Geenstijlgeneratie

Frans Smeets

Voor wie op vakantie was: op 18 juli 2008 publiceert de Volkskrant een artikel van Sheila Sitalsing over de toenemende bedreiging aan politici, waarin zij de mentaliteit van de Geenstijlgeneratie hekelt. Geenstijl slaat op een hilarische manier terug door een klacht in te dienen bij de door hun niet erkende Raad van Journalistiek en de belofte om de schrijfster ‘literair’ te gaan stalken.

En nu moet ik zeggen, dat bij mij ook de haren recht op mijn hoofd gaan staan bij het woord Geenstijlgeneratie. Zelf ooit door de gevestigde media vanuit hun partijburelen geëtiketteerd tot erelid van de ‘Patatje met’-generatie en opgevolgd door de veelzeggende generatie ‘Helemaal Nix’. Je moet zo’n oordeel maar durven te vellen!

Wat wil de Volkskrant nou eigenlijk bereiken met die domme generatie-etikettering? Met het woord generatie impliceert de Volkskrant dat er binnen een bepaalde afgebakende leeftijd een bepaald gedrag voorkomt, dat massaal tot uiting komt op Geenstijl. Het toebehoren aan de generatie verklaart zelfs de ongewenste handelingen. Ik at in de jaren ‘80 namelijk geen patat omdat ik honger had of omdat ik het lekker vond, maar omdat ik tot de “Patatgeneratie’ behoorde. Dat maakte mij impliciet lui en verwend. Een weerwoord hadden we toen niet.

We hebben dus nu een nieuwe schuldige; de Geenstijlgeneratie. En net zoals de Patat -en Nixgeneratie nooit hebben bestaan, bestaat de Geenstijlgeneratie ook helemaal niet.

Toen er een keer een artikel op Geenstijl over een beeld van mij verscheen, rinkelde bij mij voortdurend de telefoon. Het waren echter geen jonge gastjes in cabrio’s, maar mijn 80-jarige vader, mijn 48- jarige broer en mijn belezen (Volkskrant)vrienden die mij wilden wijzen op het artikel. Ze waren ‘toevallig’ op Geenstijl terecht gekomen. Tuuuuurlijk.

Ik was verbaasd dat Geenstijl, ondanks het puberale imago van tieten en vette auto’s, bezocht werd door jong en oud. Qua leeftijd bestaat er dus niet een Geenstijlgeneratie. Schijnbaar is ook de volkskrantjournalist en lezer een frequent bezoeker van Geenstijl!

Het is opvallend te noemen dat generalisaties altijd plaatsvinden vanuit gevestigde belangen en dat de nieuwe doemgeneratie altijd in verband wordt gebracht met maatschappelijke veranderingen en de daaruit voortvloeiende onwenselijke gedragingen. Het is een ultieme simplificatie. Het zegt alles over de veroordeler en niets over de veroordeelde. Want het woord ‘geenstijlgeneratie’ is niet zomaar een woord voor een verklaring, maar wordt gebruikt als een keiharde veroordeling. De Generatie wordt als schuldige aangewezen voor het feit dat mensen bedreigingen uiten en impulsief hun zielenroerselen over de samenleving uitkotsen. De Geenstijlgeneratie als veroorzaker van HET Kwaad. HET mag u zelf naar gelieve invullen.

Hiertegenover staat natuurlijk het keurige plaatje van de belezen intellectueel. De hoor -en wederhoorjournalist die op de school van hersenspoeling heeft geleerd hoe een serieuze journalist te moeten spelen. Met natuurlijk als absolute natte toekomstdroom, schrijven voor de Volkskrant. Dit eigenbeeld van de gevestigde journalistiek wordt steeds meer bedreigd door lagere oplages, vergrijzing en alternatieven op het internet. Ze is de weg kwijt, in paniek en snapt niet waarom mensen meer geïnteresseerd zijn in het vermakelijke brulmedium Geenstijl, dan in haar serieuze artikelen. Uiteindelijk gaat ze uit onmacht over op het neersabelen van de ‘andere kant’ om haar eigen superioriteit te bewijzen. Geenstijl als projectie om haar eigen intellectuele grootheid te ijken in een bedreigde wereld. Dit is erg dom en bovendien hopeloos, want die wereld verandert niet en het verstevigt slechts de kleine redactiecocon waarin ze zelf ronddoolt.

