Nuchter

Peter Breedveld

Asami Kanno

Als mij iets duidelijk is geworden in de afgelopen tien of zo jaar dat ik wat in de marge van de journalistiek rommel, is dat de stelling, dat ‘objectieve journalistiek niet bestaat’, een understatement is. In mijn naïviteit dacht ik altijd dat het je journalistieke plicht is om in elk geval te streven naar objectiviteit, maar journalisten proberen niet eens. Ik wil een uitzondering maken voor een blad als The New Yorker, maar wat in Nederland voor nieuws doorgaat, zijn in werkelijkheid meningen, afrekeningen en propaganda. Ik ken nauwelijks journalisten die niet op voorhand al precies weten wat ze gaan schrijven over een evenement dat ze gaan bezoeken of iemand die ze gaan interviewen.

Nu moeten we van roddeljournalisten natuurlijk al helemáál niet verwachten dat ze zich iets gelegen laten liggen aan zoiets als feiten of objectiviteit. Roddeljournalisten zijn hoeren, parasieten die leven dankzij de behoefte van het gepeupel om te zwelgen in leedvermaak, afgunst en morele superioriteit. Dus natuurlijk schrijft zo’n roddelhoer van De Telegraaf dat Hafid Bouazza dronken op de set van Katja en Sophie verscheen. Kennelijk was er niks spannenders om over te schrijven, of Sophie was door hoerenmadam Wilma Nanninga een stukje beloofd over haar suffe nieuwe babbelshow, waarin niks gebeurde. Ja, Hafid Bouazza stotterde een paar keer, maar je kunt moeilijk gaan schrijven: ‘Schrijver stottert in nieuwe talkshow’, dus dat moet dan een beetje sensationeler worden gemaakt, omdat dat nou eenmaal is waar je als roddelhoer voor wordt betaald.

En wat doet een redacteur van een zichzelf uitermate serieus nemend gggristelijk ochtendblad? Heel juist, die pist over het Negende Gebod, met de principes van gedegen journalistiek had ie lang geleden al zijn reet afgeveegd – hij is immers de redacteur van een zichzelf uitermate serieus nemend gggristelijk ochtendblad – en hij schrijft het leugenbericht klakkeloos over.*) En ongetwijfeld zal hij, wanneer tijdens een borrel of verjaardagsfeest De Telegraaf eens ter sprake komt, met veel dédain afgeven op het ‘sensationalisme’ en de ‘onderbuikgevoelens’ van die krant. Daar staan ze bij Trouw immers ver boven.

‘De schrijver sprak met dubbele tong en sloeg wartaal uit’, schrijft De Telegraaf. Wie de uitzending echter bekijkt, ziet dat een duidelijk niet op zijn gemak zittende, maar broodnuchtere Hafid Bouazza een zwetsgesprek over een zelfhulpboek op een hoger niveau probeert te tillen met behulp van twee treffende metaforen. In de eerste metafoor stelt hij de menselijke geest voor als een kamer die is volgepropt met andermans meubilair en die je dus helemaal moet leegmaken om zeggenschap te krijgen over je eigen leven. In de tweede is de gelukzoekende mens als de dolende cavia’s in Fred Osters De Wie Kent Quiz, op zoek naar het poortje waarachter zich de prijs van duizend gulden bevindt. Hafid ziet zichzelf als de cavia die steeds tegen hetzelfde poortje aan blijft beuken, het poortje van zijn drankverslaving.

Wie dat wartaal noemt, is een dorknoperige geest voor wie geen redding meer mogelijk is, omdat-ie is verstoken van alle poëzie. Wie daar dronkenschap achter zoekt, is een kwaadaardige adder, knagend aan de wortels van de boom wiens schaduw de uitgeputte en gefrustreerde reiziger wat soelaas biedt. Nee, niet kwaadaardig, gewoon een adder, en adders doen nou eenmaal wat ze doen, dwangmatig en willoos als ze zijn.

Maar het moet wel leuk blijven in zo’n babbelschow natuurlijk, niemand moet het gevoel krijgen dat-ie een oppervlakkige domoor is, en daarom werd Hafid keer op keer onbeschoft onderbroken door Katja en vooral door Sophie. Het is werkelijk stuitend om te zien hoe Sophie, nadat Hafid een hem gestelde vraag begint te beantwoorden, hem pardoes onderbreekt om met veel bombarie de aandacht te vestigen op een kunstje van Wendy waarvan ik eerlijk gezegd niet begrijp wat daar nou zo bijzonder aan is – het breken van een stokje door er met haar keel tegenaan te duwen.

