Elma Drayer

Peter Breedveld

Illustratie: Fred de Heij

Toen Elma Drayer Hassnae en mij een jaar geleden in Trouw afficheerde als ‘duistere krachten van het internet‘, daarbij vier citaten aanhalend die moesten aantonen dat we antisemieten waren, heb ik meteen contact met haar gezocht.

Ik kon niet geloven dat Drayer opzettelijk op zo’n gruwelijke manier uit de context zou citeren om ons te beschadigen, en wilde haar dus uitleggen wie wij zijn, waar wij voor staan en dat we, qua antisemitisme, op dezelfde lijn stonden als zijzelf. Ik was nota bene één van de eersten in Nederland die wees op het probleem van antisemitisme onder Nederlandse moslims, toen alle media dat nog koortsachtig bagatelliseeerden. Ik moest me godvergeme een keer komen verantwoorden op het politiebureau, omdat ik een antisemitische oprisping van Raja Felgata had gehekeld.

Apen en ezels

Nu herkende ik de vier citaten in Drayers column wel, die kwamen van een lijstje uit de context gerukte citaten waarmee de geestelijk gestoorde, extreemrechtse blogger Laurence Blik alias “Loor”, al een jaar of zes dag-en-nacht aan het rondleuren was. Dit omdat ik niet op haar avances was ingegaan.

De citaten in haar lijstje zijn helemaal niet antisemitisch, een paar lijken antisemitisch, maar zijn in feite sarcastische weergaves van de constante beschuldigingen van antisemitisme aan het adres van Hassnae en mij, door “Loor” en haar acolieten.

Indertijd maakte niemand er problemen over, want ieder, die verder kijkt dan zijn neus lang is, begrijpt echt wel dat Hassnae noch ik geloven dat Joden afstammen van apen en ezels en ook dat ik één van de felste stellingnemers tegen antisemitisme ben. Dat van die apen en ezels is wat Hans Jansen had opgeschreven in een boekje en dat door “Loor” en haar fanclubje direct op ons werd toegepast.

Hassnae werd sowieso al van antisemitisme beschuldigd vanaf het moment dat haar naam opdook op Frontaal Naakt. Want ze is moslim en moslims zijn allemaal antisemieten en Hassnae is dus antisemiet.

Bijbehorende context

Kijkt u nog even naar bovenstaande zin: die kun je zo uit dit stukje lichten en in een column zetten, zonder de bijbehorende context en dan lijkt het net alsof ik beweer dat alle moslims antisemieten zijn en dat Hassnae dus ook een antisemiet is. Ik ga er vanuit dat geen journalist zoiets zou doen, en dat was toen met die citaten van “Loor” ook zo, maar dat was dus een lelijke misrekening.

Ik wilde Drayer erop wijzen dat die citaten haar klaarblijkelijk door “Loor” waren aangereikt en dat ze zich had laten gebruiken voor een smeurcampagne die zes jaar lang maar niet van de grond had willen komen en geloof me, “Loor” heeft álles geprobeerd, ze heeft álle redacties van Nederland benaderd en Bram Moszkowicz en weet ik wie allemaal, en niemand heeft er iets mee gedaan. En dat wil wat zeggen, want toen ik een keer een fout grapje over PVV’ers had getwitterd, is er nog net geen speciale VN-vergadering over belegd.

Kippetje verschalken

Maar Drayer wilde niet. Even twee onschuldige individuen aan de schandpaal nagelen, daar draait ze haar hand niet voor om, maar haar slachtoffers te woord staan, dat is teveel gevraagd. Daar is Drayer te laf voor. Ik werd door de ene redacteur van Trouw na de andere van het kastje naar de muur gestuurd, werd afgepoeierd door een wederzijdse “vriend” van Drayer en ons, heel erg onbeschoft bejegend door een Trouw-redacteur, gaf niet op, ik bleef bellen en mailen, stuurde toen een mail naar de hoofdredactie en kreeg binnen een half uur een uitnodiging van adjuncthoofdredacteur Esther Lammers voor een gesprek met haar en La Drayer.