Oh, en maakt u zich trouwens geen illusies over de hoogdravendheid van de motieven van volkskrantjournalisten. Het is gewoon een ‘vroeger was alles beter’-mentaliteit, redactioneel groepsgedrag en een egoïstisch behoud van posities. Het gebruik van de term Geenstijlgeneratie is pure onmacht.

En zeker kranten als de Volkskrant, die in blindheid 30 jaar het multicultidrama binnen een straal van vijf kilometer niet aan zich voorbij zagen trekken, die zich met een Jack Spijkermansyndroom begin jaren 2000 uitleverde aan de eerste de beste investeringsmaatschappij en zich tijdens de Irakoorlog met het grootste gemak in de luren hebben laten leggen, zouden een niet al te grote broek des oordeels moeten aantrekken. Ze zijn hun geloofwaardigheid kwijt. En geloofwaardigheid gaat verder dan intellectuele beschouwingen. Het heeft alles te maken met ballenomvang.

Het gekanker, bedreigen en gescheld op Internet is niet toegenomen omdat er een nieuwe generatie van aso’s is opgestaan, maar omdat Internet simpelweg die optie heeft geboden. Ik snap dat volkskrantredacties zich nooit aan de andere kant van de ring begeven en alleen op verantwoorde feestjes komen, maar gekanker, bedreigen en gescheld kwam je in elk café, elke winkel of op elk verjaardagsfeestje twintig jaar geleden ook tegen. Alleen kwam dit geluid nooit in de publiciteit en dus bestond het schijnbaar niet. En als deze wangeluiden al boven het maaiveld dreigden uit te komen (b.v. Janmaat) dan was er altijd de polderprostitutie tussen politiek en media om elk verzet de kop in te drukken.

Maar met de opkomst van internet werkt dit echter niet meer! Internet is een journalistieke revolutie! Een revolutie in democratie en nieuwsvergaring! Werd onze eerst vanuit het epicentrum van nieuwsbepaling op de Wibautstraat verteld wat nieuws is en hoe dit tot ons te nemen, nu bepalen we dat lekker zelf! Internet heeft de bestaande journalistiek op zijn kop gezet en haar de macht ontnomen. Dat steekt!!

Iedereen die een pc-tje op het toilet heeft staan is even machtig of onmachtig dan iemand in het centrum van de stad, op een redactie of op het Haagse pluche. Het betekent in feite een machtsoverheveling van Stadscentrum naar Vinexlocatie, van een kleine groep nieuwsbepalers naar een chaotische wirwar aan alles wat niet analfabeet is. Internet betekent het einde van fysiek journalistengecluster.

En dit is een prima ontwikkeling, al zie je de overheden wereldwijd pogingen doen om de geest terug in de fles te krijgen. En als de volkskranten van deze wereld de mogelijkheid krijgen om op deze repressiegolf mee te deinen om hun oude posities te herwinnen zullen ze dit zeker doen. Dit verklaart misschien ook de lakse houding van de Volkskrant ten aanzien van de zaak Nekschot. Slechts cartoonisten die publiceren in de Volkskrant behoren macht te hebben.

Het woord ‘geenstijlgeneratie’ slaat dus niet op een generatie, maar op een tijdsbeeld, welke de Volkskrant schijnbaar nog steeds wereldvreemd is en welke zij waarschijnlijk veracht. Dat mag. Maar vecht dan tenmìnste voor je eigen identiteit (als je die nog hebt of kent), in plaats van bejaard te gaan mopperen over de ‘Jeugd van Tegenwoordig’. Het toont aan dat de Volkskrant nog steeds helemaal niets begrijpt van de veranderende wereld om haar heen.

Veranderingen die als bedreigend worden geacht, zeker als je jezelf een kleine wereld hebt toebedacht om met goede bedoelingen ‘serieuze’ journalistiek te maken en je vervolgens een middelvinger terug krijgt.

Ik zou zeggen, wen er maar aan. Ook Tokkies drinken tegenwoordig een rosétje.

Frans Smeets is kunstenaar en heeft onder andere dit voortreffelijke beeld van Bono gemaakt. Hij is tegenwoordig ook actief op YouTube.