Als je zo nadrukkelijk niet bent geïnteresseerd in een gast, waarom nodig je hem dan uit in je overbodige televisieprogramma? Om hem voor gek te kunnen zetten? Dat leek tenminste de bedoeling toen Sophie hem aan het begin van het programma vroeg of hij nuchter was.

Hafid had helemaal niet in die babbelshow moeten optreden. Het is een show voor domme mensen, die een hekel hebben aan lezen omdat ze dat op school moesten* *) en die onbeschoftheid verwarren met ‘lekker spontaan’. Vragen aan een gast, die de moeite heeft genomen om voor je onbenullige show naar Hilversum te komen, “of hij nuchter is”, geldt als ‘lekker spontaan’. Die gast nooit één zin laten uitspreken, is ‘lekker spontaan’. Daarna De Telegraaf bellen om te mauwen dat Hafid dronken op de set verscheen, allemaal ‘lekker spontaan’.

Want wedden dat ze het mooi kut vonden dat Hafid niet dronken was? Dat-ie daar weer de intelligentste van de hele zaal zat te zijn? Het was juist de bedoeling dat-ie de boel zou verstoren met dronken gedrag. Dat Telegraaf-stukje was ook allang geschreven, voordat de show zelfs maar was opgenomen. Wedden? Hafid heeft zich gewoon laten gebruiken, en als dank wordt-ie belasterd.

Ik krijg wat van die Sophie met haar quasi-ongedwongen leuke buurmeisjes-schtick. Het leuke buurmeisje is niet mooi, niet slim en op gezette tijden flapt ze er iets doms uit, zodat niemand zich bedreigd voelt en iedereen kan genieten van de ‘lekkere spontaniteit’van het leuke buurmeisje. Het leuke buurmeisje maakt het mensen lastig die wél een bedreiging vormen voor de mongool-met-de-pet, door bijvoorbeeld allerlei zinnige dingen te zeggen in woorden van soms wel drie lettergrepen. Dan duwt het leuke buurmeisje haar natte neus in hun kruis: “Ben je nuchter?” Iedereen opgelucht.

Nederlanders houden er niet van je als je iets kunt of als je dingen weet. Je moet je kennis niet etaleren, het is niet netjes om anderen zich dom of lelijk te laten voelen. Doe je dat wel, dan wordt het leuke buurmeisje in stelling gebracht om je bij de les te houden. “Ben je nuchter?” Het leuke buurmeisje is een dictator, een Pol Pot die jaagt op alles wat naar intellectualisme of een poëtische inborst neigt. “Hij zal wel weer dronken zijn”. Iedereen die in Nederland iets te melden heeft, wordt kaltgestellt met speculaties over zijn of haar geestelijke toestand (‘getraumatiseerd!’), seksuele geaardheid of verborgen agenda en anders volstaat vaak een jolig: “Ben je wel nuchter?”

Als die Sophie nou eens twee minuten haar bek had gehouden, dan had ze nog wat kunnen opsteken. Dan had er de volgende dag niet in de krant gestaan dat Hafid Bouazza dronken was, maar dat er – o, wonder! – in een babbelshow van BNN iets werd gezegd dat hout snijdt. ‘Schrijver gooit parels voor zwijnen in onnozele babbelshow’, had er dan gestaan.

Nee, natuurlijk niet. Dan zou het vast iets geworden zijn met ‘provoceren’ in de kop.

______________________________________________________________________________________

*) Ook kwaliteitskrant De Pers heeft het bericht overgenomen. De kwaliteitskrant maakte zich vorige week woensdag al onsterfelijk belachelijk, door te beweren dat Arie Boomsma ‘een heftig, door Hafid Bouazza vertaald, koranvers’ voorlas, met daarin onder andere de regels: ‘Ze zuchtte… om wat er nog komen moet’. De Pers suggereert dat het hier om een verkrachting gaat en meldt dat Femke Halsema het allemaal ook heel erg vond.

* *) Dat je scholieren niet moet verplichten te lezen omdat ze dan, eenmaal in het bezit van een einddiploma, van de weeromstuit helemáál niet meer lezen is een kulargument dat desalniettemin door niet de domsten regelmatig naar voren wordt gebracht. Maar als het waar is dat scholieren dingen niet doen als je ze die verplicht, waarom verplichten we dan niet bierdrinken, drugsgebruik, rondneuken en zinloos geweld? Nooit meer overlast van jongeren in Nederland, omdat ze worden verplicht overlast te veroorzaken en dan gaat het ze tegenstaan.

Peter Breedveld heeft vanmiddag drie verstandskiezen laten trekken en is nu erg chagrijnig.