Peter Breedveld

Illustratie: William Mortensen

Nooit eerder ben ik zo somber geweest over de toekomst van Nederland, dat op dit moment is ondergedompeld in het agressieve negativisme van de PVV. Ik voelde me iets beter na lezing van Ronald Havenaars Martin Bosma – te licht bevonden.

De UvA-historicus maakt in het schotschrift (ik moet me toch eens verdiepen in de betekenisverschillen tussen ‘schotschrift’, ‘manifest’, ‘pamflet’, enzovoort) korte metten met de retoriek van PVV-ideoloog Martin Bosma, die fantaseert over het afhakken van de neus van Clairy Polak en nog steeds heel fier is op de door hem gemunte term ‘kopvoddentax.’

Hopelijk wordt met dit boekje een nieuwe fase in het debat rond de PVV ingeluid. Het geweeklaag over toon en gebrek aan fatsoen bij de PVV heeft die partij alleen maar groter gemaakt, evenals publicaties van het soort waarin PVV-stemmers door een psycholoog als psychisch gestoord worden gediagnosticeerd, of waarin de PVV tot fascistische partij wordt verklaard. Havenaar valt de PVV aan op inhoudelijke punten en dat is verfrissend en ergens ook geruststellend.

Zo wijst Havenaar er fijntjes op dat de sociaal-democratische publicist Jacques de Kadt, Bosma’s grote voorbeeld, vond dat een democratische regering zoveel mogelijk gevrijwaard moet blijven van directe volksinvloed. Dat is het volkomen tegendeel van Bosma’s ideaal waarbij, in de woorden van José Ortega y Gasset, de koffiehuispraatjes van de massa kracht van wet wordt gegeven.

Ook De Kadts vergelijking van totalitaire ideologieën met de islam, zo vaak door Bosma aangehaald, wordt door Havenaar genuanceerd. Daar waar De Kadt zich zoveel mogelijk kennis eigenmaakte over de ideologie die hij wenste te bestrijden (het communisme) constateert Havenaar dat Bosma ‘eenvoudig niet is geïnteresseerd in de complexe werkelijkheid die enerzijds fundamentalistisch-islamitische stromingen laat zien, maar die aan de andere kant ook genoeg voorbeelden toont van moslims die in hun politiek gedrag westerse uitgangspunten en richtlijnen accepteren’.

‘De vraag is hoe goed Bosma de werken van De Kadt heeft gelezen’, aldus Havenaar. Ik durf hier mijn lang gekoesterde vermoeden wel te uiten dat Bosma helemaal niets van De Kadt heeft gelezen. Ik ben ervan overtuigd dat Bosma zijn De Kadt-citaten rechtstreeks van islamofobe websites haalt, zoals Het Vrije Volk en Hoeiboei. Ook op deze site werd in de beginjaren door reageerders al selectief geciteerd uit het werk van De Kadt.

Dat lijkt Havenaar zich niet te realiseren – ergens typeert hij Bosma als een ‘halfintellectueel’ die veel heeft gelezen maar niet altijd alles even goed weet te duiden – dat de rol van het Internet bij de vorming van de PVV enorm is. Vrijwel alles, dat ik uit de mond of de pen van Geert Wilders hebben horen/zien komen, heb ik al jaren eerder gelezen op Het Vrije Volk, Hoeiboei of in de reactiepanelen van mijn eigen site.

In mijn herinnering was Willem de Zwijger, spreekbuis van ‘politiek incorrect links’ de eerste blogger die De Kadt in stelling bracht in het multicultidebat. Een fractie van een seconde heb ik Bosma ervan verdacht achter Willems pseudoniem te zitten, maar die gedachte heb ik snel weer laten varen. Willem is té zorgvuldig in zijn woord- en argumentenkeuze, bovendien is hij zeer kritisch over Israël.

Ook het woord ‘kopvod’ werd al veelvuldig gebezigd door de bewoners van de vochtige krochten van de blogosfeer toen de PVV nog moest worden opgericht. De hardnekkige mare dat Hitler links was, heeft Bosma van Het Vrije Volk (dat ik op Twitter zag worden aangeduid als ‘het wetenschappelijk instituut van de PVV’). HVV-opperhoofd Duns Ouray, die in het echt Ivo Renkema heet, schreef een serie van vier essays waarin onder meer wordt betoogd dat Hitler de Holocaust organiseerde om de door hem gewenste verzorgingsstaat te bekostigen. Het doel van deze nonsens lijkt me evident: als Hitler links was volgt daar dus uit dat links Hitler is.

Havenaar rekent effectief af met de Hitler-was-links-mythe, door aan te tonen dat de termen ‘rechtsradicalisme’ en ‘rechtsextremisme’ niet zijn uitgevonden door linkse babyboomers die zo probeerden alle rechtse politiek in de foute hoek te duwen, maar door gerespecteerde historici die daarmee de stromingen duidden die zich afkeren van de idealen van de Verlichting, van de Franse Revolutie en van de ratio, en zich verliezen in geweldsverheerlijking.

Aan de andere kant verzet Havenaar zich ook tegen de karakterisering van PVV-stemmers als extremisten. Het zijn volgens hem – en dit is nogal een open deur – ontevreden burgers die zich bedreigd voelen door massa-immigratie, de macht van de Europese Unie en door welvaartsverlies als gevolg van de globalisatie. De PVV weet dat ongenoegen te kanaliseren, terwijl andere partijen een verregaande nalatigheid op dat gebied aan de dag leggen.

Havenaar is tevreden dat het door progressief Nederland gewenste kabinet van VVD, PvdA en CDA er niet is gekomen, omdat Wilders in de oppositie alleen maar populairder zou zijn geworden. In dit gedoogkabinet zou Wilders door Mark Rutte en Maxime Verhagen zijn ingekapseld en wordt hij pijnloos onschadelijk gemaakt.

Dat zie ik toch wat anders. Als ik Gerd Leers, tot voor kort kampioen der verdrukten en verschoppelingen, alles op alles zie zetten om een veertienjarig meisje uit te zetten naar een land waar vrouwen ongeveer de status van vee genieten, terwijl Wilders langs de zijlijn tevreden gromt, dan weet ik nog zo net niet wie nu precies wie heeft ingekapseld.

Maar misschien is er een Verelendung nodig om de kiezer te overtuigen hoe rampzalig een toekomst met de PVV is. Misschien moeten er eerst genoeg schrijnende gevallen zijn voordat progressieve partijen weer een comfortabele zetelmeerderheid kunnen innemen, en dit land weer een beetje gezellig wordt.

Peter Breedveld raadt iedereen, die de PVV’er wil begrijpen, aan om ‘Opstand der Horden’ van José Ortega y Gasset te lezen.