Home » Archief » Na 25 jaar doet Chris Ware nog precies hetzelfde dingetje


[02.03.2020]

Na 25 jaar doet Chris Ware nog precies hetzelfde dingetje

Peter Breedveld

Dik vijfentwintig jaar geleden ontdekte ik de Acme Novelty Library van de Amerikaanse striptekenaar Chris Ware, in een tijd dat ik nogal geobsedeerd was met superheldencomics. Het was een openbaring, zoals Ware alle grenzen van het stripgenre oversteeg, en speelde met de vorm op een manier die tegelijkertijd anarchistisch was en getuigde van een ijzeren discipline. Hoe elke nieuwe uitgave weer een andere vorm had, van kleine oblongboekjes tot reusachtig krantenformaat. Met paginagrote tekeningen en plaatjes die kleiner waren dan een postzegel, grote overzichtsplaten met dwarsdoorsnedes van gebouwen en diagrammen om de samenhang van gebeurtenissen inzichtelijk te maken.

Aan de binnenkant van de voor- en achterkant stonden van die kleine advertenties die op het eerste gezicht kopieën waren van de advertenties van oude Amerikaanse comics, sea-monkeys en body-building en zo, maar die bij nadere bestudering extreem misantropische boodschappen bevatten. De slappeling die normaliter gaat krachttrainen om niet langer door lompe kleerkasten te worden weggeconcurreerd bij de vrouwenjacht, koopt in de advertenties van Ware gewoon een pistool waarmee hij ze doodschiet, bijvoorbeeld.

De verhalen in Acme Novelty Library (de titel is een verwijzing naar ouderwetse postorderbedrijven in de VS) waren al even misantropisch. Ik heb er indertijd een stuk over geschreven voor ik meen De Haagsche Courant, maar kan dat nergens meer terugvinden. Ik herinner me in elk geval twee doorlopende verhalen, waarvan in elke uitgave een nieuw hoofdstuk verscheen. Eén was een brute parodie op tekenfilms als Tom & Jerry en oude gagstrips als Krazy Kat en heette Quimby the Mouse.

Bijtende eenzaamheid

Maar de grote attractie was Jimmy Corrigan, the Smartest Kid on Earth. Een verhaal dat bol stond van de symboliek en meerlagigheid. Jimmy Corrigans vader is met de Noorderzon vertrokken en verzint daarom een pseudovader, een Superman maar met een dad-bod en een wijkende haarlijn. Ik heb ergens een door Ware gesigneerde poster waarop die supervader wegvliegt, de horizon tegemoet, met op de voorgrond de arme Jimmy Corrigan die hem uitzwaait. Daarboven de titel in begin-19e-eeuwse stijl, als van een schreeuwerig circus: ‘THE ADVENTURES OF JIMMY CORRIGAN, THE SMARTEST KID ON EARTH’. Die poster geeft de lading van Wares feuilleton goed weer: die bijtende eenzaamheid, de stille wreedheid, de grijze uitzichtsloosheid, overschreeuwd door een pseudovrolijke zelfdeceptie. Jimmy beleefde nooit avonturen, hij was niet uitzonderlijk slim, eerder een beetje langzaam, en het kwam ook nooit goed met hem.

 


Scène uit ‘Jimmy Corrigan, the smartest kid on earth’

 

Maar zo waanzinnig knap verteld. Ik kwam Ware een keer tegen in Haarlem, tijdens het tweejaarlijkse stripfestival aldaar, ergens eind jaren negentig. Ik liet hem een boek, een wijnfles met een door hem ontworpen etiket (“drink dat toch gewoon op”, zei hij) en die poster signeren. Onderwijl overlaadde ik hem met loftuitingen: “U bent geweldig! U bent de Albert Camus van de strip!” Hij werd er nog verlegener van dan hij al was.

