God zij gedankt voor Millennials en GenZ’ers, maar ze zijn wel…. anders

Peter Breedveld

Illustratie: Tomoe Gozen door Kitao Masayoshi.

In mijn stuk over Ruben Brekelmans, en dat hij er iets tegenover zal moeten stellen als hij wil dat we meer gaan werken, haalde ik in een terzijde uit naar Millennials en GenZ’ers en daar waren wat mensen – niet één Millennial en niet één GenZ’er – door in hun kuif gepikt. Iemand wierp tegen dat haar Millennial-dochter en al haar vriendinnen zich drie slagen in de rondte werken en een Boomer schreef me dat we geen generaties tegen elkaar moeten opzetten. Een andere mailer verweet me mijn eigen generatie, GenX, op het schild te tillen en beweerde dat het wetenschappelijk is bewezen dat generatieverschillen niet bestaan.

Dat laatste intrigeerde me, want dat lijkt me onhoudbaar, maar daarover straks meer. Ik wil wel toegeven dat het een beetje gemeen was om die Millennials en GenZ’ers een veeg uit de pan te geven, want ik ken heel wat luie Boomers en GenX’ers. Luiheid is niet generatiegebonden, zeker. Ik ken ook heel wat keihard werkende Millennials en GenZ’ers – mijn eigen kinderen, onder andere – dus dat ze “niet vooruit te branden zijn”, zoals ik het formuleerde, is unfair.

Nattevingerwerk

Verder is het nattevingerwerk, wat ik deed. De typering die ik gaf van Millennials die om vijf voor vijf hun laptop dichtklappen, of het werk nou af is of niet, waardoor de werkdruk van hun collega’s wordt verhoogd, heb ik gebaseerd op eigen ervaringen en die van anderen die ik erover hoorde klagen, en dan mag je in plaats van laptop ook “waterpomptang” of “verfkwast” of “stethoscoop” of whatever denken.

Maar het is een realiteit waarmee veel mensen – heel erg veel, ik heb het opgezocht – leven, dus het is een beetje raar om dat weg te wimpelen met de bewering dat het wetenschappelijk bewezen niet bestaat. Het gebeurt, en veel mensen klagen daarover.

Gratis overwerken

Nu moet ik zeggen dat ik weet waarom Millennials en GenZ’ers dit doen, namelijk hun grenzen bewaken en een burn-out te voorkomen. Ik sympathiseer daarmee, want het is belangrijk om thuis te zijn, bij je geliefden, of om tijd met je vrienden door te brengen, of gewoon met jezelf, te lezen, te gamen, kantklossen of whatever je bevrediging geeft. Dat schreef ik ook in mijn stuk, dat wij GenX’ers ons veel teveel hebben laten piepelen met mantra’s als “geen 9-tot-mentaliteit”, wat betekende dat je geacht werd gratis over te werken, vanwege de “teamgeest”, maar in werkelijkheid natuurlijk om de baas gratis rijk te maken en altijd met het dreigement “voor jou tien anderen”.

Ik heb me daar ook altijd tegen verzet. Ik zeg vaak tegen mijn kinderen: “Ik ben een proto-GenZ’er (met GenZ heb ik eerlijk gezegd meer dan met Millennials)”. Ik vind het niet raar om werken voor een baas te zien als transactie: zoveel arbeidsuren voor zoveel geld, en om te eisen dat het bedrijf of de organisatie waarvoor je werkt, de boel beter moet organiseren als het werk constant niet op tijd afkomt.

Vrijheidsberoving

Het is nogal wat om mensen van hun gezin of geliefde, van hun thuis weg te houden om een baas te dienen. Op mijn radicaalst vind ik het een mensenrechtenschending, vrijheidsberoving, een vorm van slavernij zelfs. Dat is de Millennial/GenZ’er in mij. Er zit iets onmiskenbaar wreeds en onrechtvaardigs in dat je het grootste deel van je leven moet wijden aan de vernedering van het werken voor een baas om te mogen blijven bestaan.

Idealiter is werken evenwel zinvol. Samen met collega’s werk je aan iets dat er hopelijk toe doet, waarin je hart ligt. Als nu die mentaliteit van die ik hierboven beschreef, van geen seconde langer werken dan in je contract staat, en die 30 jaar geleden absoluut taboe was op de werkvloer, omslaat in een zekere rigiditeit, getuigt dat van on-collegialiteit en van onverschilligheid ten aanzien van je werk. En tja, dat heb je blijkbaar vaker met Millennials dan met GenX’ers en Boomers, die laatsten hebben onhebbelijkheden die weer typisch zijn voor hun generatie.

Verschuiving van waarden

Maar dat zou dus wetenschappelijk bewezen onzin zijn. Generatieverschillen zouden niet eens bestaan. De meneer die me dat schreef leverde er een link bij naar dit artikel, dat ik eerlijk gezegd niet goed begrijp, maar waarvan de kern lijkt te zijn dat “much of the value shift attributed to generational replacement may actually be driven by period effects, meaning what changes is the moment in history rather than a fixed cohort personality.”

