Generatiekloof

Rudolf Kahl

Illustratie: Jean Ramey

Generatiekloof. Dat ik dat woord voor het eerst hoorde, was in de jaren ’70 van de vorige eeuw. Een opstandige jongere was toen een nozem, door ouderen niet begrepen en volgens de heersende opinie van dat moment opgroeiend voor galg en rad. De nozems werden groot, gingen werken als werknemer of werkgever of gingen zelfs de politiek in, voornamelijk aan de linkerkant van het politieke spectrum. Daarna werd de term ‘nozem’ niet meer gehoord. Het zijn nu ‘jongeren met een immigratie-achtergrond’ of iets in die geest. Tijden veranderen.

Wat mij aan het denken zette, was het verhaal van mijn nicht van 82 die haar vijftig jaar oude zoon op visite had, die zich ergerde aan het feit dat mijn nicht het geluid van de tv uit zette op het moment dat de reclame begon.

Mijn beste vriend doet het anders, die zapt weg, blijft dan in een ander programma hangen tot daar de reclame tot aftocht maant en ziet daardoor geen enkel programma volledig. Daar word ik weer nerveus van.

Ondernemers en consumenten

TV en reclame, radio en reclame, bioscoop en reclame, Internet en reclame… Voor wat hoort wat. Een hele hoop producten zijn meer of minder gratis, Internet, radio, tv, tot op zeker hoogte dus en als tegenprestatie dienen wij de reclame te verduren. En het zou zo erg nog niet zijn als ondernemers en reclamemakers niet zo vreselijk stupide zouden zijn.

Er zijn trouwens twee soorten reclame: het betere soort is het soort dat de mens wijst op vernieuwingen en daar de voor- en nadelen van uitlegt en het soort dat alleen maar staat te liegen over in wezen absoluut overbodige producten. Het laatste soort is duidelijk in de meerderheid. Want het gaat natuurlijk om het door mensen als Mark Rutte zo geprezen en met hand en tand verdedigde bedrijfsleven.

Het bedrijfsleven heeft in het Westen de gegoede burger en de regenten vervangen, maar ook de minder gegoede burger en arbeider en heeft de standen en rangen verdeeld in ondernemers en consumenten.

Nazi’s

De politiek is op dezelfde manier verdeeld en dit gegeven doet me denken aan de jaren ’30 in Duitsland van die eerder genoemde vorige eeuw. De opkomende democratie werd toen aan de kant geveegd door een nieuwe beweging die we nu vanwege de naam van haar partij de Nazi’s noemen. Bij diezelfde Nazi’s bestonden echter twee stromingen, iets wat in de geschiedenisboeken enigszins wordt ondergesneeuwd door de berichtgeving van het vervolg van de ontwikkeling.

Die bewuste partij heette of noemde zich de NSDAP: National-Sozialistische Arbeiter-Partei. En in die partij had je dus die twee stromingen. Die ene stroming kennen we allemaal meer of minder, want die werd aangestuurd door die man uit Braunau aan de Inn, de heer Hitler en zijn gevolg.

En wat was dan die andere stroming? Deze stroming werd vertegenwoordigd door een tijdelijke leider van de SA (Sturm-Abteilung), de knokploeg in dienst van die partij, de heer Gregor Straßer.

Partij voor arbeiders

Deze Gregor Straßer was weliswaar een Nazi en een antisemiet maar hij had hele andere ideeën over de politieke toekomst van Duitsland. Hij zag de NSDAP zoals haar naam propageerde, een nationaalsocialistische partij voor arbeiders. Socialistisch mag duidelijk zijn, dat wilde de toenmalige SDP ook, maar dan nationaal als tegenhanger voor de internationale SPD, want ook hier en nu is de Nederlandse PvdA een partij van een internationale beweging. Verder wilde de heer Straßer een partij voor de arbeider, om de arbeider te beschermen tegen het opkrabbelende bedrijfsleven.

Die kant wilde Adolf Hitler echter helemaal niet uit; hij meende, net als Mark Rutte, dat hij het bedrijfsleven nodig had om succesvol te zijn. Hoe liep die tweestrijd af? Nou, Gregor werd in 1932 uit al zijn functies in de partij en in de rijksdag, het parlement, ontheven en in 1934, tijdens de eerste grote zuiveringen, door leden van de SS gearresteerd en even later door het raam van zijn cel doodgeschoten.

Dividendbelasting

Ooit werd het gezegd: “Wij hebben een deel van onze vrijheid afgegeven aan de overheid voor bescherming.” Nu is echter de vraag: “Wie is deze overheid?” De kwestie van de dividendbelasting heeft die vraag weer voor het voetlicht geplaatst. En Mark Rutte heeft geprobeerd een antwoord op die vraag te geven toen hij op de vraag, of hij de naam van de bedrijven wilde noemen die de kwestie van de dividendbelasting hadden aangekaart, met een bot “Nee!” antwoordde. Daarmee heeft hij zijn eigen positie en die van de VVD weer eens duidelijk aangegeven. “Nee!” is altijd nog hanteerbaarder dan een domme leugen. Met een domme leugen kan je niets, een botte weigering om uitleg te geven kan men pareren, als men de nodige geestelijke soepelheid in huis heeft.

Maar daar gaat het hier even niet om. Het gaat mij om de vraag over de aard van onze maatschappij. Leven wij in een democratie en is deze democratie een ruilhandeltje met het bedrijfsleven? Laten we het bedrijfsleven zijn gang gaan in ruil voor meer of minder gratis producten van huiselijk vermaak en betrekkelijke veiligheid, doorspekt van uitingen van het bedrijfsleven in de vorm van, door menigeen ongewenste, reclame?

Chinese tv

Ik schrok toen ik iemand op die meer of minder gratis tv hoorde vertellen dat zij de reclameboodschappen gezellig vond. Ik vroeg mij gelijk af of die betreffende persoon wel haar lagere school had afgemaakt. Dat heeft die zoon van mijn nicht van 82 wel, hij is ondernemer geworden en hij begrijpt absoluut niet waarom mijn nicht het geluid van de tv uit zet als reclame wordt vertoond. Ik begrijp haar heel goed want ik doe het alleen daarom niet omdat mijn Chinese tv de afstandbediening niet goed begrijpt. Is hier alleen maar sprake van een generatiekloof of is hier meer aan de hand?

Rudolf Kahl is auteur van het beklemmende boek Herinneringen, over zijn jeugd in het aan puin gebombardeerde Duitsland van vlak na de Tweede Wereldoorlog. Lees hier wat meer over hem.