Godgegeven recht

Hassnae Bouazza

Illustratie: Suat Gönülay

Terwijl in de verschillende Arabische landen de mannen boos hun baard laten staan, vlaggen, posters of zelfs zichzelf in brand steken om aandacht te vragen voor hun eisen (bij veel demonstraties hebben mannen alvast een jerrycan bij zich en aanstekers om eens lekker mee te dreigen) en in Libië de NAVO gretig mee bombardeert om die Arabische drommels te helpen, pakken de vrouwen in Saoedie-Arabië, zo’n beetje het symbool van de onderdrukking, het allemaal wat diplomatieker, voortvarender en vooral subtieler aan.

Na de vele ludieke en serieuze acties sinds de laatste Internationale Vrouwendag op 8 maart, hadden de vrouwen niet alleen hun zinnen gezet op het recht om auto te rijden, maar ook om te stemmen.

In 2004 vonden de eerste gemeenteraadsverkiezingen plaats in het koninkrijk en sindsdien strijden vrouwen voor het recht ook hun stem te laten horen. Destijds, in 2004, gold het excuus dat het faciliteren van vrouwenstemmen de nodige maatregelen vereiste. Nu, zeven jaar later, vinden er op 29 september aanstaande wederom gemeenteraadsverkiezingen plaats en in de aanloop daarnaar hebben de vrouwenorganisaties hun acties uitgebreid. Om aan de verkiezingen deel te kunnen nemen, moet je je in Saoedie-Arabië van tevoren registreren en dus togen vrouwen in april naar de gemeenten om zich ingeschreven te krijgen, wat dus niet mogelijk was. Daarnaast voerden ze een uitgebreide campagne via de media en internet om te pleiten voor het vrouwenstemrecht.

Een aantal activistes, onder wie Fawzia Al-Hani, stapte naar de rechtbank om hun zaak te bepleiten. Volgens Al-Hani zijn de maatregelen die genomen moeten worden makkelijk uitvoerbaar: het gaat om het creëren van plaatsen waar vrouwen zich gescheiden van mannen kunnen registreren en stemmen. Die plaatsen zijn er al volgens haar: de scholen zijn immers gesegregeerd.

Bovendien, zo stelt zij, bepaalt de islamitische wetgeving, de sharia, dat vrouwen gelijk zijn aan mannen en dat zij stemrecht hebben. Zij legde daarom het verzoek bij de rechter neer om de sharia na te leven en eiste verder dat het ministerie van Gemeentelijke Zaken vrouwen zou beschermen die gebruik maken van hun stemrecht. ‘Ik vraag niks raars,’ lichtte ze op televisie toe, ‘het is ons Godgegeven recht om te stemmen en daar vraag ik om, niet meer. Het is een belediging voor vrouwen en genant voor mannen en ons land dat vrouwen niet voor vol worden aangezien en hun burgerschap hen wordt ontnomen.’

De verschillende rechtszaken leverden niks op. Al-Hani’s zaak werd door de rechtbank van Damman doorverwezen naar het hooggerechtshof in Riyadh, dat oordeelde dat de zaak niet onder haar jurisdictie viel en hem terugstuurde naar de rechtbank in Damman.

Daar zal Al-Hani niet op hoeven wachten, want geheel onverwacht werd afgelopen weekend bekend dat de Saoedische Shoura Raad, die adviezen uitbrengt aan de koning, het advies heeft uitgebracht alles in het werk te stellen om vrouwen in de gelegenheid te stellen te stemmen. In een interview met de krant Asarq al-Awsat suggereerde een van de raadsleden dat indien nodig de komende verkiezingen een paar maanden kunnen worden verplaatst zodat vrouwen deel kunnen nemen. Het advies ligt nu bij koning Abdullah die het moet goedkeuren.

Volgens een onderzoek is achtenvijftig procent van de Saoediërs tegen vrouwenstemrecht en vinden ze dat het huis en de kinderen de natuurlijke taken zijn voor de vrouw. Dit getal is vroeger hoger geweest. Het is duidelijk dat de steeds belangrijker wordende economische bijdrage en positie van vrouwen ertoe bijdraagt dat zij serieuzer worden genomen.

Hoewel voorspellingen lastig zijn, ligt het in de lijn der verwachtingen dat koning Abdullah het advies van de Raad zal opvolgen. Vorig jaar zorgde hij zelf nog voor de nodige ophef door met ongesluierde dames op de foto te gaan. De foto bracht een schok en heftige discussies teweeg in een land waar vrouwen en mannen die geen familie van elkaar zijn, niet horen te mixen. Hij stelde de eerste vrouwelijke staatssecretaris aan, Noura al-Faiz, en hij heeft bovendien in het recente verleden al te conservatieve geestelijken teruggefloten of zelfs ontslagen: zelfs voor het machtige koningshuis is het laveren om de conservatieve geestelijken aan haar kant te houden terwijl ze de teugels wat laten vieren.

Binnenkort wordt bekend wat de koning beslist en of vrouwen inderdaad een stap dichter bij hun doel zijn gekomen. Als de koning het advies opvolgt, betekent dat nog niet dat ze zich ook verkiesbaar kunnen stellen. Dat is voor latere zorg en aan de dames wel toevertrouwd. Laat die Saoedische vrouwen maar schuiven.

Eerder verschenen in Vrij Nederland. Gisteren besprak Hassnae Bouazza (حسناء بوعزة) de kwestie ook op de Belgische radio. Beluister dat hier.