Home » Archief » Factcheck: waren er Romeinen in Japan?


[07.10.2016]

Factcheck: waren er Romeinen in Japan?

Jona Lendering

on1
Illustratie: Torii Kiyonaga

Okinawa is een Japans eiland maar het is misschien wat misleidend het zo te noemen. Daarmee bedoel ik dat het eigenlijke Japan bestaat uit twee heel grote eilanden en twee reeksen kleine eilandjes, waarvan de noordoostelijke richting Siberië loopt en de zuidwestelijke richting Taiwan. In die tweede reeks, de Ryukyu-eilanden, ligt Okinawa halverwege (landkaart).

Onlangs zijn daar Romeinse munten gevonden, daterend uit de vierde eeuw. Uiteraard gehypet als “Romeinen in Japan”, hoewel het dus eigenlijk meer “Romeinen richting Japan” zou moeten zijn. Of nog beter: “Romeinse handelsartikelen richting Japan”. Zouden de munten zijn aangeboden in de antiquiteitenhandel, ze zouden zijn genegeerd, want deze vondst kán eigenlijk niet zijn gedaan. Ze zijn echter opgegraven in wat “gecontroleerde omstandigheden” heet: in een professionele, wetenschappelijke opgraving. Hoe komen die munten daar?

Complicaties

Er liggen twee problemen. De eerste is het munttype: in feite zijn dit stuivers en dubbeltjes. Als het Romeinse goudstukken zouden zijn geweest, kun je je voorstellen dat een Indiër, Thai of Chinees er iets in heeft gezien, het voorwerpje heeft meegenomen en verder verhandeld. (Ik stel me voor dat het zeldzame stuk Chinese jade dat ik ooit zag in het archeologisch museumvan het Bulgaarse Stara Zagora, op soortgelijke wijze naar het westen is gekomen.) Kopergeld daarentegen zie ik niet zo snel een oceaanreis maken.

Een tweede probleem is de vondstplaats: een kasteel dat alleen in de Late Middeleeuwen in gebruik is geweest, Katsuren genaamd. Nu zijn er tevens zeventiende-eeuwse Ottomaanse munten gevonden, en daarmee hebben we dus een rare puzzel bij de hand: Romeinse munten van vóór de bouw van de vindplaats, een middeleeuws kasteel en Turkse munten van ná het verlaten van de vindplaats. We snappen het momenteel niet maar je kunt fantaseren over een achttiende-eeuwse VOC-koopman op weg naar Decima, die geboeid was door oude munten en onderweg wat materiaal had gekocht. Fantasie, zeker, maar even speculatief als het idee van een Indiër, Thai of Chinees die ermee op reis is gegaan.

Voor we afronden met de constatering dat we het domweg niet weten: het echte nieuws is dat het nieuws is. Nog geen vijf jaar geleden zouden deze munten terzijde zijn geschoven. Romeinse vondsten in Japan konden niet bestaan. Nou vooruit, er was een Romeins glazen schaaltje, maar dat was voldoende waardevol om als exotisch voorwerp langs de Zijderoute te zijn verhandeld. Maar een Romeinse stuiver, nee. Dat heeft voor een oudheidkundige de status van een uitbijter waaraan hij zijn tijd niet verdoet.

Revolutie

Tegenwoordig wordt de vondst wél serieus genomen – en dát is nieuws. Het is een gevolg van de revolutie die de oudheidkundige disciplines momenteel meemaken: het ontstaan van een vierde “venster” op de oude wereld. Lange tijd baseerden we onze kennis op geschreven teksten, waar later twee bronnen van informatie bij kwamen: de archeologie en de etnografische parallel.  (Die laatste is in de kern een soort controle of een op teksten en archeologische vondsten gebaseerde reconstructie plausibel is.)

