‘De sluier heeft niets met de islam te maken’
Peter Breedveld
De eerste brief die de Egyptische politieke activiste Nawal el Saadawi (1931) ooit schreef was een brief aan God: Waarom bent U zo onrechtvaardig? Gods antwoord liet niets aan duidelijkheid te wensen over. El Saadawi is tijdens haar leven herhaaldelijk ontslagen vanwege haar uitgesproken dissidente denkbeelden, bedreigd door religieuze fundamentalisten en ze heeft ook al eens van het volle Egyptische gevangenisleven mogen proeven.
Nu heeft ze zich kandidaat gesteld voor het Egyptische presidentsschap. Ze wil een scheiding tussen moskee en staat bewerkstelligen. Ze weet dat ze geen schijn van kans maakt, dat alleen een keiharde dictator die scheiding tussen moskee en staat voor elkaar zou kunnen krijgen. Ik wil ook helemaal geen president worden, bekende ze na afloop van de Abraham Kuyper-lezing die ze op 30 juni hield aan de Amsterdamse Vrije Universiteit.
Met haar kandidaatstelling wil El Saadawi discussie losmaken. Dat is haar gelukt. Een vrouw, een feministe bovendien, die president van Egypte wil worden! Ik heb de deur naar kritische discussie geopend, een taboe doorbroken, stelde ze zelfvoldaan vast.
El Sadaawi ziet er uit als een ondeugend kind van 74. Grote donkere ogen die lijken te vlammen van duivels plezier, haar gebruinde, onafgebroken lachende gezicht contrasteert met de spierwitte bos weerbarstig haar. Ze straalt één en al vrolijkheid uit, maar ze is toch heel erg ontevreden. Ontevreden over de universiteiten, die hun studenten opleiden tot volgzame aanhangers van de doctrines van hun professoren. Ontevreden over de Verenigde Staten, die ons komen vermoorden, onze grondstoffen afpakken en dan zeggen dat ze dat doen om ons te bevrijden. Ontevreden over het neokolonialisme’ van Europa en de Verenigde Staten. Maar ze heeft ook een appeltje te schillen met de religie die als dekmantel voor oorlog dient.” “God wordt gebruikt om onrechtvaardigheid te legitimeren, om ons angst in te boezemen. Maar je kunt niet van God houden als je bang voor bent!
Of je nou de thora, de bijbel of de koran leest, in alledrie is de vrouw inferieur, aldus El Saadawi. In alledrie geldt een dubbele moraal: één voor de man en een andere voor de vrouw. En een dubbele moraal ís geen moraal.
Moslima’s die een sluier gaan dragen om hun identiteit als moslim te benadrukken kunnen niet rekenen op El Saadawi’s sympathie. Die sluier staat voor een valse identiteit en heeft niets met de islam te maken. Er is geen enkel vers in de koran dat die sluier voorschrijft, sprak ze gedecideerd. We moeten ook niet zo pietluttig zijn over het verschil tussen islam, christendom, jodendom enzovoort, vindt El Saadawi. Niemand kiest voor z’n religie. Als mijn ouders geen moslims waren geweest, was ik dat ook niet geweest. Het is maar net waar je bent geboren. We moeten onze overeenkomsten vieren en niet onze verschillen. Die verschillen, tussen man en vrouw, tussen moslims en niet-moslims, die worden volgens El Saadawi door het neokolonialistische regime’ gecultiveerd om ons eronder te houden. We moeten niet onze religieuze identiteit benadrukken, maar onze identiteit als mens.
Ze kent een moleculair bioloog die tot Shiva bidt. In Nederland heeft ze mensen ontmoet die in Jezus geloven en toch heel normaal in een seculiere staat kunnen leven. Dat wil ze in Egypte ook. Om te beginnen moet iedereen daarom zelf de koran gaan lezen en interpreteren. En kritisch zijn: Twijfel aan alles, zelfs aan God. Zo maak je van een racistische, seksistische religie een religie die past in een egalitaire samenleving.
Jammer dat ze een kritische opmerking van antropologe Halleh Ghorashi afdeed met een oubollige dooddoener. Ghorashi wil de verschillen tusen mensen juist wél benadrukken. Overeenkomsten én verschillen zijn onontbeerlijk bij menselijke interactie, zei ze. Juist omdat de Iraanse overheid de verschillen tussen individuen wilde uitwissen, door bijvoorbeeld vrouwen te verplichten een hoofddoek te dragen, is ze uit Iran gevlucht. Ik móest van de overheid voor die hoofddoek kiezen. El Saadawi gaf een filosofietje ten beste over keuze’ die we niet echt zouden hebben. Een vrouw die haar gezicht bedekt met een dikke laag make-up kiest daar ook niet zelf voor. Die is gehersenspoeld door de televisie.
Een jonge, gesluierde vrouw die naast me zat zei erg onder de indruk te zijn van El Saadawi’s lezing. Maar ze zou haar koran wel beter moeten lezen, zei ze streng.
Peter Breedveld is tegenwoordig helemaal idolaat van Juana Molina.
(Mededeling)
De Naakte Waarheid
Speciale Vier-Sterren-Parade-Zomer-Aanbieding Exclusieve sauna met whirlpool, Turks stoombad, massage- en relaxruimte. Bij hevige regenval mogelijkheid tot modderbad en indoor swimmingpool. All inclusive voor een ontspannen prijsje. De ideale plek om af te spreken met je geliefde:
‘Zie ik je daar? Ik kan niet wachten’.
Liefs, Alex
Vier vrouwen, een perfectionistisch drankorgel met demonische kwaliteiten, een gehoorzame burgertrut met een onbewust seksueel verlangen, een naïeve zonnebank Lolita met grootheidswaanzin en een ‘Wannabe Moviestar’ met een allesverslindend ego wachten in de sauna op hun geliefde. Naarmate de hitte stijgt, stijgt ook de spanning. En wat is toch die penetrante geur die steeds aanweziger wordt?
Met Femke Mostert, Mylene Duijvestein, Pauline de Wilde en Marjan Kaitjily. Geschreven door Pascale Simons en Femke Mostert, geregisseerd door Pascale Simons.
RSS