Ik hoop dat we wakker worden in 2017

Ying-Fu Li

Foto: Ryan McGinley

Terugkijkend op 2016 kan ik gerust zeggen dat de wereld een flink stuk vervelender is geworden. Niet alleen omdat we sinds dit jaar de Babylonische spraakverwarring van Johan Cruyff moeten missen, of Prince en David Bowie nooit meer live zullen zien performen. Of Alan Rickman zien acteren of Leonard Cohen ‘Halleluja‘ horen zingen. Of genieten van de prachtige vocalen van George Michael. Hoewel het aantal overleden grootheden dit jaar disproportioneel groot lijkt, heeft ieder jaar natuurlijk zo zijn momenten om bij stil te staan.

Maar meer dan deze tragische doden betreur ik de dood van de rede. Het maatschappelijk debat is verhard en meer dan ooit regeert de onderbuik. Dit komt bijvoorbeeld aan de oppervlakte in discussies over de racistische kenmerken van Zwarte Piet, die door een groot deel van de Nederlanders worden ontkend met irrationele argumenten als bijvoorbeeld ‘Zwarte Piet is traditie’, ‘ik heb Zwarte Piet nooit als iets racistisch gezien’ en ‘de schoorsteen’.

Pact met de duivel

Door de brandhaard die Midden-Oosten heet en die ontstoken is en van brandstof voorzien wordt door de Verenigde Staten, zijn er meer mensen ontheemd en gevlucht dan ooit tevoren. Onze humaniteit gebiedt ons hen te helpen en op te nemen, maar ook daar stuiten we onder leiding van niet alleen Geert Wilders op een stroom van onbegrip en een gebrek aan empathie. Waar Angela Merkel als enig Europees staatshoofd leiderschap én menselijkheid toonde (“Wir schaffen das“), moeten we het hier doen met Mark Rutte die een pact met de duivel sluit om maar niet aan zijn humanitaire plicht te hoeven voldoen. Dit doet mijn hart pijn.

Syrië en Irak, en dan heb ik het over de oorlogen, hebben voor een groot deel deze migratiestromen op gang gebracht en dit heeft in ons land een latent racisme aan de oppervlakte gebracht. Dit racisme is vooral tegen moslims gericht en ook hier helaas met veel valse argumenten. Wilders, de natuurlijke vazal en opvolger van Pim Fortuyn, wakkert het vuurtje lekker aan met verdraaiing van feiten en flagrante leugens. Waar je in de jaren 80 nog voor achter de tralies ging, kun je nu openlijk verkondigen: racisme is salonfähig geworden. Doordat dit proces heel geleidelijk is verlopen, hebben veel mensen niet door hoe racistisch hun denkbeelden en uitspraken zijn. En ja, ook ik moet me er heel erg bewust van zijn om niet uit gemakzucht mee te blaten met de kudde. Daar word ik verdrietig van.

Racistische misogyn

De tegenstellingen zijn de afgelopen paar jaar hevig toegenomen en in discussies is het bijna niet meer mogelijk om op een gelijk speelveld argumenten uit te wisselen. De waarheid ligt ook niet meer in het midden en emotie wordt de leidraad waar omheen de tegenstellingen zich bewegen, vaak uitmondend in pure haat. We bejegenen elkaar met kwaadheid en haat en zijn niet meer in staat empathie voor elkaars standpunten op te brengen. Dat is de nalatenschap van 15-20 jaar verschraling van ideologie in politiek en samenleving.

2017 gaat ons voor grote uitdagingen stellen. Vanaf eind januari worden bijvoorbeeld de VS geleid door de racistische misogyn Donald Trump. Geluiden als ‘laten we nu eerst afwachten wat hij gaat doen’ en ‘nee, Poetin is een lekkertje’ vervullen me met angst. Het onvermogen van Nederlandse politici, met name ter linkerzijde van het spectrum, om een fatsoenlijk verhaal te stellen tegenover Geert Wilders baart me eveneens grote zorgen. De PVV stevent af op een grote overwinning en ter rechterzijde zie ik de VVD en CDA al klaar staan om 2010 nog eens over te doen.

Flagrante leugens

Ik hoop dat we met z’n allen wakker worden in 2017 en eens goed gaan nadenken over wat voor samenleving we met elkaar willen. Het neoliberale beleid heeft gefaald en ervoor gezorgd dat mensen meer dan ooit naar hun eigen welvaart kijken (ja, ik zeg bewust niet ‘welzijn’). Dat maakt hen ook ontvankelijker voor ‘bedreigingen’ zoals de vermeende islamisering, ook weer onder flagrante leugens en verdraaiingen van feiten (“Het kerstfeest is in gevaar!!!!”).

Ik zie veel échte bedreigingen: verschraling van de zorg en sociale zekerheid, verdergaande automatisering met als gevolg de stijging van werkloosheid en een toename van het aantal ‘bullshit jobs‘. En dat zijn dan bedreigingen waar geen islam aan te pas komt, maar die volledig op het conto van VVD, CDA, PVDA én PVV komen: de PVV is nog nooit voor de ‘gewone man’ opgekomen (zoek maar eens op het stemgedrag van de PVV in het ‘nepparlement’).

Empathie opbrengen

Ook globaal zie ik échte bedreigingen. De klimaatverandering bijvoorbeeld, wat een serieuze bedreiging is voor het overleven van de mens. Het zal zorgen voor schaarste van de eerste levensbehoeften: eten en water. Het zal zorgen voor migratiestromen waarbij die van vorig jaar verbleken. De strijd om de schaarse middelen is al begonnen: de VS zijn niet in het Midden-Oosten vanwege de democratie. China koopt landbouwgrond in Afrika. Rusland stelt zijn invloedssferen veilig door annexaties. Dat zijn de gevaren waarvoor we staan en die geen jota met de islam te maken hebben.

Dit is dan mijn wens voor 2017. Ik wens dat we de empathie kunnen opbrengen voor elkaar als mensen, die allemaal op één aarde leven. Dat we tot het besef komen dat we zonder elkaar niet kunnen overleven, dat we elkaar moeten helpen zodat iedereen een fatsoenlijk leven kan leiden. Ik wens dat we elkaar het licht in de ogen gunnen, ongeacht elkaars achtergrond. Dat het niet gaat om geld en macht maar om liefde en genegenheid en dat we beseffen dat één onvertogen woord al tot geweld kan leiden. Vandaar dat ik ook afsluit met onderstaande quote van Jiddu Krishnamurti, die ik van harte als leesvoer aanbeveel:

Organized butchery

Violence is not merely killing another. It is violence when we use a sharp word, when we make a gesture to brush away a person, when we obey because there is fear. So violence isn’t merely organized butchery in the name of God, in the name of society or country. Violence is much more subtle, much deeper, and we are inquiring into the very depths of violence.

When you call yourself an Indian or a Muslim or a Christian or a European, or anything else, you are being violent. Do you see why it is violent? Because you are separating yourself from the rest of mankind. When you separate yourself by belief, by nationality, by tradition, it breeds violence. So a man who is seeking to understand violence does not belong to any country, to any religion, to any political party or partial system; he is concerned with the total understanding of mankind.’

Ying-Fu Li twijfelt elke dag, want hij weet het ook niet allemaal. Tussen de twijfels door bouwt hij websites en plaatst hij weleens wat op Facebook.