Sinds een paar jaar hebben we het DNA-bewijs als vierde bron van informatie en een allereerste conclusie is dat de mensheid veel, veel beweeglijker is geweest dan lang aangenomen. Terwijl lange tijd gedacht is geweest dat culturen vooral veranderen door adaptatie aan plaatselijke omstandigheden en overname van naburige samenlevingen, staat nu migratie onverwacht weer centraal. Het blijkt ook dat mensen veel meer met elkaar verwant zijn dan lang aangenomen is geweest. Deze Nederlandse blogger, die meende dat zijn familie uit Noord-Brabant of Limburg kwam, ontdekte één verre voorouder te hebben met de genen van de Yakut, een Turkssprekend volk uit Siberië. U had al een sterk vermoeden dat rassen een nogal onpraktische categorie zijn om de mensheid in te verdelen, nu weet u het zeker.

Ik noem het een revolutie, want nog geen kwart eeuw geleden was dit ondenkbaar. Ik herinner me hoe een van mijn archeologiedocenten, de onvergetelijke Simon Wynia, een college begon met het destijds spectaculaire nieuws dat onderzoekers hadden gekeken of ze met DNA konden vaststellen of botmateriaal mannelijk of vrouwelijk was geweest en dat voor het eerst méér identificaties juist waren geweest dan ze zouden hebben mogen verwachten als het puur gokwerk was geweest. De laatste jaren neemt dit onderzoek een enorme vlucht.

De gevolgen

Zoals gezegd: migratie blijkt veel gewoner te zijn geweest dan we altijd hebben gedacht. U hebt vrijwel zeker genen die met de eerste akkerbouwers uit Turkije zijn gekomen en genen die met de verspreiding van de Indo-Europese talen zijn gekomen uit Oekraïne. De mensen uit de Oudheid blijken biologisch heterogener te zijn geweest dan we lang dachten. In het Italiaanse Vagnari is iemand gevonden met mitochondriaal DNA dat een Oost-Aziatische herkomst suggereert. Misschien iemand uit Xinjiang die de Pamir overstak, gevangen werd genomen door de Parthen en vervolgens is verkocht aan de Romeinen?

Het punt is dat onderzoekers de mogelijkheid van migratie en handel over heel, heel grote afstanden niet langer uitsluiten. Het is een toegestane hypothese geworden. (In jargon: het is van de negatieve naar de positieve heuristiek overgegaan.) Vandaar dat Romeinse munten op Okinawa ineens serieus worden genomen, net als botmateriaal in Londen dat Chinees oogt.

Niet dat het helemáál uit de lucht komt vallen. We wisten al dat een Chinese kroniek melding maakt van wat de Chinezen uitlegden als een gezantschap uit het Romeinse Rijk. Romeinse munten waren al bekend uit India. Ook hadden we al een beschrijving van een vreemd dier dat zijn leven eindigde in het Colosseum en vrijwel zeker een Tasmaanse buidelwolf is geweest, een dier dat destijds nog voorkwam op Java. Er is groeiende belangstelling voor de Romeinse handel over de Indische Oceaan, waarop enorme winsten werden gemaakt die fiscaal werden afgetapt en daardoor volgens één schatting garant stonden voor een kwart tot een derde van de Romeinse staatsinkomsten.

Ik heb wat moeite dit laatste te geloven maar daar gaat het nu even niet om. We maken een revolutie mee: er is een vierde venster op de Oudheid geopend waardoor nieuw licht op bestaand bewijs valt, dat ineens scherper gezien kan worden. Het oudheidkundig onderzoek is in tijden niet zo spannend geweest. Jammer dat de Nobelprijs die ooit voor de Letteren was bedoeld, is verschraald tot een prijs voor literatuur, want anders had ik deze week wel een historische kandidaat geweten.

Jona Lendering heeft een nieuw boek uit: Israël verdeeld. Hij is ook betrokken bij een nieuw oudheidkundig tijdschrift, Ancient History Magazine, waar ik goede verhalen over hoor. Dit stuk is gejat van zijn eigen website.

