Lijstjes!
Peter Breedveld
Het is nog twee weken januari, dus het kan nog best: lijstjes met de favorieten van afgelopen jaar. Hieronder mijn top-vijfs en ik wil ook weten wat die van u zijn, met graag een korte motivatie per topper.
Boeken
Salman Rushdie– Shalimar the clown
De verwijzingen naar iconen uit de populaire cultuur, naar strips, televisie, hitparademuziek, B- en C-films vormen één van de attracties van Rushdies werk. Rushdie put net zo graag uit MTV en The Justice League of America als uit Shakespeare, de Ramayana en John Keats. Zijn referentiekader is zo flexibel als zijn acrobatisch-barokke proza.
Philip Roth – The plot against America
Kan me niet schelen dat dit boek al in 2004 is verschenen, ik ben er pas begin vorig jaar aan toegekomen. Roth is één van mijn favoriete schrijvers en dit is een erg aangrijpend boek over wat er gebeurd zou kunnen zijn als in 1940 niet Roosevelt maar de antisemiet Charles Lindbergh de Amerikaanse presidentsverkiezingen had gewonnen. Soms roept het verhaal akelige associaties op met de huidige discussie over integratie/assimilatie in Nederland.
Hilary Mantel – Beyond Black
Pure horror vol bovennatuurlijke engerds geeft een kijkje in het zwartste van de menselijke ziel. De grootste griezels zijn de bewoners van een Engelse Vinexwijk die hemel en aarde verzetten om hun buurt te zuiveren van alles dat afwijkt.
Umberto Eco – De mysterieuze vlam van koningin Loana
Man met geheugenverlies reconstrueert zijn verleden aan de hand van de boeken en strips die hij in zijn jeugd heeft gelezen. Leest als een detective en zoals altijd bij Eco ben je na lezing weer een heleboel wijzer over een heleboel dingen. Wist u bijvoorbeeld dat Mussolini gek was op Mickey Mouse? O, nou, ik dus niet.
Neil Gaiman – Anansi Boys
Ga ik binnenkort nog bespreken. Neil Gaiman is hier nog veel te onbekend. Gaimans specialiteit is fantasy, maar hij put uit bestaande verhalentradities uit alle culturen van de wereld. Eigenlijk gaan Gaimans verhalen altijd over verhalen. In Anansi Boys gaat het daarnaast ook nog over de multiculturele samenleving, identiteit, moed en loyaliteit. Heel geestig en af en toe een beetje pedant en volgens mij is dit het eerste boek ter wereld met een deleted scene’.
Neil Gaiman
Films
Eerst nog even deze superieure lezersbrief die laatst in NRC Handelsblad stond:
Elitaire topvijfjes van NRC-filmrecensenten
De lijstjes van de filmredacteuren van NRC Handelsblad met hun vijf favoriete films van 2005 tonen weer eens aan hoever de voorkeur van de filmrecensent afstaat van die van doorsnee bioscoopbezoeker (NRC Handelsblad, 28 december). Ik ben een fervent filmkijker. Ik probeer elke week een bioscoop te bezoeken en huur wekelijks dvd’s van films die ik in de bioscoop heb gemist.
In mijn omgeving zijn ook nogal wat filmfans die hetzelfde doen. We zijn kritisch, we gaan niet naar elke blockbuster uit Hollywood. We kiezen films van bovengemiddelde kwaliteit waarbij we afgaan op regisseur, acteurs en actrices en de algemene opinie. Zo is op de site rottentomatoes.com goed te zien hoe een film in de VS is ontvangen.
Ik heb in mijn omgeving het afgelopen jaar niemand gehoord die naar Bin lip is geweest, de meest genoemde film in de lijstjes van NRC. Niemand vroeg mij enthousiast: zeg, heb jij The 3 rooms of Melancholica al gezien? Wie zijn die mensen die die films zien? Ik praat met filmfreaks over de nieuwe Spielberg, over A history of violence, over Batman Begins en wat er allemaal aan Batmanfilms aan vooraf ging. Nederlandse filmrecensenten hebben volgens mij een aangeleerde afkeer van alles wat uit Hollywood komt.
Uit de elitaire topvijfjes van NRC Handelsblad blijkt dat geen enkele Engelstalige productie de critici heeft kunnen behagen. Ik kan het me nauwelijks voorstellen. Over het algemeen gaan buitenlandse critici veel serieuzer om met het mainstream-aanbod dan Nederlandse filmscribenten. Bezoekers van de Internet Movie Database (IMDB) discussiëren op een serieuze manier over films uit Engelstalige landen, net zoals de mensen over muziek praten en denken in de film High Fidelity.
Film hoeft niet altijd kunst te zijn, maar het is wel een hele kunst om een goede film te maken. Ik laat me liever bijna drie uur vermaken door de nieuwe Harry Potter in plaats van haif slapend naar een zwijgende film uit Zuid-Korea te kijken. Dat is persoonlijk, maar de miljoenen die wereldwijd ook naar Potter gaan kunnen toch niet allemaal een foute smaak hebben?
PETER PUNT
Dordrecht
Mijn favoriete films:
Alexander Payne – Sideways
Twee middelbare vrienden, de één een verlopen B-filmacteur, de ander een mislukte schrijver, maken een wijnreis door Californië voordat één van hen gaat trouwen. De dialogen zijn briljant, de situaties hilarisch, de momenten waarop de personages zichzelf leren kennen aangrijpend. Vreselijk gelachen.