Maar dat is toch precies wat het duiden van de dynamiek tussen Boomers, GenX’ers, Millennials en GenZ’ers is? Ze hebben “waarden” die gevormd zijn door de omstandigheden in de tijd waarin ze zijn opgegroeid en daardoor verschillen ze van elkaar. Volgens mij is er niemand die stelt dat Boomers zus en zo doen omdat het Boomers zijn, maar omdat ze onder bepaalde omstandigheden die in een bepaalde tijd heersten zijn gevormd.

Bijvoorbeeld: Boomers werden gevormd in een tijd dat bedrijf en werknemer vaak vanzelfsprekend levenslang aan elkaar verbonden waren, GenX’ers moesten in een tijd van grote economische onzekerheid zeer flexibel zijn en hun vrije tijd en gezinsleven opofferen om überhaupt een baan te krijgen en Millennials hebben hun GenX-ouders zien opbranden en lijken massaal besloten te hebben om zich dát niet te laten gebeuren en dus hun vrije tijd niet te offeren aan hun baas. GenZ’ers zijn van post-9/11 en hun leven is een aanéénschakeling van rampspoed zoals de drie voorgaande generaties nooit hebben gezien, en ook veel dichter bij huis dan rampsoed vroeger was, altijd in verre landen waar niemand van had gehoord. GenZ’ers zijn het meeste geraakt door de voor iedereen traumatiserende Corona-lockdowns.

Bibelebonse Boomers

Hoe kunnen die totaal verschillende omstandigheden geen invloed hebben op de mensen die daaronder zijn opgegroeid en hoe kunnen generaties daardoor niet verschillen? Tuurlijk, we eten allemaal Bibelebonse pap uit een Bibelebonse nap, maar we doen dat niet allemaal op een Bibelebonse manier. Boomers eten heel snel omdat ze allemaal minstens zes broers en zussen hadden die allemaal uit dezelfde nap hun deel moesten zien te krijgen, GenX’ers eten bij de televisie omdat die vroeger hun enige gezelschap was (papa en mama waren naar de parenclub), Millennials laten de Bibelebonse pap bezorgen want eten koken gaat van hun vrije tijd af en GenZ’ers krijgen geen hap naarbinnen vanwege de stress.

Ik zie 80-jarigen alweer driftig mails tikken dat ze als enig kind zijn opgegroeid en dat hun GenZ-kleinkinderen wel drie nappen Bibelebonse pap opkunnen en geen hol geïnteresseerd zijn in klimaatverandering of Palestijnen of wat dan ook.

Nay-sayers zullen zeggen dat in het hierboven aangehaalde artikel bedoeld wordt dat niet generaties worden beïnvloed door de “moments in history”, dat de waarden van iedereen op de werkvloer daardoor verschuiven, maar als dat zo is, verschuiven ze niet op dezelfde manier bij Boomers en GenX’ers als bij Millennials. Dat laat onderzoek gewoon zien.

Quiet quitting

Verschillende generaties hebben verschillende waarden en op onder andere de werkvloer conflicteren die weleens. Onderzoek toont dat aan. Jongere generaties werknemers, GenZ’ers en Millennials meer dan GenX’ers en Boomers helemaal niet, omarmen “quiet quitting” ofwel geen stap meer zetten dan contractueel is vastgelegd. Onderzoek toont dat aan. Vrouwen zijn collegialer dan mannen, onderzoek toont dat aan. Ze zijn flexibeler, ze moeten wel omdat ze nog steeds vrijwel altijd degenen zijn die hun werk moeten combineren met de zorgtaken thuis, ook de Millennials en GenZ’ers, Onderzoek toont dat aan. Iedereen op de werkvloer haat op GenZ’ers, onderzoek toont dat aan.

Ik haat GenZ’ers niet, ik dank ze innig voor het agenderen, als ik dat zo mag zeggen in het Nederlands, van zaken als racisme, grensoverschrijdend gedrag, genderissues en erkenning van neurodiversiteit. Niet dat vorige generaties zich daar niet mee bezig hielden, maar ik heb het nog nooit zo effectief zien doen als door GenZ.

Leeftijdsdiscriminatie

Ik vind wel dat ze, of sommigen, of best vele, soms, vaak, dikwijls, niet altijd en overal natuurlijk, eventueel en onder bepaalde omstandigheden en alle begrip en empathie daarvoor, zeker, nogal eenzijdig meedogenloos compromisloos zijn bij het in het praktijk brengen van hun principes. Tegen discriminatie zijn en hameren op intersectionaliteit maar zelf consequent aan leeftijdsdiscriminatie doen en mensen diskwalificeren vanwege hun witte huid. Totaal overstuur raken als je ze in hun afwezigheid niet bij de juiste voornaamwoorden noemt, maar volstrekt onverschillig zijn ten aanzien van de gevoeligheden van groepen die ze als dominant beschouwen. Alles “Boomer” noemen, waardoor een gesprek vaak onmogelijk wordt. Alleen oog voor de eigen wensen, alle andere wensen en voorkeuren zijn “Boomer”.

Je kunt niet verwachten dat, zodra jij ergens binnen komt wandelen, iedereen alleen nog maar gaat doen wat jij leuk vindt.