Fréderike Geerdink

Naakt omdat het moet (foto: Iwase Yoshiyuki)

In Turkije is een rel ontstaan vanwege nieuwe regels rondom de verkoop en consumptie van alcohol. Onderdeel van het pakket is dat winkels geen alcohol meer mogen verkopen tussen tien uur ‘s avonds en zes uur ‘s ochtends (cafés, hotels en restaurants mogen dat nog wel) en dat alcohol niet meer mag worden verkocht binnen een straal van honderd meter rondom een moskee of school. Alcoholverbod!, roepen velen.

AKP houdt meer van macht dan van God

Sorry, maar da’s geen alcoholverbod. Sterker nog: die tijdslimiet op de verkoop verandert nauwelijks iets aan de huidige praktijk. Supermarkten zijn rond tien uur ‘s avonds gesloten, en dus moet je op zoek naar een klein gespecialiseerd verkooppunt als je nog alcohol wilt scoren en op veel plaatsen zul je zo’n zogeheten Tekel-winkel ook niet open treffen.

Sommige hotels, bars en restaurants zullen worden getroffen door de honderd meter-regel, maar er is ook een flinke kans dat er uitzonderingen komen in toeristische gebieden. Niet alleen om de bedrijfstak geen schade toe te brengen, maar ook om het AKP-bestuur in vele toeristische gebieden veilig te stellen. Er staan namelijk lokale verkiezingen gepland voor begin volgend jaar. Zowel de nieuwe alcoholregels (AKP-stemmers houden niet van alcohol) als de verwachte uitzonderingen zullen de AKP, de partij die meer van macht houdt dan van God, geen windeieren leggen.

Turkije is eeuwen geleden al geïslamiseerd

Veel mensen, ook buitenlandse analisten, zien de nieuwe regels als teken dat de AKP Turkije inderdaad aan het ‘islamiseren’ is. Ik vind dat intrigerend. Volgens mij is Turkije, of het gebied dat we nu Turkije noemen, eeuwen geleden al geïslamiseerd. Net zoals het deel van de wereld waar ik vandaan kom eeuwen geleden werd gekerstend. Ik weet natuurlijk wel dat mensen met ‘islamisering’ bedoelen dat de AKP zijn islamistische waarden aan de maatschappij wil opleggen. Maar mijn punt is: islamitische waarden zitten al lang diep in deze samenleving, net zoals christelijke waarden diepgeworteld zijn in Nederland.

De crux is: beperkt de AKP mensen in hun keuze om te drinken, of niet? Het antwoord is: ja. Die honderd meter-regel is een beperking. Maar geen alcohol verkopen in de buurt van scholen lijkt mij niet het slechtste idee ooit. Niet rondom moskeeën? Op dát punt raakt de nieuwe wet direct aan religie en beperkt hij de vrijheid van anderen zonder democratie-waardige reden.

Juist meer alcohol sinds de AKP aan de macht is

Het moet echter ook even gezegd dat alcohol alleen maar beter beschikbaar is geworden sinds de AKP aan de macht is. Neem de behoorlijk conservatieve stad waar ik woon, Diyarbakir. Op loopafstand van mijn huis in Baglar (en geloof mij, da’s geen moderne wijk) kan ik in twee hypermoderne winkelcentra terecht voor alle alcohol die ik nodig heb, of denk nodig te hebben.

Dat was tien jaar geleden wel anders. Dankzij de vriendjes van de AKP in projectontwikkeling en in de bouw, schieten zulke winkelgedrochten in het hele land nog steeds als paddestoelen uit de grond, doorgaans mét Migros of Carrefour, twee van de grote ketens die alcohol verkopen.

Alcohol is slecht voor je

De andere punten van de wet zijn niet per se ‘islamiserend’. Ik ben een fervent voorstander van het zwaar straffen van rijden onder invloed. Dat het adverteren voor alcohol aan banden wordt gelegd, is slecht nieuws voor de producten, maar niet per definitie een slecht idee. Laten we niet vergeten (zoals ik wel eens doe) dat alcohol geen gezond produkt is.

Wat allemaal niet betekent dat de nieuwe alcoholregels ook maar ergens op slaan. Premier Erdogan en een aantal AKP parlementsleden stellen dat veel EU-landen vergelijkbare wetten hebben en dat bijvoorbeeld Rusland de alcoholconsumptie ook wil aanpakken – wat mij in lachen deed uitbarsten, want de soms enorme maatschappelijke problemen die alcohol in de EU en zéker in Rusland veroorzaakt, zijn volstrekt onvergelijkbaar met de situatie in Turkije.

Er komen verkiezingen aan

Zoals gezegd, dit gebied werd eeuwen geleden al geïslamiseerd. De alcoholconsumptie in Turkije is erg laag. Turkije heeft geen alcoholproblematiek en mensen hebben geen wereldlijke wet nodig om van de drank af te blijven. Het is wáár wat Erdogan een paar weken geleden zei: de yoghurtdrank ayran is Turkije’s nationale drank. Hij zei het zelf, dus waarom dan in hemelsnaam een strengere alcoholwet? O ja, er komen verkiezingen aan.

Als Erdogan werkelijk zo begaan is met de gezondheid van zijn landgenoten en het welzijn van gezinnen en kinderen – de redenen die hij aanvoert voor de nieuwe regels – nou, dan heb ik nog wel wat ideetjes.

Huiselijk geweld en kindhuwelijken

Maak nou alsjeblieft eindelijk eens goed beleid tegen huiselijk geweld, seksueel misbruik en kindhuwelijken, en implementeer dat beleid dan ook. Intensiveer voorlichtingscampagnes over de gevaren van roken, en in het bijzonder roken in het bijzijn van kinderen. Breng het aantal plekken waar je sigaretten kunt kopen drastisch terug, gooi de prijs flink omhoog, en zorg dat kinderen die troep niet meer kunnen kopen. (Er komt nieuwe tabakswetgeving aan, ik ben benieuwd.)

En wie gaat de bevolking iets bijbrengen over de gevaren van suiker? Drie of vier suikerklonten in tien tot twintig kopjes thee per dag (dat zijn 210 tot 560 klonten per week!) en kinderen daar vanaf jonge leeftijd aan laten wennen, is enorm schadelijk voor de gezondheid.

Maar verwacht op dit vlak niet te veel van de AKP. Je wilt de achterban tenslotte niet van je vervreemden.

Fréderike Geerdink is sinds 2006 freelance journalist in Turkije. Ze woont in Diyarbakir en werkt aan het ultieme boek over de Koerdische kwestie. Volg haar op Twitter! Deze blog verscheen eerder op haar website Journalist in Turkije.