De bekende cartoonist Gregorius Nekschot was donderdagavond 16 maart te gast in Met het oog op morgen, het interview met Jeroen Pauw is hier te beluisteren (met dank aan Frontaal Naaktlezer Doc). Ook Hofstad-imam Abdul Jabbar van de Ven was te gast. Op vrijdag 17 maart stond Gregorius in het Het Parool:

Nekschot: ‘Ik ken het risico’

Na op internet voor de nodige beroering te hebben gezorgd, zijn de cartoons van ‘Gregorius Nekschot’, over onder meer de islam, nu gebundeld in een boek. ‘Ik vond die Deense cartoons buitengewoon braaf.’

Peter van Brummelen

Toegegeven, ook met de katholieke kerk, Marcel van Dam, journalisten, linkse meisjes, de Novib, het CDA en kaalhoofdigen drijft Gregorius Nekschot de spot in Nekschot, maar het zijn in het boek (ondertitel: Misselijke grappen) toch vooral moslims die het moeten ontgelden.

En dat gebeurt weinig zachtzinnig. Op een prent met de titel Mohammed B. doodt de tijd zien we de moordenaar van Theo van Gogh masturberen in zijn gevangeniscel, in zijn linkerhand de Koran. ‘Soms vind ik het jammer dat er geen plaatjes in staan,’ zegt hij.

De maker van de cartoons wenst om begrijpelijke redenen anoniem te blijven. Telefonisch verklaart hij zijn pseudoniem.

“Gregorius de Negende was de paus die de inquisitie instelde en het nekschot was de methode waarmee zowel fascisten als communisten hun tegenstanders uit de weg ruimden. Mijn werk richt zich tegen alle vormen van totalitarisme, religieus en politiek. Dat ik zoveel cartoons aan de islam wijd, komt doordat uit die hoek de laatste tijd wel heel veel stof wordt aangedragen. Ik reageer op wat om me heen gebeurt.”

De cartoons waren eerder te zien op Gregorius Nekschots eigen website en op die van Theo van Gogh. Ze leidden tot klachten bij zowel het Meldpunt Discriminatie Internet als het Meldpunt Moslimdiscriminatie, maar consequenties had dat niet.

“Op discussiefora is heel heftig gereageerd op mijn werk en via mijn website ben ik met de dood bedreigd, maar hoeveel waarde ik daaraan moet hechten, weet ik niet.”

Gregorius Nekschot verwacht dat zijn boek tot meer tumult zal leiden. “Een boek is veel tastbaarder. Mensen nemen de oude media, denk ik, toch serieuzer dan internet. Dat zag je ook bij die Deense cartoons. Je hoeft maar even te googelen je vindt op internet tekeningen die honderd keer erger zijn dat wat in die Deense krant stond.”

Hij zegt de Deense cartoonrel met grote verbazing te hebben gevolgd. “Ik vind die tekeningen buitengewoon braaf. Slappe prentjes zijn het. Het ging dan ook helemaal niet om die tekeningen. Die rellen zijn zorgvuldig georkestreerd door landen die daar belang bij hadden.”

Het plan Gregorius Nekschots cartoons te bundelen in een boek bestond al lang voor de rellen rond de Deense cartoons. De gebeurtenissen hebben hem geen moment doen overwegen af te zien van publicatie: “Spotten is een wezenlijk deel van onze en mijn cultuur, daar sta ik pal voor. En ik ken het risico. Theo van Gogh dacht dat hij geen enkel gevaar liep. Ik zeg niet dat ik bang ben, maar ik ben wel heel voorzichtig.”

Dat is ook de reden dat een eerder aangekondigde cartoon van de profeet Mohammed en zijn negenjarige bruid Aïcha in een compromitterende pose het boek niet heeft gehaald? “Mijn uitgeverij durfde die tekening niet aan,” zegt Nekschot. “Dat respecteer ik. Het getuigt al van buitengewoon veel moed het boek ook zonder die tekening uit te geven.”

Op de plek waar de bewuste cartoon had moeten staan, staat nu een verwijzing naar Nekschots website – waar de tekening gewoon te zien is – met daarbij de aanwijzing ‘printen – knippen – plakken’. “Het is een beetje zoals vroeger met de Verkade-albums waar je zelf de plaatjes in moest plakken,” zegt Nekschot.

Het boek Nekschot is een uitgave van Xtra. De Amsterdamse uitgeverij is gespecialiseerd in strips, maar gaf ook boeken van Theo Van Gogh uit. De vaste distributeur van Xtra, het bedrijf Nilson & Lamm, wil met het boek van Gregorius Nekschot niets van doen hebben.

“We zullen het zelf bij de boekhandels moeten bezorgen,” zegt een Xtra-woordvoerster. Vanaf maandag ligt het boek, dat is gedrukt in een oplage van 2500 exemplaren, in de winkels, zegt ze. “Nou ja, liggen is het woord niet. Als boekhandels het boek al willen hebben, zullen ze het waarschijnlijk vanonder de toonbank verkopen.”