Jaren later was hij weer in Haarlem, waar ik met mijn zoon was, toen een jaar of tien, elf. Hij had een schriftje bij zich waarin hij alle striptekenaars, die hij zag, een tekening liet maken, er zitten hele fraaie bij. Chris Ware bood zelf aan een tekening te maken, maar de jongen zag verderop Charles Burns zitten, die hij wél kende, en was meer geïnteresseerd in een tekening van Burns. Had zo een scène in Jimmy Corrigan kunnen zijn.

The New Yorker

Hoe dan ook, mijn vaste stripwinkel ging opeens dicht, en in Den Haag is geen behoorlijk alternatief, alleen een paar winkels die vooral handelen in Bommelstrips en Bulletje & Bonestaak en zo, dus ik moest zelf bijhouden welke van mijn favoriete tekenaars nieuwe boeken hadden en zo en dat gaat altijd fout, als ik dat zelf moet doen. Lang verhaal kort: ik verloor Chris Ware uit het oog. Ik zag hem alleen nog maar langskomen op de voorkant van de New Yorker, waar ik al twintig jaar op ben geabonneerd zonder ooit de tijd te hebben om zelfs maar een blad uit het plastic te halen. Bij Amazon heb ik nog wel wat van Ware besteld, bijvoorbeeld een groot soort van bouwpakket met een verhaal van Jimmy Corrigan, maar dat leek me zoveel werk dat dat tot op de dag van vandaag in mijn boekenkast staat, ook nog in plastic.

 


Scène uit ‘Rusty Brown’

 

Maar vorig jaar was er opeens Rusty Brown, de bundeling van een serie die de afgelopen jaren was verschenen zonder dat ik er lucht van had gekregen, en iedereen in Stripland was er hysterisch enthousiast over, te vergelijken met de reacties op de film Parasite. Ik had wel weer eens zin in een boek van Chris Ware en heb het vuistdikke boek bij de American Book Center gekocht.

Het eerste dat me opviel, was dat Ware zich in 25 jaar tijd helemaal niet heeft verder ontwikkeld. Zijn stijl is precies dezelfde gebleven en met vorm experimenteert hij ook niet meer. Rusty Brown biedt precies dezelfde dwarsdoorsnedes van gebouwen, diagrammen en spielerei met hele grote en priegelkleine plaatjes als Jimmy Corrigan. Het loont nog steeds om de kleine lettertjes met juridische disclaimers en publicatiegegevens te bestuderen want dan lees je bijvoorbeeld: ‘This is a work of fiction. Any resemblance to persons or places past, present or future is purely coincidental and not intended. Everything we experience in life finds its way into memory and someday the sun will consume our entire planet.’

 


Scène uit ‘Rusty Brown’

 

Bittere teleurstellingen

Goed voor een grinnik, maar verrassen doet het niet meer. Rusty Brown gaat over verschillende personages, waaronder Rusty Brown en een personage dat uiterlijk erg veel op Chris Ware lijkt en ook Chris Ware heet, die allemaal gedoemd zijn om roemloos te sterven na een leven vol bittere teleurstellingen. Mensen die het gewoon niet kunnen helpen dat ze domme eikels zijn. Hun levens zijn allemaal verbonden via een school ergens in de Amerikaans Mid-West, ik meen Iowa of zo, waar ze of docent of leerling zijn geweest. Ware schakelt heen en terug naar hun verleden, heden en toekomst en biedt geen enkel lichtpuntje, helemaal niks. Geen hoop, geen loutering, geen epifanische ervaringen. Iedereen moddert maar door, gevangen in de eigen tekortkomingen, niet in staat om zichzelf of anderen te helpen. Een man vervreemdt van zijn kinderen en wordt ingehaald door zijn afschuwelijke verleden, een vrouw vindt na een zoektocht van jaren eindelijk haar biologische moeder en wordt er alleen maar miserabeler door.