Fact-check, Jona Lendering, 07.10.2016 @ 13:24

[Home]
 

5 Reacties

op 07 10 2016 at 17:42 schreef Thomas E:

Interessant! Aangetoond is dat de Romeinen in Liqian, Gansu (China) zijn geweest; hun DNA is er ruimschoots terug te vinden. Dit verblijf dateert van de periode rond Christus, dus minimaal twee eeuwen voor de datering van de munten op Okinawa. Ik vraag me af of men nu van plan is om in de omgeving van Katsuren het DNA van de huidige bewoners uit te pluizen op mediterraanse roots.

op 07 10 2016 at 18:34 schreef sjonnie:

Dichter bij huis, Friezen hebben ook contact gehad met Romeinen. In Harlingen zijn Romeinse munten gevonden zonder dat die Romeinen ooit in Harlingen zijn geweest. Friezen en Romeinen dreven handel zonder dat Romeinen ooit boven de rivieren zijn geweest anders dan het eisen van grotere rundervellen als belasting.

Dat was rond 24 NC.

De herkomst van de moderne mens is bekend dankzij het werk Spencer Wells.

op 07 10 2016 at 20:27 schreef Sasha Berkman:

http://www.zorgvlied-drenthe.nl/dorpsverhalen-2/friezen-hakten-romeinen-bij-wateren-in-de-pan/

op 08 10 2016 at 12:26 schreef Han van der Horst:

Rond het gegeven van de Romeinen in Liqian heeft de Italiaanse professor Manfredi een leuke roman geschreven – helemaal speculatief maar best spannend – over Romeinse legionairs van keizer Valerianus, die ontsnappen aan gevangenschap door de Perzen en dan in China terecht komen. Heet in het Nederlands Afgezant van Rome, een titel die de lading voor geen meter dekt.

op 09 10 2016 at 21:24 schreef Johannis:

Er is ook het nodige geschreven over de Nestorianen, die zich in China hebben gevestigd nadat ze de vervolging in het (Oost)Romeinse rijk waren ontvlucht. Alexander de Grote heeft met zijn troepen in de vierde eeuw vóór Christus India bereikt en op de terugtocht iemand erop uitgestuurd om de kusten te verkennen. Die is geloof ik tot het zuidelijke puntje van Afrika gekomen en vervolgens weer omgekeerd. Dus nee, zo vergezocht is het allemaal niet. Als ze niet zoveel invallen te verduren hadden gekregen, dan hadden de Romeinen ook wel vele eeuwen eerder dan Kristoffel Columbus het Amerikaanse continent ontdekt.

Nieuwe reactie
Naam:
E-mail:
Homepage:
  Afbeelding invoegen
 

 


Home

Archief

 

Become a Patron!
 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)
 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)
 

(Advertentie)
 

 

pbgif (88k image)
 

Meest gelezen in juni

O Kappen met je hypocriete gejank, landgenoten, je racisme schijnt door

O Zwarte Piet op zijn smoel stampen

O Johan Derksen en de racistische kopschopper

O De gorgelende doodsreutel van een systeem dat niet meer vanzelfsprekend is

O Pieter Omtzigt en de sharia

O Rutte is nog precies even racistisch als-ie altijd al was

O Onze George Floyds liggen op de bodem van de Middellandse Zee

O Met het omtrekken van beelden maak je de geschiedenis weer vrij

O Delightful nude performance of Rameau’s Les Indes Galantes

O YouPorn

 

Meest gelezen in het afgelopen decennium

O YouPorn

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O Hoi, Jesse Klaver, ik heb geen zin om te boeten voor jouw papatijd

O De koning van het uittrekken van de damesslip

O Het totale en angstwekkende gebrek aan integriteit van de #Metoo-meute

O Ik word vervolgd wegens belediging van een seriebelediger

O Ga je nu Wierd Duk ontslaan, Telegraaf?

O Ik ga naar Japan verhuizen

O Smachten en soppen met Thierry Baudet

O Opbokken met je racistische kinderfeestje

 

pbgif (88k image)
 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)
 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Frontaal Naakt dient een publiek belang” (mr. P.L.C.M. Ficq, politierechter)

네덜란드 매체 프론탈 나크트(Frontaal Naakt)에 따르면, 네덜란드 라 (MT News)

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“Voorganger van de Linkse Kerk in Hersteld Verband.” (Carel Brendel)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.’ (Hafid Bouazza) ‘Complimenten voor Frontaal Naakt.

‘Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.’ (Lousewies van der Laan)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)

 

pbgif (88k image)
 

 

pbgif (88k image)
 

LINKS

 

 

RSS RSS