Hassnae Bouazza

Illustratie: Barahona Posollo

‘De baard en de lengte ervan zeggen niets over iemands vroomheid.’ Daar kwamen de tweets van de Saoedische activiste en schrijfster Souad al Shammary op neer.

Niets bijzonders. Miljoenen moslims zeggen het dagelijks als kritiek op de hypocrisie van gelovigen die denken dat uiterlijkheden (korte broekspijpen, baard, constant God gedenken, opzichtig bidden; kortom: religieus exhibitionisme) een goede gelovige van je maken.

Souad al Shammary meent van niet en citeert daarbij vroom de profeet: in het geloof draait het om goede omgangsvormen en goede normen.

Zeshonderd stokslagen

Desondanks ligt ze nu al ruim een maand zwaar onder vuur in haar land vanwege de ‘baardtweets’. Ze zou daarmee de profeet hebben beledigd, beweren boze baardmannen voor wie zij al jaren een doorn in het oog is.

Ze was een van de eerste vrouwen die haar gezicht in het openbaar toonde, de eerste vrouw die rechtszaken bepleitte en zo de weg voor vrouwelijke advocaten vrijmaakte. Ze is medeoprichter van de Saoedische Liberalen die staan voor een seculier Saoedi-Arabië (haar compagnon Raif Badawi werd veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf en zeshonderd stokslagen) en één van de frontvrouwen van de vrouwenbeweging en van Women to Drive, een actiegroep voor het recht van Saoedische vrouwen om auto te rijden.

Crimineel en afvallig

Een vrouw met een missie. Gevormd en getekend door de Saoedische samenleving. Vastberaden om door te gaan, want een weg terug is er niet meer.

De gewraakte tweets zijn inmiddels, zoals dat wel vaker gaat, opgeblazen, uit de context gerukt en verdraaid om de schijn te wekken dat Al Shammary er de islam en zijn boodschapper mee zou hebben geschoffeerd.

Souad is gewend aan controverse. Ze is de meest omstreden vrouw van Saoedi-Arabië dankzij haar felle, maar altijd inhoudelijke optredens. Maar vooral omdat zij de boze baarden bevecht met hun wapens: shariarecht en koranexegese -in beide is ze afgestudeerd. Desondanks is ze ditmaal geschrokken van de felle agressie en het verdraaien van haar tweets door haar vijanden. Het is politiek, zegt ze. Een manier van haar tegenstanders om met haar af te rekenen, want ondertussen wordt ze weggezet als crimineel en ‘afvallig’ en op dat laatste staat in Saoedi-Arabië de allerzwaarste straf.

Om haar dood geroepen

Iedere ambitieuze (vlas-)baard die ook mee wil tellen en bekend wil worden, post tweets en YouTube-filmpjes waarin er om haar dood wordt geroepen, in de hoop dat zij erop reageert.

Wij hebben Souad onlangs in Egypte ontmoet om haar te portretteren voor Femke Halsema’s televisieserie over vrouwen in de islam. Ze is een buitengewoon humoristische en hartelijke vrouw zonder enige gêne en met veel liefde voor de goede dingen van het leven. Haar hotelkamer was bezaaid met chocola. Ik had nog nooit zoveel chocola bij elkaar gezien. Met veel zelfspot vertelt ze over haar tegenstanders die haar aanvallen op haar ‘siliconengezicht’ (ze heeft haar gezicht gebotoxt). Ze doet niet aan valse bescheidenheid en als een presentator haar vraagt naar polygamie, is ze duidelijk: vrouwen zijn virieler dan mannen, dus het is niet logisch om een man toe te staan vier vrouwen te hebben, zoals de koran doet.

De gescheiden moeder van zes kinderen vertelde me hoe ongelofelijk saai ze het leven in Saoedi-Arabië vindt, omdat er niks te doen is, behalve winkelen. Ze woont in een kustplaats, Jeddah, de liberaalste stad van Saoedi-Arabië, waar het strand is afgezet om te voorkomen dat mensen ten onder gaan aan teveel vertier.

Wet aan haar zijde

Toen ik vorige week wat tweets met haar uitwisselde, meldden zich op Twitter ook meteen allerlei ‘gelovigen’ die zich oordeeltjes over ons veroorloofden, kennelijk gesterkt in hun morele superioriteit door de paar plukjes vlas die ze allemaal op hun kin hebben, en die voor een baard moeten doorgaan. Dat ik net zo vervloekt ben als zij, bijvoorbeeld. Aan goede omgangsvormen hebben deze reliproleten een broertje dood.

De Saoedische overheid zou haar burgers moeten beschermen tegen dit soort religieuze extremisten en andere dwazen. In theorie heeft Souad de wet aan haar zijde, maar ze staat er, vanwege de politieke macht van de extremisten, vrijwel alleen voor.

Steun komt op gang

Hoewel het land een machtig koningshuis heeft, moet de koning, Abdullah, laveren en balanceren om zijn positie te behouden en de machtige conservatieven niet de overhand te laten krijgen. Zijn mandaten (vrouwen stemrecht geven, vrouwen toestaan lingerie te verkopen, vrouwen tot de Shouraraad laten toetreden) worden zwaar bevochten door de geestelijke stand. Bovendien zijn sommige rechters op de hand van de extremistische geestelijken, wat haar positie en die van andere activisten (haar compagnon Raif is daar een goed vorbeeld van) zeer precair maakt.

Gelukkig komt de steun voor haar langzaam op gang. De voormalig Koeweitische minister en huidige columnist Ali Ahmad al-Baghli roept in zijn column van afgelopen zaterdag Souad te steunen. Maar in Saoedi-Arabië zelf durven prominente mannen haar niet te steunen, vanwege het simpele feit dat zij een vrouw is.

Hassnae Bouazza schreef een boek over Arabieren, gesnubbed door de blanke Arabierenkenners hier te lande (en daarna geplagieerd), geprezen door Arabische Nederlanders en iets van drieduizend keer genoemd door de Roze Khmer in haar Arabierenhaatstukjes, Arabieren Kijken. En ze heeft haar eigen site, Aicha Qandisha.