Shanghai: trauma

Peter Breedveld

In de taxi die ons van de luchthaven naar Shanghai bracht, gebeurde het ondenkbare, het onuitsprekelijke, het afschuwelijke, iets wat je je ergste vijand niet toewenst er getuige van te moeten zijn. De taxichauffeur draaide zijn raampje open, schraapte eens flink, GGGGGHHHHAIT!, en schonk de gemeenschap van Shanghai toen zijn vieze, groene, slijmerige fluim.

Welkom in China! Hier wordt openlijk gerocheld en gespuugd. Een jongeman leegde vlak voor onze ogen zijn neus en hij maakte er geen half werk van. Het is geen schokkend nieuws – ik heb dit al vaak gelezen in artikelen en reisverslagen over China – maar het is de eerste keer dat ik het meemaakte en ik ben er behoorlijk door getraumatiseerd.

Het eerst dat opvalt, wanneer je Shanghai per taxi binnenrijdt, is de buitenissige skyline van wolkenkrabbers in allerlei verschillende stijlen. Uit de verte lijken het torens in een sciencefictionfilm uit de jaren dertig. Je ziet raketten, ufo’s, bollen en beschuitblikken, gigantische potloden, graansilo’s, termietenheuvels, verkreukelde drinkrietjes – eigenlijk alles wat een architect, die carte blanche krijgt, kan verzinnen.

Shanghai is overduidelijk een welvarende stad. Je zou niet denken dat dit communistisch China is. Het enige dat de toerist eraan herinnert dat hier een totalitair regime heerst, is het feit dat-ie hier geen toegang heeft tot Twitter en Facebook, waardoor ik me behoorlijk onthand voel en afkickverschijnselen vertoon. Wat ook weer te denken geeft, natuurlijk.

De stad doet ergens wel denken aan Rotterdam, maar met meer stijl. Qua architectuur heerst hier neoclassicisme en art deco – en allerlei afgeleiden daarvan. De straten zijn schoon en de bevolking oogt verwend, al zijn er wel bedelaars – heel opdringerige. Naast de rochelende troglodieten – die vaak ook nog in hun blote bast over straat lopen – heb je hier de hip geklede jeugd, die erg aan Japanse jongeren doet denken. Verder wordt het straatbeeld verpest door Starbucks, Häagen-Dazs, Heineken en andere uitingen van westers-imperialistische smakeloosheid.

Niemand spreekt Engels. Ik geloof dat ik voor het eerst in een land ben waar ik niemand kan verstaan, en waar niemand mij verstaat, en waar ik niks begrijp van de wegbewijzering. We hadden geen briefje met de naam van ons hotel in Chinese karakters geschreven, en de taxichauffeur had geen idee waar we heen moesten. Hij heeft ons in de buurt afgezet en we hebben, onze koffers sjouwend in de moordende hitte, zelf naar het hotel gezocht.

Het is bloedheet en erg vochtig. Hoe langzaam ik ook over straat schuifel, mijn shirt is binnen de kortste keren doorweekt. Tijdens onze eerste tocht door de stad zagen we niet veel andere westerlingen. We hebben gegeten in een restaurant dat werd aangeraden door de Lonely Planet – fusion, zei die, en er stond iets over eend met mango, en ik ben een sucker voor eend met mango. Maar het was een pretentieuze tent voor nieuwe rijken. Een tafeltje verderop zat een jong stel waarvan de vrouw was gekleed in een klaarblijkelijk peperduur niemendalletje, ze had een Chanel-tas, en ze keek ons aan alsof we uit het riool waren komen gekropen.

Het eten was kut. Geen eend met mango, wel zes reuzengarnalen in de mayonaise, een smakeloze eendensoep en een smakeloze kreeftensoep, en daarvoor moesten we dan, inclusief een meloensapje en twee Tsingtao-biertjes, omgerekend maar liefst 70 euro betalen. Onderweg naar huis passeerden we karretjes waarop smakelijk ogende spiesjes werden gegrild – zonder twijfel voor een fractie van de prijs die we net hadden betaald.

We logeren in een erg mooi hotel, jaren dertig-sfeertje, art deco, het Langham Yangtze-hotel. Ik schrijf dit om vier uur ’s nachts, want ik kan niet slapen door de jetlag.

Shanghai is voor mij de stad uit oude Hollywood-films, een smeltkroes van culturen, waar Oost en West elkaar ontmoeten en soms botsen, waar Amerikaanse journalisten verliefd raken op Chinese adellijke dames, die gechanteerd worden door slinkse Japanse schurken en connecties hebben met eeuwenoude triades.

We gaan de komende dagen ontdekken wat daarvan overblijft.