Laat mij U uit deze woestijn leiden…

Karel Gabler

Verleden jaar, toen er in Irak twee Franse journalisten ontvoerd waren, keerden de in Frankrijk wonende Islamieten zich tegen de eis van de ontvoerders dat het Franse hoofddoekverbod op openbare scholen, universiteiten en bij Franse overheidsinstanties ingetrokken zou worden. Inmenging van buiten binnen de Franse democratische besluitvorming in deze kwestie vonden zij ongepast. Hun verzet tegen deze maatregel legden zij echter niet neer, maar ze maakten wel duidelijk dit volgens de democratische regels te willen doen. Daarmee toonden ze aan zich deelgenoot van de Franse gemeenschap te voelen.

Amper terug van vakantie lees ik dat de organisatie van ‘Souk: Dutch Maroccan Music Experience’ in het Amsterdamse Concertgebouw besloot de compositie ‘Het Mes Van God’, die Spinvis (Erik de Jong) speciaal voor deze gelegenheid schreef, uit het programmaboekje te schrappen. De tekst zou een verwijzing zijn naar de moord op Theo Van Gogh. Daar zijn wij / in het oude huis / over duizend jaar / in de oude zee / duizend jaar ligt / het laatste woord / en diep onder het / oude zand ligt / het mes van God.

In de voorbereiding naar deze avond sprak medeorganisator Joris Nassenstein met Marokkaanse studentenverenigingen (welke?): “Zij vertelden mij dat het super irritant is dat er altijd een politieke draai aan wordt gegeven als het om Marokkanen gaat en dat Mohammed B. er altijd nodeloos bij wordt gehaald. Met dat in mijn achterhoofd ben ik eerst met Spinvis gaan praten en heb hem vervolgens de opdracht gegeven.”

Het meest typerende van dit incident is de houding van Nassenstein. Hij had zich van het begin af aan achter Spinvis moeten stellen en die studenten moeten vertellen dat het juist de gezamenlijke gebeurtenissen en de herinneringen daaraan zijn die hun en ons een gemeenschappelijke geschiedenis geven welke nooit verdoezeld kan en mag worden omdat het juist die tegen wil en dank samen doorstane geschiedenis is, die verschillende bevolkingsgroepen tot een gemeenschap smeden.

Hij had die Marokkaanse studenten moeten vertellen hoe moeilijk het is ze serieus te nemen als ze volgende keer weer klagen te worden buitengesloten, maar in tegenstelling tot hun Franse geloofsgenoten weigeren deel te nemen aan de hier geldende democratische spelregels zoals in dit geval de vrijheid van meningsuiting en de autonomie van de kunstenaar. Hij had kunnen zeggen dat hoewel ze liever niet worden herinnerd aan hun en onze geschiedenis dit een moeilijke zaak zal zijn: want, of het nu irritant is of niet, de eerstkomende generaties zal de Islam in Nederland in de hoofden van zowel de autochtone als de allochtone mensen verbonden blijven met de moord op Theo van Gogh. Alleen deze situatie is daar al het bewijs toe. Nassenstein had bovendien kunnen vertellen dat de geschiedenis geen grabbelton is waaruit naar believen gegraaid en gegrabbeld kan worden en dat juist die opstelling, die van de kop in het zand steken, heeft bijgedragen aan de huidige situatie.

Maar Nassenstein deed dit niet. Om zijn evenement, carrière en evenement te redden ging ie om, net als al die andere autoriteiten die hem voor waren gegaan. Spinvis mocht zijn lied niet zingen. De houding van dit soort met Uw en mijn geld werkende autoriteiten en organisatoren is niet alleen dom, maar vooral moedeloos makend. Zoiets als theedrinken met het verkeerde moskee bestuur. Gezelligheid kent geen tijd. Ik vraag me trouwens af hoe deze Marokkaanse studenten zich opgesteld zouden hebben als het verleden jaar geen Franse, maar Nederlandse journalisten had betroffen.

Volgens een woordvoerder van zijn platenmaatschappij is Spinvis ‘boos en verdrietig’ over de beslissing zijn lied van het programma te schrappen: ”Het is niet alleen een vredelievend nummer, het is vooral ook fucking mooi. En dat vond iedereen, maar opeens kreeg de organisatie jeuk van die titel. Daarop volgde het vriendelijke doch dringende verzoek met een ander lied te komen. Dat heeft Erik geweigerd. Zoals hij zei: ‘Dit is wat ik doe, ik maak geen folklore.’

Karel Gabler is de webmaster van Van Goghs De Gezonde Roker. Deze column verscheen eerder op zijn onvolprezen Vetvetvet.