Rusty Brown gaat over het domme egoïsme van mensen, over botte afwijzing, veronachtzaming, miscommunicatie, de onbeholpen wreedheid waarmee mensen elkaar het leven zuur maken. Chris Ware heeft het allemaal weer knap geconstrueerd, als een geduldige horlogemaker, een bezeten virtuoos, maar ik mis een ziel in Rusty Brown. Na een pagina of honderd had ik het al wel gezien, en toen had ik nog een pagina of 350 voor de boeg. 350 pagina’s vol priegelige plaatjes waarvan ik de tekst niet eens kon lezen zonder vergrootglas, en godverdomme, ik heb nergens in huis een vergrootglas liggen. In bed lezen kan ook niet, want als je dit zware boek vijftien minuten omhoog houdt, beginnen je armen moe te worden. Bovendien biedt de lamp op mijn nachtkastje niet genoeg licht om überhaupt te zien wat er gebeurt. Ik weet het, ik word oud.

 


Scène uit ‘Rusty Brown’

 

Blowen en etterbakken

Halverwege Rusty Brown is een hoofdstuk dat echt adembenemend is, ik geloof dat het ‘I am Jason’ heet. Het gaat over een man die begint als een flierefluiter op school, u weet wel, zo’n type dat niks serieus neemt en alleen maar blowt en etterbakt. Hij groeit op en wordt een succesvolle zakenman, uiteraard door te sjoemelen en te stelen, om uiteindelijk door iedereen te worden verlaten en eenzaam te sterven, zonder ooit tot enig zelfinzicht te komen.

Dat hoofdstuk is een echte pageturner. Daarna zakt de boel helaas weer in en gaat Rusty Brown verder met dezelfde monotone drein.

Chris Ware: Rusty Brown; uitgeverij Pantheon Books hardcover, 356 pagina’s, prijs: € 29.99

boeken, Peter Breedveld, strips, 02.03.2020 @ 08:16

[Home]
 

1 Reactie

op 02 03 2020 at 08:17 schreef Peter:

Reageren? Leesfrontaalnaakt@gmail.com.

 


Home

Archief

 

Become a Patron!
 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)
 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)
 

(Advertentie)
 

 

pbgif (88k image)
 

Meest gelezen in april

O Hoi, Onderwijsraad, zit de mensen eens niet zo in hun nek te hijgen!

O De verontwaardiging over Jort Kelder is behoorlijk hypocriet

O Die vraag was geniaal, jullie zijn dom

O ‘Nederlanders zijn veel volgzamer dan Zuid-Koreanen’

O Er staat zoveel in de grondwet

O We zitten wel degelijk in de shit door de kaalslag in de zorg

O Ik zing niet voor de Rutte-monarchie

O Stop met janken, journalisten, de persvrijheid is niet in gevaar als iemand de reguliere media bekritiseert

O Mensen leven niet alleen om niet te sterven

O Het coronabeleid van dit kabinet is een masterclass in gaslighting

 

Meest gelezen in het afgelopen decennium

O YouPorn

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O Hoi, Jesse Klaver, ik heb geen zin om te boeten voor jouw papatijd

O De koning van het uittrekken van de damesslip

O Het totale en angstwekkende gebrek aan integriteit van de #Metoo-meute

O Ik word vervolgd wegens belediging van een seriebelediger

O Ga je nu Wierd Duk ontslaan, Telegraaf?

O Ik ga naar Japan verhuizen

O Smachten en soppen met Thierry Baudet

O Opbokken met je racistische kinderfeestje

 

pbgif (88k image)
 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)
 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Frontaal Naakt dient een publiek belang” (mr. P.L.C.M. Ficq, politierechter)

네덜란드 매체 프론탈 나크트(Frontaal Naakt)에 따르면, 네덜란드 라 (MT News)

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“Voorganger van de Linkse Kerk in Hersteld Verband.” (Carel Brendel)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.’ (Hafid Bouazza) ‘Complimenten voor Frontaal Naakt.

‘Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.’ (Lousewies van der Laan)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)

 

pbgif (88k image)
 

 

pbgif (88k image)
 

LINKS

 

 

RSS RSS