Racisme
Anita Brus
Scène uit: ‘Vivre Nu, à la recherche du paradis perdu’.
Een zwarte vrouw die een Airbnb-kamer huurde, wordt door de witte verhuurder van de trap geduwd omdat zij niet op tijd wilde vertrekken. Zij belandt bewusteloos onderaan de trap. Sunny Bergman wil ons op haar Facebook-pagina doen geloven dat het hier om racisme gaat, maar is dat ook zo?
Bergman haakt op Facebook (terecht) in op een stuk over het incident in de NRC waarin de actie van de dader door de politie wordt afgedaan met: ‘Dit was puur frustratie omdat de huurders weigerden te vertrekken. De verdachte vindt het vreselijk dat dit is gebeurd, hij is zich rot geschrokken.’ Verder beweert zij dat het een misverstand is dat racisme pas aangetoond kan worden als iemand er expliciet bij zegt dat hij zwarte mensen haat en dat dit de oorzaak is van zijn handeling. In het aanvankelijk op YouTube geplaatste filmpje van de ‘trapafduwactie’ zien wij alleen een kwade (witte) man en een (zwarte) vrouw die roept: “Don’t be emotional”, waarna zij de trap wordt afgeduwd.
Blauwe plekken
Het filmpje heb ik een aantal keren bekeken en ik kan er alleen maar racisme in zien omdat Sunny het zegt. Komt nog bij dat de van de trap geduwde vrouw een schrijfster is uit Zuid Afrika die was uitgenodigd door haar collega Zanele Muholi die een fototentoonstelling heeft in het Stedelijk Museum. Het museum schijnt hen op eigen verzoek ondergebracht te hebben in Airbnb-lokaties, maar dat even terzijde. Nadat de schrijfster onderaan de trap was beland, kwamen anderen toegesneld onder wie Zanele Muholi die ook geroepen zou hebben dat het een racistische daad was.
Uit de beelden van het filmpje kunnen wij dit echter niet afleiden. Hooguit uit het achteraf gegeven commentaar van het slachtoffer dat het voorval gelukkig met een paar blauwe plekken overleefde. Zij vertelt (eveneens in een YouTube-filmpje) dat de Airbn-verhuurder haar aankeek “alsof zij geen mens was”, terwijl hij iets riep over Afrika. Maar is hij daarmee een racist of was dit een racistische actie?
Wij-zij denken
Het wij-zij denken ligt bij dit incident wel erg voor de hand en dat vind ik bedenkelijk. Mensen hebben veelal meerdere identiteiten en de ervaring leert ons dat je voorzichtig moet zijn wie dan ook terug te brengen tot een zwarte of witte identiteit. Daar neigen veel commentaren naar die ik lees op de post van Sunny Bergman en daar is niemand bij gebaat. Het drijft mensen eerder uiteen.
Ik was bij de opening van de expositie van Zanele Muholi en bewonder haar werk. Geweldig dat zij de thematiek (racisme en geweld tegen homo’s, lesbiennes en transgenders) verwerkt in haar kunst. Haar reactie op haar van de trap geduwde collega en vriendin als zijnde racistisch geweld is in het licht van haar kunst ook volkomen logisch, maar daarmee staat nog niet vast dat er ook werkelijk sprake was van racisme.
Verschrikkelijke dingen
Ik betwijfel of het niet ook een blanke vrouw geweest had kunnen zijn die de trap werd afgeduwd. Als emoties maar hoog genoeg oplopen kunnen mensen, blank of zwart, elkaar de meest verschrikkelijke dingen aandoen en daar ook nog eens van alles bij roepen dat op hun uiterlijk of afkomst betrekking heeft.
Dat het artikel in de NRC een vergoelijkend commentaar geeft op de dader is wel bedenkelijk. Maar als hier het woord racisme bij wordt gebruikt is die kaart wel erg makkelijk getrokken. Daarmee staat het racisme van de daad van de Airbnb-verhuurder echter nog niet onomwonden vast.
Anita Brus is docent in de Spaanse taal/literatuur/kunst en schrijft over Afrikaanse kunst in het Spaanse kunsttijdschrift Revistart. Zij publiceert ook teksten in het Spaans en in het Nederlands op haar eigen weblog. Lees het verbijsterende relaas over haar domrechtse date. Volg haar op Twitter..
RSS