Turken en Koerden

Tayfun Balçik

Er is eergisteren iets vreemds gebeurd. De journalist Frederike Hanneke Geerdink, die vanuit Diyarbakir bericht over ‘Koerdische zaken’ heeft mij uitgemaakt voor nationalist. Als historicus is het een van mijn taken om te begrijpen waarom mensen zich gedragen zoals ze doen. Verstehen heet dat in vakjargon en daar heb ik hier al eerder over geschreven.

In dit stuk tracht ik te ontrafelen waarom Frederike zo uit de slof schoot, toen ik haar mijn kritiek kenbaar maakte. ‘Je bent gewoon een nationalist die het lastig vindt, al die aandacht voor het Koerdische perspectief’, zei ze en vervolgde, ‘Prima, maar kom daar dan gewoon voor uit, misschien eerst tegen jezelf, ipv deze ‘kritiek’ te blijven uiten’

Turkse boosheid

Ik heb haar emotionele reactie meerdere malen gelezen. En toen ik over de shock heen was, ook even mijn kritiek erbij genomen. Wat had ik haar dan gezegd? Ze was bij Een Vandaag in de uitzending om te praten over het Turks-Koerdische conflict. Op Facebook had ze haar volgers geattendeerd. Dus ik ging speciaal kijken. Na de uitzending, toen ik weer op Facebook zat, zag ik een hele lijst met mensen die haar feliciteerden. Zal ik reageren, dacht ik eventjes, of gewoon negeren? Ik kon het niet laten en feliciteerde haar met de uitzending. “Moge er nog vele volgen”, maar voegde eraan toe: “Mijn kritiek, die ik ook bij Amnesty International heb geuit, blijft bestaan. Je hebt het over Koerdische boosheid, maar zegt niks over Turkse boosheid. Waarom niet?”

Frederike: “Ik doe, zoals ik die avond heb uitgelegd, verslag van uit Koerdistan. Heb je niet naar mijn antwoord geluisterd? Bovendien heb ik toegevoegd dat veel Turken de aanvallen op de PKK steunen, maar dat hebben ze er misschien uitgeknipt. Ik vind het helemaal prima dat je kritische vragen stelt hoor, echt, maar ga je niet telkens dezelfde stellen als ik hem gewoon al duidelijk heb beantwoord? Is redelijk vermoeiend en ik heb het druk zat. Dank voor de medewerking!”

Weinig constructief

Tayfun: “Ja, dat zei je. En toen zei ik: het feit dat je verslag doet vanuit Koerdistan is geen reden om het journalistieke hoor- en wederhoorprincipe uit het oog te verliezen. Er zijn dienstplichtige Turkse soldaten actief in dat gebied, en die hebben ook vaders, moeders, neven enz. Die kan je ook spreken. Je bent vermoeid. Dat is te begrijpen. En ik zal je verder met rust laten op Facebook. Maar er is een niet gering aantal Turkse Nederlanders dat ook erg vermoeid is van de eenzijdige berichtgeving over het conflict aldaar. Zonder ook hun gevoelens mee te nemen in de berichtgeving, vind ik wat je doet een weinig constructieve onderneming.”

Ik zou haar ook echt met rust laten. Maar toen kwam ze met de volgende opmerking: “Vraag je ook aan corresponten in Istanbul waarom die vaak focussen op het perspectief vanaf hun standplaats, Tayfun? Laat me raden: nee. Het gaat je helemaal niet om wat jij als evenwichtige journalistiek beschouwt, je bent gewoon een nationalist die het lastig vindt, al die aandacht voor het Koerdische perspectief. Prima, maar kom daar dan gewoon voor uit, misschien eerst tegen jezelf, ipv deze ‘kritiek’ te blijven uiten.”

Collegiaal onderonsje

What kind of fucked up reaction is that? Dus als correspondenten uit Istanbul in het water springen, moet jij ze dan ook achterna gaan? En wat betreft mijn vermeende nationalisme. Oh Frederike, je weet zo weinig over mij. Maar goed. Ik wilde niet eens meer reageren na zo’n valse opmerking, maar pruttelde nog het volgende uit: “Als je aandacht vraagt voor Turkse boosheid en lijden, ben je dan gelijk een nationalist? Stel dat het zo is, dan zijn de Koerden nu wel erg nationalistisch bezig. Maar goed, het zal wel Frederike Hanneke Geerdink.”

Toch bleef Frederikes opmerking aan me knagen. En hoe meer ik aan de woordenwisseling dacht, des te bozer ik werd. Wat mij vooral stoort is dat dat ze mijn reactie niet zag als collegiaal advies, maar mijn afkomst erbij haalde. Ik ben voor haar in de eerste plaats een Turk. Geen historicus, of een Nederlander, die met haar een collegiaal onderonsje heeft, maar een Turk met een vaste visie op Koerden. Een Turk die per definitie niet objectief naar het Turks-Koerdische conflict kan kijken. Als we het op die manier gaan spelen, dan ken ik er ook nog een paar.

Turkse haat

Want Frederike, als ik een anti-Koerdische Turk ben, dan ben jij een anti-Turkse Hollander die nu geniet van de anti-Turkse en anti-islamitische wereldconjunctuur en daardoor als witte Hollander de ruimte krijgt om aan zogenaamde neutrale berichtgeving te doen. Dat is jouw witte privilege in een Hollandse anti-islamitische context. Als ik een anti-Koerdische Turk ben, dan leen jij je als Hollander voor het seculier Koerdische nationalisme. Trouwens, als ik een anti-Koerdische Turk ben, dan maakt dat van jou nog steeds geen Koerd. Heb je daar wel eens over nagedacht? Als straks de oorlog in Turkije echt uitbreekt, dan kan jij, met je Hollandse paspoort weer terugkeren naar het veilige Nederland. Maar de Koerden, waar jij het voor denkt op te nemen, zullen daar blijven en de Turkse haat over zich heen krijgen. En je weet wat ze zeggen over verre vrienden, daar heb je bar weinig aan, als je buren het op je gemunt hebben.

Tayfun Balçik is historicus, gespecialiseerd in de moderne geschiedenis van Turkije en die van Amsterdam-West. Hij heeft een Facebook-pagina.