Home » Archief » De man die de Verlichting inluidde


[02.06.2021]

De man die de Verlichting inluidde

Jasper Mekkes


Bron: CONTAC

Blaise Pascal zei over Michel de Montaignes De Essays: ‘Wat een dwaas project om jezelf zo te schilderen!’ – waarop Voltaire reageerde met een liefdesverklaring aan dit werk: ‘Wat een leuk project, om op zo’n onbevangen manier jezelf te schilderen, want hij heeft de menselijke natuur geschilderd […] Een landedelman die in een tijd van verdwazing redelijk blijft denken te midden van de fanaten, en die onder zijn naam mijn dwaasheden en tekortkomingen optekent, van zo iemand blijf je toch altijd houden!’

Ook de vertaler Hans van Pinxteren recenseert De Essays, in zijn nawoord. Zo zegt hij bijvoorbeeld dat volgens Montaigne ‘De menselijke rede een ondeugdelijk instrument is om de betrouwbaarheid van de door ons gehanteerde normen en waarden te bepalen’. Wat natuurlijk een beetje vreemd zou zijn, want normen en waarden zijn altijd subjectief. Kennis van normen en waarden is iets anders dan wijsheid; die staat daar altijd boven.

Kennis beschrijft Montaigne in zijn boek dan ook als ondergeschikt aan de filosofie. Zo noemt hij op bladzijde 1148, naast afkomst, rijkdom en reputatie, ook kennis een ‘hoogst dubieuze factor’. En Montaigne heeft natuurlijk gelijk, want wat voor nut kan de kennis hebben van dingen waar we niets aan kunnen veranderen?1

Penis

Pikant wordt het als van Pinxteren, om antwoord te geven op de vraag of Montaigne al dan niet ‘deels’ een wijs man is, op basis van een tekst in ‘Over enige verzen van Vergilius’ (hoofdstuk III.5) concludeert dat Montaigne ‘de geringe afmeting van zijn penis’ ter sprake zou hebben gebracht. Waarmee Montaigne volgens van Pinxteren antwoord zou hebben gegeven op de vraag wat wijsheid is. Van Pinxteren vervolgt zijn onbezorgde escapade over de wijsheid en Montaigne als volgt: ‘Wie in zo’n periode van moreel verval zijn integriteit niet verliest, staat mijns inziens niet ver van de wijsheid af, althans van de menselijke, relatieve wijsheid.’

Je zou bijna benieuwd worden welke wijsheid er volgens van Pinxteren dan nog meer is – en of hij wellicht ook van plan is te gaan onderbouwen dat dìe niet relatief is.

Maakbaarheid

Het tweede nawoord bij De Essays, door ene Afshin Ellian, is verrassend goed geschreven, hoewel ook Ellian zonder enige onderbouwing conclusies trekt over Montaigne. Bijvoorbeeld als hij zegt dat we bij Montaigne geen spoor van maakbaarheid zouden kunnen aantreffen – wat mij meer een persoonlijke voorkeur van Ellian lijkt.

Het feit alleen al dat Montaigne zo’n openhartig zelfportret schreef in een tijd waarin dat zeer ongebruikelijk was, daarmee niet alleen zijn eigen tekortkomingen analyseerde, maar ook die van de samenleving – inclusief de heersende religie – om zowel zichzelf als die samenleving al schrijvende te kunnen verbeteren, lijkt me een mooi wapenfeit van die maakbaarheid van de samenleving.

Montaignes boek maakte zo namelijk niets minder dan de Verlichting mogelijk. De Verlichting, waardoor we nu mogen zeggen dat door de menselijke natuur, de rede, te koesteren, we de wijsheid en de vooruitgang kunnen bevorderen – en daarmee de mens en dus de wereld een beetje mooier kunnen maken.