Daar zat ze in een vergaderkamer van de Trouw-redactie zelfgenoegzaam te grijnzen als een vos in een Tsjechische tekenfilm, die op het punt staat een kippetje te verschalken. Lammers leidde het gesprek in. Ze was zo geschokt dat ik was gestopt met Frontaal Naakt. “Dat is ontzettend flauw van je, om het zo te doen lijken dat dat door ons komt”, klaagde ze. Een week daarvoor waren Hassnae en ik door toedoen van Trouw nationaal bekend geworden als antisemieten, maar Lammers vond dat ík Trouw op een achterbakse manier te grazen had genomen.

Antisemitische cartoonwedstrijd

Ik legde dus uit dat, wat mij betreft, Drayer en ik zij aan zij staan in de strijd tegen antisemitisme. Dat die citaten die zij had gebruikt, in feite satirisch…

Dat was het moment dat Drayer voor het eerst begon te spreken: “Antisemitische satire… altháns satirische weergave van antisemitisme… bestáát … eenvoudigweg … niet”, oreerde ze plechtig. Ik dacht “What the fuck? Denkt ze nu echt te mogen bepalen waar je wel en geen satire mee mag bedrijven?”

Ik dacht aan Larry David, aan Doug Stanhope en aan Art Spiegelman, de maker van Maus, die een drietal antisemitische cartoons had ingezonden om mee te dingen in een antisemitische cartoonwedstrijd die door de Iraanse overheid was georganiseerd.

Goddamn Jews

Ik vertelde dat ik met Frontaal Naakt een mengsel van journalistiek, opinie en satire probeer te brengen. Dat ik ben beïnvloed door mensen als Robert Crumb en Lenny Bruce. Ik weet nog dat ik voor het eerst de strip van Robert Crumb onder ogen kreeg met de titel ‘When the goddamn Jews take over America‘, gepubliceerd in zijn (inmiddels opgeheven) magazine Weirdo, samen met ‘When the NIGGERS take over America‘. Ik schrok me dood, “Mijn held Crumb tekent zulke strips? Nee! Nee!”

Maar toen ik bij zinnen kwam, realiseerde ik me dat dít de manier is om satire te bedrijven die ertoe doet. Je moet iets teweegbrengen, mensen in verwarring brengen, ze midden in hun plexus solaris raken, in plaats van te gaan voor het makkelijke applaus van bezadigde gelijkgestemden, zoals de meeste Nederlandse satirici doen, een paar uitzonderingen daargelaten. Cartoonist Bandirah, bijvoorbeeld.

Joods perspectief

Merk op dat de link naar bovengenoemde Crumb-strip leidt naar de site van het Joodse Museum in Berlijn, waar ze wordt getoond als voorbeeld van parodie met een ‘Joods perspectief’, al is Crumb niet Joods (zijn vrouw, Aline Kominsky-Crumb, is dat wel en zij heeft eens in een interview gezegd dat ze dacht dat Crumb Joods was toen ze hem voor het eerst ontmoette ‘because he’s just so whiny‘).

En verdomd, daar leek het kwartje te vallen! Zeker bij Lammers meende ik een zekere opluchting te zien. De sfeer werd iets ontspannener, al bleef Drayer me continu bedachtzaam aanstaren met haar koude, bleekblauwe ogen, glimlachend als een geheimzinnige oosterling in een stripboek uit de jaren dertig.

We kwamen te spreken over de slangenkuil die internet is. Ik bracht de bedreigingen, die Hassnae al jaren dag-in, dag-uit voor haar kiezen krijgt, ter sprake. Nu veerde Drayer op en haar mondhoeken namen een duikvlucht. “Nou, dan heb jij niet gezien wat ík allemaal voor mijn kiezen krijg”, sprak ze met een zweem van verontwaardiging in haar stem.

Lipstick en parelketting

En ze begon de ijzingwekkende bagger op te sommen die zij over zich heen had gekregen van mensen die het voor Hassnae en mij hadden opgenomen: “LIP-stick, PA-relketting”, en iets met theezakjes dat ik niet begreep. Daar hield ze op. Het was zo erg, zei ze, dat ze zelf niet op Internet durfde te kijken, maar haar man had het allemaal hardop voorgelezen.

