Troje

Frans Smeets

Er is in De Telegraaf veel ophef gemaakt omtrent het afluisteren van de redactie door de AIVD. Dit terecht en ik geloof de woede van hoofdredacteur Sjuul Paradijs tegenover de veiligheidsdienst, het openbaar ministerie en het ministerie van binnenlandse zaken.

Tijdens zijn optreden in Knevel & van den Brink droop de vechtlust van zijn imposante postuur. En dat was mooi om te zien. Hilarisch was zijn opmerking over de linkse concurrentie. “In Nederland is er geen linkse pers meer, dus dan zal ik het moeten doen.” Die opmerking kan de heer Broertjes en alle andere “kwaliteitskranten” in hun puntje-puntje stoppen. Te druk bezig met het nieuws van gisteren en door hun hoor- en wederhoorriedeltjes hebben ze niet door, dat er een controlerend systeem is gebouwd dat een bedreiging is voor henzelf, de persvrijheid en de vrije samenleving als geheel. Hoe blind moet je zijn??

En zoals te verwachten heeft de rechter de AIVD terechtgewezen. Immers, wat is het belang van een inval bij een journalist en het schaduwen van de redactie van de grootste krant van Nederland tegenover zoiets als het staatsgeheim betreffende het kopieergedrag van de veiligheidsdienst bij de rechtvaardiging van de Irakoorlog? Iets wat het hele land allang weet en schijnbaar alleen nog op de burelen van de AIVD en de regering geheim is. Lachwekkend.

Dus nu schreeuwt De Telegraaf victorie. Volgens mij is het toch bovenal een Pyrrusoverwinning en heeft Sjuul Paradijs boter op zijn hoofd als hij denkt dat dit een zege voor de persvrijheid is.

Het motief van de AIVD om in samenwerking met het OM een inval te doen bij een Telegraafjournaliste was er een van haantjesgedrag, intimidatie, kijken wie de baas is, kijken hoe ver je kunt gaan, maar misschien ook gewoon één van een-geloof-in-je-eigen- onaantastbaarheid-vanachter-je-spiekburelen.

Het gegeven blijft dat, als de AIVD zich had weten in te houden, zij tot in den eeuwigheid het gedrag, de ontmoetingen, seksualiteit en de bewegingen van de gehele Telegraafredactie (inclusief Sjuul Paradijs) had kunnen volgen. Kunnen peilen welke mobieltjes elkaar ontmoeten, op welk tijdstip, hoe vaak en hierop kunnen aansturen. Ze hadden kunnen onderzoeken of iemand chantabel is. Ze hadden Sjuul Paradijs tot in de slaapkamer kunnen volgen. Wie zou er ooit iets van gemerkt hebben? Helemaal niemand. Zelfs de commissie Stiekem niet.

En dit alles zonder ooit vanachter hun bureau vandaan te hoeven komen. Gelukkig trekken veiligheidsdiensten nooit de meest snuggere types aan. Dat scheelt in ieder geval.

Sjuul Paradijs gaat voorbij aan de kern van het probleem. Deze is niet dat de AIVD afluistert, maar de technische mogelijkheden die ze heeft gekregen. Geen opvallende gleufhoeden meer op de hoek van de straat, maar met een pc-tje het leven van elke willekeurige burger volgen en dat vanuit de laffe veiligheid en anonimiteit van het kantoor. Dè natte droom van elk totalitair systeem en het Utopia van een alwetende overheid.

Het is alsof je de buurman de mogelijkheid geeft tot inzage in je belastingen en slaapkamerperikelen en denkt dat hij de beschaving heeft en de verleiding kan weerstaan om weg te kijken, omdat je dat ooit hebt afgesproken.

En met de camera’s op alle hoeken van de straat, peilzenders in ieders binnenzak, pinnen van je consumptie, digitaal bankieren, kentekenscans, trajectcontroles, Elektronisch Kind Dossier, Elektronisch Patiënten Dossier, OV-kaarten, Google Earth, vastleggen van mobiel -en internetverkeer, databank van ieders vingerafdrukken, DNA-bestanden, kliklijnen, gezichtscans en toekomstig rekeningrijden, kan niemand meer ontsnappen aan het alwetende oog van de overheid. Op straffe van toetreding tot het zwerversgilde.

Dat is een gevaar waar de vijandsbeelden van de AIVD bij zullen verbleken. Eigenlijk mogen we heel blij zijn met een inefficiënte overheid.

Maar stel, de AIVD luistert De Telegraaf onder druk van de politiek niet meer af (al zullen ze dat nooit weten), dat betekent, dat dan alleen machtige financiële persblokken gevrijwaard zijn van de methodiek van de AIVD en dat de kleine pers, Internetbloggers en de burger alsnog vogelvrij zijn tegenover dit soort staatsgevaarlijke lieden (AIVD).

Het is leuk van De Telegraaf om jarenlang alle middelen te propageren in de strijd tegen de misdaad, het terrorisme en de locale pedo, maar daarmee zijn ze medeverantwoordelijk voor de sfeer waarin de overheid de controlemogelijkheden zich toe kon eigenen.

Hardwerkend-Nederland, de Wildersproleten en “Wakker” Nederland zijn niet geïnteresseerd in een vrije pers of een scheiding der machten, laat staan dat ze bezorgd zijn om hun eigen privacy of die van anderen. De vijand, dat is immers altijd de ander, daar kun je niet hard genoeg tegen optreden.

De Telegraaf heeft meegewerkt aan zijn eigen Paard van Troje en in zijn eigen voet geschoten. Nu schrikken ze zich op de redactie rot dat het monster aan hun benen hangt. Dat was natuurlijk niet de bedoeling. Maar denken ze nu werkelijk dat als je een overheid dergelijke middelen geeft dat deze slechts gebruikt zullen worden door keurige ambtenaren in de strijd tegen het Kwaad? Toch erg naïef. Als de voormalige DDR de beschikking zou hebben over de huidige technieken en mogelijkheden tot controle zou de Berlijnse muur ook afgebroken zijn, alleen uit geheel andere redenen.

En dan zullen we het maar niet hebben over wat er ooit gebeurt als er een niet zo democratische periode aanbreekt, of als een zekere Geert besluit om de technische mogelijkheden te gebruiken voor “search and destroy”. Hij komt op een gespreid bedje terecht en kan met een paar zoekfuncties en koppelingen van bestanden op een namiddag een spreadsheetje van zijn vijanden te maken. (En daar kan ook de pers onder vallen.)

Ik geloof dat de strijd van Sjuul Paradijs oprecht is. Dit is echter ook een strijd die zijn belang en dat van De Telegraaf overstijgt. Dit gaat niet alleen over de persvrijheid, maar ook over het recht op een persoonlijke levenssfeer, een samenleving gebaseerd op vertrouwen in plaats van controle, een vrije communicatie en een vrije publieke ruimte. Een wereld waar een individu zijn eigen verleden, heden en toekomst beheert. Een strijd die niet alleen op de gebeurtenissen van jongstleden gericht moet zijn, maar op de middelen die de overheid mag gebruiken en de controlesystemen die hierop toezien.

Knutselaar Frans Smeets vertrouwt alle mensen. Niet omdat ze te vertrouwen zijn, maar omdat het een stuk aangenamer leeft.