‘Dat je niet denkt dat ik gestoord ben’
Peter Breedveld
Illustratie: Justine Lai
In Vrij Nederland deze week mijn interview met de Britse schrijfster Hilary Mantel, die een nieuw boek uit heeft, Wolf Hall. Het is misschien kinderachtig, maar ik ben er apetrots op.
Hier volgt een kleine amuse, voor de rest moet u Vrij Nederland kopen. Staan tegenwoordig ook mijn striprecensies in.
Het Kwaad schuilt overal in Mantels werk. Zelfs in haar relatief lichtvoetige roman Fludd (1989), over de romance tussen een twijfelende non en een rebelse priester, hoor je de zware adem van de Duivel vanachter een gesloten deur. In haar autobiografie Giving up the Ghost (2003) beschrijft Mantel een ervaring die ze als zevenjarige had. Een vormloze, onzichtbare aanwezigheid van het Kwaad in haar achtertuin, die met de snelheid van een gedachte’ bezit van haar nam en ziek weergalmde in de binnenkant van mijn botten en mijn lichaamsholten’.
Het is niet de enige metafysische ervaring die ze beschrijft. Het boek begint met een flikkering’ op de trap waarvan Mantel zegt te weten’ dat het de geest van haar overleden stiefvader is, en de beschrijving van een constant bewegende achtergrond van kleine schedeltjes’ die een tijdje haar gezichtsveld domineerde toen ze klein was.
Ik had meer van dit soort ervaringen, vertelt Mantel. Ik zag gaten in de wereld, lichtpatronen, ik had vaak het gevoel dat er altijd iemand links naast me stond. Soms, als ik vroeg op moet, lijkt het alsof iemand me wakker roept vanuit een andere kamer. Maar ik heb nooit hallucinaties gehad, ik zie geen dingen zoals ik jou nu zie. Dat je niet denkt dat ik gestoord ben.
Mantels ervaringen zijn het gevolg van haar migraine, die werd verergerd door de medicijnen die ze lange tijd heeft geslikt vanwege haar ziekte endometriose, een chronische gynaecologische aandoening die interne bloedingen veroorzaakt.
De neuroloog Oliver Sacks heeft een boek geschreven, Migraine, dat me heeft gered, omdat erin duidelijk werd dat mijn ervaringen niet uitzonderlijk waren en dat ik dus niet gek was. Sacks laat zien wat migraine met je bewustzijn kan doen. Voor de één is migraine gewoon hoofdpijn, voor de ander een bijna mystieke ervaring. Sommige vormen van migraine lijken op epilepsie, wat soms gezien wordt als de oorzaak van bepaalde religieuze of mystieke ervaringen of zoals een reductionist zou zeggen: religie is een epileptische stoornis.
Streng ongelovig
Mantel is Rooms-katholiek opgevoed, maar sinds haar twaalfde is ze streng ongelovig. Na die ervaring op mijn zevende was alles, dat ik over religie had geleerd, irrelevant. Maar als je vanaf je geboorte katholiek bent opgevoed, word je voortdurend gedwongen na te denken over een realiteit die de alledaagse realiteit overstijgt. Van jongs af aan leef je met het besef dat er meer is dan wat je ziet. Dat druist in tegen een letterlijke interpretatie van de wereld, wat absoluut essentieel is voor een schrijver. Dus ik vind het helemaal niet erg, dat ik zo ben opgevoed. In Everyday is Mother’s Day heb ik als motto een citaat van Blaise Pascal opgenomen: Twee dwalingen: 1. alles letterlijk opvatten. 2. alles geestelijk opvatten.’ Dat zou het motto van al mijn boeken kunnen zijn, en eigenlijk ook van mijn leven.
Peter Breedveld staat trouwens ook in het nieuwe nummer van Pulpman.
RSS