Zwakkeren
Willem de Zwijger
Marcel van Dam meende in Pauw & Witteman dat de sociaal-democratie er altijd toe gediend heeft op te komen voor de zwakkeren in de samenleving. Hoewel Van Dam zelf de PvdA verlaten heeft, leeft dat sentiment daar nog steeds. De grote voorliefde voor het lot van migranten, als nieuw ontdekte groep zwakkeren duidt daar op. We hebben het zelf zo goed dat we op zoek moeten naar misdeelde minderheden om ons politieke liefdadigheidsgevoel aan te bevredigen.
De echte historische missie van de sociaal-democratie was echter het aan de politieke macht brengen van een meerderheid van vooral loonafhankelijke burgers, geschoold of ongeschoold, leidinggevend of uitvoerend, in dienst van de overheid of van bedrijven. Het ging niet om filantropie maar om zelfbeschikking, met als strategie de tegenmacht van een sterke overheid en een compromis met het (toen nog) nationale ‘kapitaal’. Zweden, waar de sociaal-democratie veertig jaar onafgebroken aan de macht was, is daarvan het beste voorbeeld. Ook latere rechtse regeringen hebben daar moeten ondervinden dat de essentie van de vele collectieve voorzieningen ongemoeid moet worden gelaten. Die voorzieningen dienen immers de grote meerderheid van de bevolking en zorgen daarmee voor draagvlak. (Niet dat er in Zweden niks mis gaat, overigens. Het intense geloof in het goede van de mens leidt bijvoorbeeld tot blinde vlekken als het gaat om migratieproblematiek, die daar in sommige steden de pan uit rijst.)
Overigens heeft grote leider W. Bos er ook op gewezen dat de verzorgingsstaat niet houdbaar is als niet ook de middengroepen daar belang bij hebben. Daar had hij groot gelijk in, alleen handelt zijn kabinet er niet naar. Zijn vroeggestorven voorliefde voor het Scandinavisch model – een flexibele arbeidsmarkt in combinatie met een solide verzekering tegen werkloosheid en andere ongemakken – had de PvdA werkelijk vooruit kunnen helpen. Nu moet de partij het doen met het verdedigen van het antieke, nog door de Duitse bezetter ingestelde ontslagrecht als ultiem strijdpunt. Achterhoedegevechten voor een achterhaalde politiek. Geen item waar de moderne mens een goed gevoel bij krijgt.
De sociaal-democratie als politieke liefdadigheidsbeweging ten behoeve van daklozen, voedselbankklanten en migranten is ten dode opgeschreven. Dáár zit niet het grote electoraat. De PvdA zou, of had, moeten opkomen voor haar (voormalige) aanhang in de Vinex, Almere en Purmerend, voor de twee-onder-éénkappers met hun hypotheeklasten, voor hun cultuur en identiteit, voor hun land, en voor hun politieke zelfbeschikking in een wereld van EU en globalisering. (Voor dat EU-referendum, bijvoorbeeld).
Dat wil zeggen, voor het herstel van politiek als maakbaarheid. Het klinkt misschien erg jaren zeventig, maar zonder dat idee is de samenleving een verzameling losse individuen en een oorlog van allen tegen allen.
Willem de Zwijger is ‘de stem van politiek incorrect links’. Hij rijdt een poenige SUV.
RSS