De Ontevredenen

Peter Breedveld

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft een nieuwe groep Nederlanders ontdekt, de ‘ontevredenen’. Daar zijn de WRR-onderzoekers enorm van ‘geschrokken’. Hoe ver en hoe lang moet je met je kop in je reet hebben geleefd als je er nu pas achterkomt dat er in Nederland een grote groep ontevreden mensen woont? Wat ben je voor schertswetenschappertje als je daarna ook nog eens gaat rondbazuinen dat je daar zo enorm van bent geschrokken?

Die ontevredenen, of ‘buitenstaanders’, zijn zeer verdorven mensen, piept de WRR. Ze zijn niet positief ingesteld maar afkerig, wantrouwen de overheid en hebben geen humanistische idealen. Ze zijn onverdraagzaam en zoeken snelle bevrediging. In gggristenkrant Trouw van 19 december staat zo’n mispunt geportretteerd. Henk Visser heet-ie en er staat een grote foto van hem bij het artikel: arbeiderskop, getatoeëerde armen en hij zit natuurlijk in de kroeg, met een sigaretje en een glas bier. ‘Leuk, ik kom in de krant’, dacht meneer Visser. Ze hebben hem vast niet verteld dat hij zou worden opgevoerd als ‘zorgwekkend’ geval, dat zich ‘ontevreden van de samenleving afkeert’.

Waar ze bij de WRR mee weglopen, zijn religieuze mensen. ‘Christenen voelen zich verantwoordelijk voor de hele samenleving, niet alleen voor de nabije naaste’, jubelt WRR-onderzoeker Gerrit Kronjee in Trouw. ‘Ze denken globaal. Ze zijn de echte kosmopolieten.’ Kerken raken volgens de WRR een beetje uit (zeker geen onderzoek in de Bijlmer gedaan), maar dat neemt niet weg dat nog steeds heel veel mensen religieus zijn. Kijk maar naar de ‘witte heksen, pendelaars en tarotkaartleggers’, die zijn volgens Martijn Lampert van onderzoeksbureau Motivaction allemaal op zoek naar ‘harmonie en liefde’. Dat je dat doet door bij volle maan met je vinger in je eigen menstruatiebloed te roeren, maakt de WRR niks uit. Het gaat om die positieve instelling.

Hoe denkt de WRR met deze ontevredenen om te moeten gaan? Welk advies heeft de WRR onze regering gegeven? Gaat het in Den Haag en in het Amsterdamse gemeentehuis nu eindelijk doordringen dat je naar mensen moet luisteren in plaats van ze als achterlijke, xenofobe barbaren in de hoek te zetten? Natuurlijk niet. De WRR scheldt eerst nog wat (‘onderbuikgroep’) en stelt dan dat de overheid aan ‘zingeving’ moet gaan doen. Niet luisteren, maar preken. Daarom presenteerde Balkenende vlak voor de verkiezingen het televisieprogramma RTL Boulevard, dat was op aanraden van Motivaction. ‘De commerciële zenders, daar kijken de buitenstaanders naar. Dat is hun venster op de wereld’, aldus Lampert. Geweldig! Als het maar niet om etnische of religieuze minderheden gaat, schudden de Fatsoenlijken zonder enige moeite de ene na de andere sweeping statement uit hun mouw.

De Amsterdamse burgemeester Job Cohen schaart zich – geheel naar verwachting – enthousiast achter het WRR-advies. Hij wil zelfs nog verder gaan. In Trouw van 19 december bepleit hij meteen maar de afschaffing van de scheiding tussen kerk en staat. Die vindt hij ‘niet ideaal’. ‘Wij willen ons als overheid bemoeien met de verhouding van de islam in de cultuur’, zegt de atheïst Cohen. Daarom heeft zijn gemeente subsidie verleend aan een organisatie die de islam centraal zet. Het staat er echt.

Dat uitgerekend de streng gelovige ex-minister Piet Hein Donner aan de rem trekt, vond ik eerst ironisch, maar eigenlijk ligt het voor de hand. Donner begrijpt wat religie is, namelijk ‘iets dat mensen in hun essentie raakt’ en niet, zoals de ongelovige sociaaldemocraat Cohen lijkt te menen, een handig middel om het volk te mennen. Cohen is respectloos. Een ‘doortrapte cynicus’ indeed. Als burgemeester zou hij moeten proberen ‘de boel bij elkaar te houden’, in plaats van zo nadrukkelijk een groep mensen te bevoordelen en een andere groep in de kou te laten staan.

Terug naar ‘zorgwekkend geval’ Henk Visser. Die gelooft niet dat de wereld te redden is, maar hij is er wel voor zijn vrienden en familie. Hij doet boodschappen voor een kameraad die slecht ter been is. Dat is substantieel meer dan ik menige christen zie doen. Die denkt dat-ie naar de Hemel gaat als hij een Unicef-kalender koopt en een euro in het collectezakje doet, maar zijn buurman kan lekker verrotten.

Goed opiniestuk van Ali Eddaouidi in de Volkskrant van vandaag: ‘Niet meedoen is geen optie voor moslims’.