Tom Breedveld

Illustratie: Phil Henderson

Het computerspel Bioshock speelt zich af in de onderwaterstad Rapture, gesticht door idealist Andrew Ryan, uit onvrede over de invoering van een sociaal voorzieningenstelsel in de Verenigde Staten rond 1920. Hij vond dat mensen moesten werken voor hun brood, en dat ieder zelf moest mogen bepalen of hij zijn geld aan de armen wilde geven of niet. In zijn stad Rapture zouden mensen tot hun recht komen, en hoefden wetenschappers en kunstenaars niet bang te zijn dat de regering hun ideeën zou verbieden, of dat zuurverdiende centjes werden afgepakt voor de ‘armen’.

Maar zoals elke idealist begon Andrew Ryan zijn eigen ideeën door te drukken en dingen te verbieden, zoals terugkeren naar de wereld boven de grond. Hierdoor kwamen mensen in opstand en werd er een smokkelbende opgericht om mensen uit Rapture te smokkelen. Na de komst van Adam, een goedje om jezelf genetisch te manipuleren, ging het helemaal mis. Na teveel gebruik werden mensen helemaal gek van het spul en slachtten elkaar af. Rapture was vervallen en de overlevenden zaten vast.

Bioshock is een computerspel voor de Xbox 360 van Microsoft. De bedenker van het spel is Ken Levine. Levine wilde mensen laten nadenken over wat er gebeurt als we één man alle macht geven. Het spel is geprezen en genomineerd voor verscheidene Awards.

Het bijzondere aan Bioshock is dat het geen dom schietspel is. De speler moet nadenken over de verhaallijn, zelf dingen uitzoeken, keuzes maken. Zijn personage komt toevallig in een stad vol moordenaars terecht en wil gewoon naar huis. Hij kent Rapture niet en heeft geen idee wie hij kan vertrouwen en wie niet. Hierdoor liggen niet alle keuzes vast. Het spel geeft een enorme bewegingsvrijheid, in tegenstelling tot andere spellen, waar je gewoon alles moet neerschieten tot het voorbij is.

Ook de vormgeving is ongeëvenaard. De omgeving ziet er geweldig uit en is zeer realistisch, van het water dat langs (en door) de ramen stroomt tot steentjes die van de muur afbrokkelen als er iemand overheen loopt. Ook wordt alles verklaard: moeten we het in andere spellen maar normaal vinden dat we zo weer tot leven komen nadat we zijn gedood, in Bioshock is er een volledig ‘wetenschappelijke’ verklaring voor.

Aangezien het avontuur zich in 1960 afspeelt, ziet alles er ook heel ouderwets uit. Het decor ademt een nostalgisch sfeertje met auto’s uit de tijd rond de Tweede Wereldoorlog en bars met ouderwetse interieurs. Alleen de wetenschap heeft zich in Rapture verder ontwikkeld. In combinatie met de ouderwetse vormgeving krijg je dan bijvoorbeeld het monster Big Daddy, dat rondloopt in een ouderwets duikerspak, met een roestig geweertje dat alle kanten op schiet.

De muziek is geweldig. Vaak zijn populaire liedjes uit de jaren veertig te horen. Er wordt veel gebruik gemaakt van vioolsolo’s en pianostukken. Aangezien de muziek op precies de juiste momenten opbouwt, blijft de enge sfeer hangen. Als je wordt aangevallen door Splicers (mensen die gek zijn geworden door Adam), hoor je harde, snelle, haast panische muziek, maar ook als het spel een moment van rust of droefenis bereikt, klinkt de muziek kalm en bijna ontspannend.

Ook de schrikeffecten zijn erg goed. Als ik met een vlammenwerper voor een gekke dokter sta, die mij wil opensnijden met twee kapmessen terwijl de muziek door de kamer galmt en het bloed van de muren afdruipt, staat mijn verstand op nul en wil ik maar één ding: Overleven.

Het personage dat je speelt, heet Jack, en zodra je in Rapture aankomt, zie je aan een slachtpartij dat je hier niet wilt zijn. Atlas, een overlevende in Rapture, neemt contact met je op via een radio en begeleidt je door de stad. Er is duidelijk te zien dat de stad is overgenomen door psychopaten, aangezien achter elke hoek wel iemand klaarstaat om je aan te vallen. Naarmate Jack verder komt in de stad, ontmoet hij ook mensen die niet gek zijn geworden van Adam, zoals Bridgette Tenenbaum, een Duitse wetenschapster die Adam heeft ontdekt, Frank Fontaine, die de smokkelbende leidde en die Rapture wil overnemen, en ook Andrew Ryan zelf. Geluidsopnamen die klinken alsof ze uit een stoffig archief komen, vertellen je stukje bij beetje de geschiedenis van Rapture. Zo zijn kleine meisjes omgevormd tot Little Sisters, die Adam uit lijken moeten verzamelen en worden beschermd door Big Daddy’s. De speler kan de Adam van een Little Sister gebruiken om zijn genen te splitsen en verschillende krachten aan te nemen, zoals het laten verschijnen van vuur.

Ook is te horen hoe Andrew Ryan door de smokkelbende en door Adam langzaam zijn steun van de mensen verloor en overging op drastische maatregelen, zoals het instellen van de doodstraf. Zo breidt de verhaallijn zich uit, totdat Andrew Ryan Atlas’ familie vermoordt. Atlas vraagt Jack dan wraak te nemen en Andrew Ryan te vermoorden. De plottwist, die dan volgt, is zeer onverwacht.

Ondanks de filosofische en maatschappijkritische aspecten heeft Bioshock ook veel negatieve kritiek gekregen. Zo zou het spel mensen aanzetten tot geweld. Maar ik speel het al heel lang en tot nu toe heb ik nog geen enkele gewelddaad gepleegd.

Tom Breedveld (1994) mag de hele dag computerspellen blijven spelen, zolang hij maar achten en negens blijft halen. Inmiddels heeft hij Assassin’s Creed ontdekt, een waanzinnig mooi vormgegeven spel. Bioshock wordt trouwens verfilmd.