Fanatiek geloof

Als Ellian in zijn nawoord vervolgens aan een zelfde soort hinein-interpretatie doet ten koste van Nietzsche (‘vrienden en vijanden bestaan niet’) dan zijn we weer bij de Ellian zoals we die kennen, een man die zijn eeuwige en enige open deur; dat we ‘verdraagzaamheid niet mogen verwarren met capitulatie’ en dat de islam gevaarlijk kan zijn in handen van fanatici, een beetje laat ondersneeuwen door het eigen fanatieke geloof in de noodzaak het slechte in de mens te conserveren.

Ondertussen beschrijft Montaigne in zijn boek vooral Montaigne – en hij analyseert zichzelf daarbij openhartig. De door Montaigne in De Essays gekozen opzet, het analyseren van zichzelf, doet een beetje denken aan Gedachten voor Mezelf van Marcus Aurelius, een andere klassieker van de filosofie.

En Montaignes boek is ook nu nog relevant; hèt kenmerk van iedere klassieker. Zo beschrijft hij bijvoorbeeld zijn gezonde afkeer van (bepaalde) dokters. Nu was de medische wetenschap in zijn tijd natuurlijk wat minder ver ontwikkeld dan nu, maar ook nu nog is het van belang goed voor ogen te houden wie je vrienden en wie je vijanden zijn – en op basis van een grondige analyse te kiezen voor een arts die de kunst van zijn vak verstaat.

Recensies van anderen

Al met al is de Essays een klassieker voor iedereen die net als Montaigne zichzelf wil leren kennen. En om Montaigne te leren kennen, volstaat het niet om recensies van anderen te lezen. Je zult toch even zelf de ruim 1400 pagina’s door moeten. Gelukkig niet meer in het oud-Frans, maar dankzij Polak & van Gennep gewoon in het Nederlands.

1. [Seneca, Brieven aan Lucilius, 88, 298].

Jasper Mekkes is ingenieur en vooruitgangsfilosoof en heeft net een boek gepubliceerd: Wil tot Waarheid; een materialistische ontologie van de mens en zijn natuur.

boeken, Jasper Mekkes, 02.06.2021 @ 10:29

[Home]
 

1 Reactie

op 02 06 2021 at 10:29 schreef Peter:

Reageren? Leesfrontaalnaakt@gmail.com.

 


Home

Archief

 

STEUN FRONTAAL NAAKT MET EEN TIKKIE!

 

 

 

Become a Patron!
 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)
 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)
 

MEEST GELEZEN IN AUGUSTUS

O In Nederland kun je helemaal niet zijn wie je wilt zijn

O Sander Schimmelpenninck en de fopfeministen

O Op Twitter laat je je sociale gezicht zien, in het stemhokje ga je voor Fort Europa en weg met de bruintjes

O Mannen met nagellak

O Witte homohaat bestaat niet

O Auschwitz open voor de zwarten

O Woke? Ik kan het niet meer horen

O YouPorn

O Liever Turks dan Domrechts

O Yossarian in Madrid (2)

 

MEEST GELEZEN EVER

O YouPorn

O Hoi, Jesse Klaver, ik heb geen zin om te boeten voor jouw papatijd

O De koning van het uittrekken van de damesslip

O Ik word vervolgd wegens belediging van een seriebelediger

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O Ga je nu Wierd Duk ontslaan, Telegraaf?

O Ik ga naar Japan verhuizen

O Hoi, Onderwijsraad, zit de mensen eens niet zo in hun nek te hijgen!

O Kappen met je hypocriete gejank, landgenoten, je racisme schijnt door

O Lekker hitsen tegen migranten met Wierd Duk en Lucas Hartong

 

pbgif (88k image)
 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)
 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Frontaal Naakt dient een publiek belang” (mr. P.L.C.M. Ficq, politierechter)

“Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.” (Hafid Bouazza).

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Peter is soms een beetje intens en zo maar hij kan wél echt goed schrijven.” (Özcan Akyol)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“Literaire Spartacus” (André Holterman)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

네덜란드 매체 프론탈 나크트(Frontaal Naakt)에 따르면, 네덜란드 라 (MT News)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.” (Lousewies van der Laan)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)

 

pbgif (88k image)
 

 

(Advertentie)
 

 

pbgif (88k image)
 

LINKS

 

 

RSS RSS