Home » Archief » Musch: ook in de 17e eeuw had je al Twitter


[29.07.2018]

Musch: ook in de 17e eeuw had je al Twitter

Peter Breedveld


Illustratie: Max Middleton

Musch, de historische roman van cartoonist Jean-Marc van Tol over de corrupte griffier van de Staten Generaal Cornelis Musch (1593 – 1650), heb ik in een uur of zes uitgelezen. Ik vind het een spannend boek, het greep me.

Voor mij is het ook een confronterend boek, want ik realiseerde me tijdens het lezen dat ik minder weet van de geschiedenis van Nederland dan van die van bijvoorbeeld Engeland of Frankrijk. De laatste keer dat ik me verdiepte in het gedoe rond het koningshuis en de republiek, het stadhoudersloze tijdperk en het politieke gekonkel dat Johan van Oldenbarnevelt letterlijk de kop kostte, was toen ik nog op de lagere school zat.

En die kennis is flink weggezakt. Dat maakt vooral het eerste deel van Musch voor mij niet makkelijk. Er staan veel te veel namen in met functies erbij waarvan ik me afvraag of ik er ooit echt de betekenis van heb begrepen. Wat is een raadspensionaris? Was een griffier ook een soort boekhouder cum advocaat? Hoe zat het toch ook alweer met die stadhouders? Nou ja, dat soort vragen dus. Gelukkig hoefde ik niet iedere keer naar de bibliotheek te fietsen om de antwoorden te vinden, dat deed Google voor mij. Nadeel daarvan is dat je iedere keer je telefoon pakt om Wikipedia en historische sites te raadplegen, toch ook nog even Twitter raadpleegt, ziet dat iemand je tagt op Facebook en voor je het weet ben je een uur verder voordat je weer in je roman zit, maar dat is mijn probleem, niet het uwe.

Teelvocht

Van Tol werd voor zijn boek, het eerste deel van een geplande trilogie over de gebroeders Johan en Cornelis de Witt, geïnspireerd door Hilary Mantels trilogie (het derde deel moet nog verschijnen) over Thomas Cromwell, adviseur van de grillige Engelse koning Hendrik de Achtste. Er zijn overeenkomsten tussen Musch en Cromwell. Beide zijn van nederige afkomst en om die reden geminacht in de kringen, waarin zij zich bewegen. Beide zijn puissant rijk, al is Cromwell dat door zijn eigen verdiensten en is Musch’ startkapitaal verdiend door zijn ouders, die in haring deden. Cromwell was zeer geliefd bij zijn koning, Musch bij de piepjonge prins Willem II van Oranje.

Maar de vorm is anders. Mantel vertelt haar verhaal helemaal vanuit Cromwells perspectief, Van Tol vanuit verschillende perspectieven en in de vorm van missieven, dagboekaantekeningen, de memoires van Musch, brieven en de gedichten van Jacob Cats. Alleen wanneer hij het verhaal van de broers De Witt vertelt, doet hij dat in romanvorm, als alwetende verteller.

Van Tol is daarbij veel keuriger dan Mantel, die de neiging heeft om alles lekker smeuïg te maken. Nu spreken de beslommeringen aan het zestiende-eeuwse Britse hof, met al die seksuele uitspattingen en incest en onthoofdingen, meer tot de verbeelding dan het hyocriete ellebogenwerk in het calvinistische Nederland van rond die tijd, maar ook in Den Haag tierde het testosteron welig. Zo haalt Van Tol een anekdote aan over de prins, die op veertienjarig leeftijd trouwde met de negenjarige Engelse prinses in ballingschap Mary Stuart, en die haar voor het huwelijk zou hebben aangerand, waarbij ze werd ontzet door een hofdame die zijn “teelvocht” opving in een hoed. Daar had ik graag veel meer van geweten, maar Van Tol gaat er verder niet op in.

Stilistische uitspattingen

Ook hielden Cornelisch Musch en zijn vrouw, Elisabeth Cats, dochter van raadspensionaris (en dichter) Jacob Cats, zogemaande “Egyptische avonden” bij hen thuis, waarbij Elisabeth zich voordeed als medium (Van Tol suggereert dat het idee hiervoor ontstond door de spasmen die Elisabeth vertoonde tijdens de seks met haar man, die zij verafschuwde) dat haar gasten in contact bracht met het hiernamaals. Mantel had daar waarschijnlijk een heel subplot van gemaakt, maar Van Tol houdt ook deze episode in de anekdotische sfeer.

