Zo seksueel bevrijd is Nederland nou ook weer niet

Annemarie Toebosch

Eerst even een klopje op eigen rug dat ik hier als half-Amerikaan een discussie met Nederlanders aan durf te gaan over seksuele ongelijkheid in Nederland, in het #metoo-tijdperk, waar Amerika weer fijn als de meest preutse trut in de klas wordt neergezet.

Ik heb van de zwarte piet-discussie geleerd hoe snel mijn mond gesnoerd wordt als ik vanuit Amerika de Nederlandse tolerantie in twijfel trek. “Hou je bek jij, Amerikaan, met je Amerikaanse overgevoeligheden over ras en je eigen politiegeweld tegen zwarten.” Nederlands racisme aankaarten is één ding. Daar heb je elk geval nog kolonialisme en slavernij, en het feit dat massa’s Nederlanders vol vreugde op een racist hebben gestemd. Nederlands seksisme aankaarten, vanuit Amerika, is een stuk linker. Want Nederland is “seksueel gezond, met seksuele voorlichting voor kleuters, tieners die thuis in eigen bed mogen neuken, afwerkplaatsen voor de straathoertjes, en ons homohuwelijk.” Gek dan toch, dat aardig wat Nederlandse vrouwen op de #metoo-trein springen.

Preutse Amerikanen

Op mijn werk als hoofd van een programma Nederlands aan een grote universiteit zie ik veel progressieve mensen vol verwachting keer op keer met vliegtuig of via computer naar Nederland vertrekken. Bij terugkomst komen onherroepelijk de opmerkingen, “Goh, toch veel vrouwonvriendelijker dan ik dacht daar”, of, “Dit soort seksisme had ik daar niet verwacht”. Zijn dit allemaal overgevoelige politiek-correcte, preutse Amerikanen die normaal Nederlands gedrag als seksisme interpreteren, zoals ze dat zogenaamd ook met zwarte piet en racisme doen? Nee, want dit zijn Amerikanen, en Spanjaarden, en Aziaten, mensen uit het midden oosten, intelligente mensen van overal.

Ik zweef al de helft van mijn leven tussen de wereld van de zogenaamd preutse Amerikaanse vrouwen en vrijgevochten Hollandse meiden. Je kent de typeringen wel: “in Amerika mag geweld in de film wél, maar seks niet, maar wij komen lekker uit het land van ‘Turks Fruit‘ en de Wallen en seksuele voorlichting.”

Ik geef toe, jarenlang was het een héérlijk superioriteitsgevoel, dat achterlijke gegiechel van Amerikaanse vriendinnen als ik en public om een tampon vroeg, of als ik ze vertelde hoe ik m’n half-Hollandse kindjes het woord pijpen had uitgelegd. Maar in de loop van mijn leven hier verloor mijn Hollandse zelfvoldaanheid het van de werkelijkheid, die een hoop genuanceerder was dan het idee dat Amerikanen preutser zijn dan Nederlanders.

Benen scheren

Qua cultuur kun je misschien wel zeggen dat Amerika wat omzichtiger met het onderwerp seks omgaat dan de mainstream Nederlandse cultuur. We hebben het dan over een gigantische groep mensen, met een hele hoop verschillende normen en waarden en religies en seksuele achtergronden, en zonder de duidelijke meerderheidscultuur die je in Nederland kent. Omzichtigheid is in deze wereld een wijze oplossing.

Mijn vrijgevochten Hollandse meiden-idee zakte na verloop van tijd ook in elkaar. Terwijl ik (witte) Nederlandse vrouwen hoorde zuchten over de onderdrukte moslima’s met hoofddoek, zag ik ze keurig lopen in het gareel van de Nederlandse mode-politie van de hakjes en rokjes en hippe bikini’s. “Die Amerikaanse vrouwen, een beetje meer sex-appeal zou toch wel mogen met die lompe tennisschoenen aan”, werd me gezegd onder het druk scheren van de benen. En dan kun je de discussie aangaan, “Die hoofddoek, oké, misschien zit daar wat seksisme achter, maar dat eindeloos scheren van ons, dat doen wij oer-Hollandse vrouwen toch ook niet voor onszelf, of wel soms?” – “Nee”, werd me dan duidelijk gemaakt, “de moslima’s dragen de hoofddoek als een vorm van mannelijke onderdrukking terwijl dat scheren, dat wij doen, dat is gewoon hygiënischer. Vies, vrouwen met haren op de benen.”

Maar dan wel gewoon met vieze harige kerels in bed liggen.

Vrijgevochten vrouw

Zoals de Amerikaanse vrouw liever niet na wil denken over hoe haar seksuele omzichtigheid haar #metoo-verhalen beïnvloedt, zo wil de vrijgevochten Nederlandse vrouw liever niet nadenken over het feit dat ze nog zo hard kan zuchten over hoofddoeken en lachen over Amerikaanse preutsheid, maar zelf vastzit in de gender- en seks-shitstorm van haar eigen cultuur, vermengd met het racisme waarmee Sylvana Simons al jaren voor hoer wordt uitgemaakt, en verwrongen in de onmacht altijd degene te zijn die part-time werkt en dan na de scheiding met een half-ontwikkelde carrière zit.

In werkelijkheid worden álle vrouwen, of ze nu zedelijk zijn, of liberaal, zwart, wit, bruin of paars, net zo hard het slachtoffer van allerlei seksuele intimidatie. Ik kan de benen mijn hele leven nog zo wijd hebben gehad, uiteindelijk heb ik als open Hollandse meid in Amerika een groot aantal #metoo-verhalen, die waar zijn, en waar geen seksuele openheid me tegen beschermd heeft. En mijn zogenaamde preutse Amerikaanse vriendinnen hier kunnen nog zo netjes met de benen over elkaar in de hoek hebben gezeten, het heeft ze niet beschermd tegen seksuele machtsdelicten.

Beklemmende zedelijkheidscultuur

Beide landen, het zogenaamd preutse Amerika waar #metoo begon, en het zogenaamd verlichte Nederland waar #metoo nu voet aan de grond krijgt, hebben hun blinde vlekken. In Amerika is men sinds de civil rights movement goed opgevoed in discussies over machtsverschillen, maar verwatert de discussie over vrouwenhaat hier door seksuele omzichtigheid.

In Nederland daarentegen is het idee van machtsverschillen (zoals tussen Sint en Piet) nog niet uitgevonden, en de paar eenzame slimme zielen voor wie het kwartje al wel is gevallen wat betreft ras, reageren jammer genoeg paniekerig op #metoo, met angst in het hart dat Nederland zal terugkeren naar een oude beklemmende zedelijkheidscultuur.

Positioneel machtsmisbruik

Onderdrukking van vrouwen is geen seks, zelfs niet als je de piemel erbij uit de broek trekt. De vrouwenhaat die #metoo aankaart is, net als de rassenhaat die de anti-zwarte piet beweging aankaart, een gevecht tegen machtsmisbruik en kleinering. En dit vechten is geen overgevoeligheid of zedelijkheid. Het is humanisme, en vooruitgang. Het maakt dan geen bal uit of de Amerikaanse #metoo vrouwen daarnaast wat puberaal giechelen bij een seksscène in een film. Vrouwen vechten op moment vreselijk hard en dapper en veelal voor het eerst tegen het positionele machtsmisbruik van mannen. Dus hou op alsjeblieft met dat gezeur over seks en zeden. #metoo

Annemarie Toebosch woont al 23 jaar in de VS. Ze is hoofd van het programma Nederlands aan de University of Michigan.