Ik was met stomheid geslagen. Ik had verteld over de wilde beesten, die Hassnae willen verdelgen als ongedierte, maar mensen hadden opmerkingen gemaakt over Drayers lipstick en parelketting en iets met theezakjes en daar weegt ‘FUCK OFF ben je niet goed bij je kankerkop stinkhoer’ natuurlijk niet tegenop, dat begrijpt een kind.

Obsessieve Breedveldhatersclub

Ik zei dat ze zich door Laurence Blik had laten gebruiken. Haar ogen gingen wijd open. Ze lachte theatraal: “Ik kén… die hele mevrouw Blik en al die mensen niet eens.” Ik antwoordde: “Nou, dat is niet helemaal waar, want Blik heeft me indertijd zelf verteld dat u een wederzijdse vriend van ons, Daniël Teeboom, naar Trouw hebt gehaald nadat u zijn stukken had gelezen op Frontaal Naakt. Dus u kent in elk geval mensen uit haar kring van intimi.”

Even een moment van verrassing, maar ze herstelde zich snel: “Ach ja, ik wilde die jongen wel eens in het echt ontmoeten, zien of hij echt bestond, dat weet je nooit zeker hè, met die pseudoniemen op Internet”.

En zonder dat ik maar iets hoefde te vragen, begon ze uit zichzelf te vertellen met wie ze wel eens een glaasje dronk en een vorkje had geprikt: Carel Brendel, Keesje Maduraatje, ze had de hele obsessieve Breedveldhatersclub in haar adressenbestand staan! Ik sloeg me in gedachten voor mijn kop. Ik had haar godverdomme net uitgebreid verteld over de streek, die Carel Brendel bezig was me te leveren, en hij is godvergloeiendegodverdomme een vriend, een fucking vríend van haar!

Baantje als blogger

Maar goed, er is verder nog heel veel besproken, het duurde wel anderhalf uur en ik zal niet elk detail uitspellen, al moet het aanbod van Lammers, om voor Trouw te gaan bloggen, niet onvermeld blijven.

Moet u nagaan, een week nadat ik met mijn vrouw in Trouw te kijk was gezet als ‘duistere kracht’ en antisemiet, kreeg ik van dezelfde krant een baantje als blogger aangeboden. Mensen zeggen me dat ik er meteen op had moeten ingaan, want zo zou mijn naam gezuiverd worden, maar ik zie het nog steeds niet. Het doet me een beetje denken aan die Marokkaanse meisjes die gedwongen worden met hun verkrachter te trouwen.

Ik deed dus net of ik het niet had gehoord en we namen afscheid. Drayer ging vlak tegenover me staan en staarde me lang aan met haar bleekblauwe ogen. “Echt leuk om je nou eens in het echt te hebben ontmoet”, zei ze.

Grof en hard

Ik ben daarna thuis ingestort. Heb jankend mensen opgebeld, heb me door Hassnae laten overtuigen mee naar het Boekenbal te gaan, dat die avond was. Dat was een uitstekend idee, want heel veel mensen staken me er een hart onder de riem. Ik stond met Jean-Marc van Tol te praten, die zei dat hij werkelijk niet begreep waar ik me druk om maakte (moet jij zeggen, Van Tol) en daar was ze: La Drayer.

Ze pakte mijn arm, wreef erover. “Eigenlijk ben jij gewoon een hele aardige gereformeerde jongen”, zei ze. “Maar ik begrijp niet waarom dat zo moet, op jouw site. Die toon, zo grof en zo hard. Mensen voor ‘rioolrechts’ en dergelijke uitschelden. Doe dat toch niet.”

Ik zocht Hassnae op, we gingen op het balkon in de grote zaal zitten. Daar zag ik Drayer beneden met Theodor Holman praten. Glimlachend streek ze met haar hand over zijn wang. Haar woorden weerklonken in mijn hoofd: “Die toon, zo grof en zo hard. Doe dat toch niet.”

Wordt vervolgd

Als alle lezers van Frontaal Naakt, het enige echte dissidente geluid in Nederland, de enige site die antisemitismebestrijding serieus neemt, nou maandelijks twee euro zouden storten, zouden de makers van deze website volkomen autonoom zijn! Stort op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.