vasten en God te aanbidden. Het valt me op dat ze niet praat over de verbinding met anderen, maar vooral over de relatie tussen God en haarzelf. Haar moment van openbaring kwam, net als bij Isaac Newton, in de vorm van een vallende appel, een gebeurtenis waar niemand anders getuige van was, vertelt ze, behalve zij en God.

Ik vind deze egocentrische vroomheid altijd een afknapper. Ik sprak eens een jonge vrouw die zei dat ze van haar moeder hield omdat dat moest van God. Ik probeerde daar meer over te weten te komen, want ik kan me er niks bij voorstellen dat je van iemand houdt omdat dat moet, hoe dat echte liefde kan zijn. Maar ze ging totaal op slot en ik voelde me een beetje gemeen. Maar toch, dit is wat ik altijd tegen de drie monotheïstische religies heb gehad, dat God zichzelf overal tussen parkeert met z’n dikke ego. Het Judaïsme vind ik dan nog het sympathiekst, omdat Joden zich niet zonder meer neerleggen bij de wil van God. Ze maken ruzie met hem.

Ontroerend

Niet dat Aly onsympathiek is, ze heeft veel zelfspot en zegt dat niet het niet eten en drinken een offer is voor haar, maar de Koreaanse televisiedrama’s en de K-pop waar ze verzot op is en die ze zich gedurende de hele Ramadan-maand ontzegt. Ontroerend vind ik als ze door het Londonse centrum loopt, bij Piccadilly Circus, geloof ik, en de Ramadan-verlichting ziet. Zo voelt Londen meer als haar thuis, zegt ze.

Eerlijk gezegd vind ik dat ook mooi omdat ik weet dat islamofoben hiervan uit hun vel springen. Eerlijk gezegd vind ik dat het mooiste van de islam, de rolberoertes van Wierd Duk en Wilders. Ze kunnen blèren en hitsen wat ze willen, maar onze steden zijn multicultureel en dat betekent dat we naast kerst ook Ramadan vieren. Je houdt het niet tegen, want dat is wat het volk écht wil: Verbinden, niet uitsluiten. De witte gehaktbalman is niet langer het centrum van de wereld en het is ook nog eens wat Asma Khan aan het begin van de aflevering zegt: “Laten we wel zijn, we zitten hier vanwege het bloody kolonialisme en de slavernij.”

Favoriete stad

Zo is er in Iftar Around The World veel te leren in slechts 25 minuten. We zien sympathieke mensen, hoe zij hun Ramadan invulling geven, waar dat vandaan komt, in welke context dat gebeurt. In deze eerste aflevering is dat Londen, in de volgende twee afleveringen is Hassnae in Tromsø, Noorwegen en in Muscat, Oman, waar ze weer heel andere mensen ontmoet. Het is allemaal vorig jaar gefilmd, en as we write and read zit Hassnae in Kaapstad voor het tweede seizoen, dat volgend jaar wordt uitgezonden, Inshallah.

Ik vind de eerste aflevering ook erg mooi om naar te kijken, met veel warm licht en warme kleuren, zeer sfeervol, met een belangrijke rol voor mijn op één na favoriete stad Londen. Ik heb zelf de volgende afleveringen ook nog niet gezien, dus ik ben benieuwd. Ze zijn elke donderdagavond, maar nogal laat, zoiets zou nou echt op prime time moeten. Gelukkig hebben we Uitzending Gemist nog.

Is het Vrije Woord u écht lief? Steun me dan met een financiële bijdrage. Doneer aan de enige dwarsdenkende, onafhankelijke (maar echt) site van Nederland. Rekeningnummer NL24 ASNB 8832 6749 39 (N.P. Breedveld, ASBN Rijswijk), BIC ASNB NL21.