Stilistisch veroorlooft Van Tol zich ook geen rare uitspattingen, behalve in het geval van een legeraanvoerder van Duitse afkomst, die op weg is naar Amsterdam om die stad te bezetten in opdracht van Willem II, maar onderweg een verkeerde afslag neemt en verdwaalt. Zijn gekanker wordt door Van Tol weergegeven in een komisch Duits accent, dat sterk doet denken aan dat van het personage baron Werner Amadeus von Lückner in De Mijn van Prosit en Het Spook van de Goudmijn, een tweeluik in de westernstripreeks Blueberry. Ook de gesprekken tussen één van de broers De Witt met een veerman worden door Van Tol opgetekend in het dialect van ik weet niet meer welke stad (ik heb het boek niet bij me, dus doe dit uit mijn hoofd), wat de boel aanzienlijk verlevendigt.

Ik vermoed dat Van Tol een betere schrijver is dan hij durft te laten zien. Hij is te voorzichtig, legt zichzelf teveel beperkingen op. Dat resulteert af en toe, vooral in de gesprekken van de De Witts met hun vader, de burgemeester van Dordrecht en vele anderen, in behoorlijk houterige, toneelmatige dialogen, die op mij vaak een onnatuurlijke indruk maken. Bleven broers elkaar in die tijd echt continu aanspreken met “broeder” en hadden ze het dan echt steeds over “onze vader”, in plaats van “papa”, “pa” of “die ouwe” of iets dergelijks?

Opdringerige hoeren

Ook had er van mij wel wat meer couleur locale in Musch gemogen. Wát Van Tol laat zien, smaakt naar meer, maar als de De Witts door Den Haag lopen, zijn de straten uitgestorven vanwege de hitte en blijven we verstoken van het geschreeuw van brutale straatjongens, de stank van het gewone volk, het geflirt van de hoeren en de opdringerigheid van smerige bedelaars waar Mantel in grossiert. Het had wel wat smeriger en lawaaiiger gekund, allemaal.

Een mooi motief in Musch wordt gevormd door de (semi-)illegale drukwerkjes vol nepnieuws die in die tijd in omloop waren, waarin beroemde Nederlanders door anonieme schrijvers worden belasterd en besmeurd en waardoor hun reputatie af en toe flinke schade oploopt. ‘Libellen’ noemt Van Tol ze geloof ik, en ‘blauwboekjes’. Cornelis Musch schrijft zelf af en toe zo’n werkje om politieke tegenstanders uit te schakelen.

Dat doet de lezer natuurlijk meteen denken aan Twitter, waarop vandaag de dag precies hetzelfde gebeurt.

Jean-Marc van Tol: Musch; uitgever Catullus; 512 pagina’s; paperback € 24,95, hardkaft € 29,95.

boeken, Peter Breedveld, 29.07.2018 @ 08:05

[Home]
 

1 Reactie

op 29 07 2018 at 08:09 schreef Peter:

Reageren? Leesfrontaalnaakt@gmail.com.

 


Home

Archief

 

Become a Patron!

 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)

 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)

 

(Advertentie)

 

pbgif (88k image)

 

Meest gelezen in november

O Waarom De Telegraaf nog net zo fout is als in 1942

O De troost van Masterchef Australië

O Komt een zwarte op de redactie

O Waarom NRC Handelsblad een kutkrant is

O Sinterklaas is fascisme

O Jordan Peterson en de Ridders van de Vrije Meningsuiting

O Sylvana Simons de eenpersoonsrevolutie

O Simion Blom heeft gelijk

O Waarom de Trouw-redactie een farizeeërshol is

O Klaas Dijkhoff is alleen maar de beul

 

Meest gelezen ever

O YouPorn

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O ‘FUCK OFF ben je niet goed bij je kankerkop stinkhoer’

O Smerige kutnicht

O Fact-check: ging Adil Rashid vrijuit omdat hij moslim is? Neen.

O Konijntje Castricum

O Journalistieke principes

O Frontaal Naakt leeft!

O Holland for foreigners: Can’t you take a racist joke?

O Komt een Arabier bij Zomergasten

 

pbgif (88k image)

 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)

 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“Voorganger van de Linkse Kerk in Hersteld Verband.” (Carel Brendel)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.’ (Hafid Bouazza) ‘Complimenten voor Frontaal Naakt.

‘Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.’ (Lousewies van der Laan)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)  

 

pbgif (88k image)

 

 

pbgif (88k image)

 

 

LINKS

 

 

 

RSS RSS