Scène uit Sideways
Wes Anderson – The Life Aquatic with Steve Zissou
Twee woorden: Bill Murray. Dat moet voldoende zijn, toch? Oké dan: Ik heb m twee keer achter elkaar gekeken. Het is een vreemde, tragikomische film met een dit klinkt paradoxaal- ingehouden hysterische ondertoon. Liefde en wreedheid lijken synoniemen te zijn. Dit is het universum van Bill Murray. De sfeer van vervreemding wordt nog versterkt door de geniale soundtrack, die voornamelijk bestaat uit in het Portugees gezongen liedjes van David Bowie, begeleid op de akoestische gitaar.
Frank Miller en Robert Rodriguez – Sin City
De inktzwarte, hypergewelddadige wereld van Frank Miller perfect vertaald naar het witte doek. Geweldige optredens van de charismatische Bruce Willis, Benicio del Toro en Clive Owen, maar Mickey Rourke steelt de show. Ik heb me kapotgelachen bij de scène waarin hij een boef met één arm uit een rijdende auto houdt en hem over de grond sleurt. Elijah Wood, de homo uit Lord of the Rings, is hier een Harry Potterachtige engerd.
Steven Spielberg – War of the Worlds
Tweeënhalf uur op het puntje van m’n stoel gezeten in een bioscoop in Madrid, op een moment dat het met mijn geestesgesteldheid toch al niet best was gesteld. Zo is oorlog waarschijnlijk echt: maken dat je wegkomt met je kinderen, totaal onwetend van wat er precies gebeurt, wat jouw regering voor je doet, hoe je je hieruit gaat redden.
Tim Burton – Charlie and the chocolate factory
Het is van Tim Burton, dus het ziet er perfect uit, maar Johnny Depp is fantabuleus. Eén klacht: veel te weinig Helena Bonham Carter!
Helena Bonham Carter
Stripboeken
Ed Brubaker en Sean Phillips – Sleeper; The long way home
Dit is het laatste deel van een vierluik. De serie Sleeper ga ik binnenkort ook bespreken. Ed Brubaker is de hotste stripauteur van dit moment en Sean Phillips is een waanzinnig goede tekenaar. Brubaker heeft de laatste jaren de superheldenstrip geherdefinieerd, zoals voor hem Frank Miller, Neil Gaiman en Alan Moore dat hebben gedaan. Hij put uit het misdaad- en politieke thrillergenre. Sleeper gaat over een under cover agent die infiltreert in een internationale terroristische organisatie. Maar dan raakt zijn baas, de enige die weet heeft van zijn missie, in coma en kan hij niet meer terug. Intussen wordt de grens tussen goed en kwaad steeds moeilijker te bepalen.
Philippe Dupuy en Charles Berberian – Meneer Johan; Een wankel evenwicht
Toen Meneer Johan begon, was het een strip voor vroege twintigers. Nu zullen vooral dertigers zich in de personages herkennen en over een paar jaar wordt ongetwijfeld de psyche van de veertiger ontleed. Een heerlijke strip, goed voor dagenlang nagrinniken.
Charles Burns – Black Hole
Binnenkort een groot interview met Charles Burns op Frontaal Naakt. Black Hole is een existentialistische horrorstrip getekend in een pikdonkere variant van de Klare Lijn-stijl (de stijl van Kuifje). Het verhaal gaat over een seksueel overdraagbare ziekte die gepaard gaat met bizarre deformaties en waarvan alleen tieners het slachtoffer worden. Het speelt zich allemaal af in het Amerikaanse suburbia van de jaren zeventig van de vorige eeuw.
Black Hole
Marnix Rueb – Haagse Harry ; Krèg ut Zuâh!! en Kompleit Baggâh!!
Marnix Rueb is de grootste humorist van Nederland. Punt.
Marcel Ruijters – Sine qua non
Marcel Ruijters is een hyperpolitiekcorrecte rioolrat, maar eerlijk is eerlijk, Sine qua non is een meesterwerk. Wat bezielt de fundamentalistische medemens? Ruijters geeft een verbluffend inkijkje in het zieleleven van een groep Middeleeuwse nonnen. Hun wereld wordt bevolkt door fabeldieren en monsters, zoals de Mandragora en de Homo Ferus. Overal liggen de duivel en de dood op de loer. Ze zien zich voortdurend bedreigd door beestachtige wildemannen en door ketterij. Wanneer één van de nonnen op het idee van de evolutietheorie komt, komt dat haar erg duur te staan.
CD’s
Spinvis Dagen van gras, dagen van stro
Mooie stemmige liedjes waardoor ik altijd aan het dagdromen sla. Opwindende ritmes, spannende composities. Oer-Nederlands met internationale allure.
Queens of the Stone Age – Lullabies to paralyze
Stoner rock is God en Josh Homme zijn profeet. Snoeiharde rock maar niet van dat hypernerveuze. Heerlijk om bij te rennen omdat het trance-verhogend werkt. Ik mis wel een beetje het agressieve van Nick Oliveri die vorig jaar wegens wangedrag uit de band werd gekeild.
Kate Bush Aerial
Betoverende comeback van de feeërieke Bush. Niet meer van dat Shakespeariaanse, Bush haalt de sprookjes tegenwoordig uit het alledaagse. Veel sfeer en fluitende vogeltjes en koerende duiven. Je moet er van houden en dat doe ik. Heel veel.
Kate Bush
Nine Horses Snow borne sorrow
Vintage David Sylvian. Dat betekent sfeervolle, meeslepende af en toe een beetje nachtclubachtige jazz-ambient-pop met een flinke scheut pathos. Mooi!
Brant Bjork and the Bros – Saved by magic
Brant Bjork is de ex-drummer van Kyuss, the stoner rockband waar ook Josh Homme van Queens of the Stone Age vandaan komt. Bjorks stoner rock is wat meer laid back en tropischer dan Homme. Lekkere dubbel-CD waarop hij overigens niet drumt maar gitaarspeelt en zingt. Of ‘zingt’…
RSS