Auto’s en lingerie

Hassnae Bouazza

In 2005 interviewde de Amerikaanse journalist Barbara Walters de Saoedische koning Abdullah voor ABC News. Hij had net de troon bestegen en het gesprek kwam onvermijdelijk op het Saoedische rijverbod voor vrouwen. De koning zei dat er vast een moment komt dat ook vrouwen zullen mogen autorijden, maar dat het geduld vereist, de samenleving moet er klaar voor zijn.

Zes jaar na dato is de Saoedische samenleving er blijkbaar nog niet klaar voor. Maar sinds de laatste Internationale Vrouwendag zijn Saoedische vrouwen actief bezig voor hun rechten te vechten. Het verbod op autorijden is daarvan het symbool geworden. Op vrijdag 17 juni willen vrouwen massaal de auto pakken als ludiek protest tegen het rijverbod. Ze willen niet langer door een chauffeur vervoerd worden, maar zelf kunnen rijden zonder eerst met een man te overleggen of toestemming te vragen.

Dat valt rauw op het dak van een zeer behoudende samenleving waar mannen op internet betogen dat vrouwen niet gemaakt zijn voor de techniek van een auto, en conservatieve vrouwen zelfs een tegenactie zijn begonnen om het rijverbod te behouden. Sommige verlichte mannen vinden het geen probleem als hun vrouwen auto leren rijden, maar dan niet vanaf hun achttiende, maar pas als ze dertigers zijn, ‘als ze wat beter op zichzelf kunnen passen’.

Manal al-Sharif is het boegbeeld geworden van het protest. Zij plaatste een video van zichzelf waarin ze auto reed op YouTube en werd daarop gearresteerd. Een paar dagen voor dit nieuws werd, was Shaima Osama al aangehouden. Osama moest naar het ziekenhuis voor een injectie, maar had geen chauffeur voorhanden en ging dus zelf. Op de terugweg werd ze gearresteerd, maar na een paar uur weer vrijgelaten.

In een artikel in de Saoedische krant Al-Riyadh staat een interessant betoog waarin wordt gesteld dat sommige vrouwen best auto zouden mogen rijden, mits het gaat om noodzaak en niet om luxe. De auteur stelt dat het er niet om gaat wat individuen willen, maar wat het beste is voor de samenleving. Het gevaar dat je krijgt als vrouwen auto gaan rijden, is dat ze straks allemaal een auto willen. Dat is mooi zakendoen voor de autohandelaren, maar we willen toch niet dat de Saoedische straten overspoeld worden door auto’s. Als een man zes dochters heeft, dan willen ze allemaal een auto, dat wordt onbetaalbaar. En niet alleen willen ze allemaal een auto, ze gaan dan ook met elkaar concurreren en elkaar aftroeven met mooiere en duurdere auto’s. De Saoedische variant op ‘dat moeten we niet willen met z’n allen’.

Het rijverbod voor vrouwen ligt niet in de Saoedische wet verankerd. Wel is het zo dat je in het land alleen met een Saoedisch rijbewijs mag rijden en dat wordt alleen aan mannen verstrekt. De vrouwen die kunnen rijden, hebben dit in het buitenland geleerd.

Eerder dit jaar hintte de Saoedische prins al-Waleed bin Talal er al naar dat hij een opheffing van het verbod wel zag zitten: gezinnen zouden zo flink besparen op de kosten van een chauffeur. Maar Waleed is een moderne man die er, in tegenstelling tot zijn in abaya gehulde seksegenoten, geen problemen mee heeft zijn ongesluierde vrouw aan de wereld te tonen. Waleed is de man achter Rotana, het mediabedrijf met vele zenders vol sexy videoclips en oppervlakkig shownieuws.

Conservatieve geestelijken willen de status quo behouden. Zij wijzen erop dat als vrouwen auto’s gaan besturen, ze ook vaker lastig gevallen zullen worden op straat. Voor hen is een vrouw die autorijdt net zo provocatief als een vrouw in minirok en decolleté in een bar vol stomdronken, hitsige kerels.

Om enigszins tegemoet te komen aan de ontevredenheid van de vrouwen heeft de koning een concessie gedaan: tot voor kort was het verboden voor vrouwen om lingerie te verkopen, maar hier komt een eind aan. Deze stap wordt mede genomen om de werkeloosheid onder vrouwen tegen te gaan en meer banen te creëren. De Saoedische koning heeft opdracht gegeven zeventigduizend banen te scheppen voor de groeiende groep vrouwelijke afgestudeerden.

Vanaf eind juni zullen er in de lingeriewinkels dus ook vrouwelijke verkoopassistenten werken die alleen vrouwelijke klanten mogen helpen. Deze aankondiging zal een grote opluchting zijn voor vrouwen voor wie niks erger is dan een besnorde man die je aanstaande slipje uit elkaar trekt om je te laten zien dat het van goede, elastische kwaliteit is. Nog belangrijker echter: iedere vrouw weet dat het maar een kleine stap is van lingerie verkopen naar autorijden.

Eerder verschenen in Vrij Nederland. Hassnae Bouazza (حسناء بوعزة) schrijft voor Vrij Nederland, De Volkskrant, NRC Handelsblad, Elle en de Arabische site van de Wereldomroep. In 2009 was ze te bewonderen in Vrouw & Paard, tegenwoordig is ze regelmatig te horen in Vrijdagmiddag Live. Afgelopen kerst won ze bijna De Nationale Wetenschapsquiz. Dat ze nog tijd heeft om in het geheim voorbereidingen te treffen voor de vestiging van het kalifaat in Nederland, mag een wonder heten. Volg haar op Twitter.