Haatzaaien
Jona Lendering
Foto: Michael Willems
Dit plaatje kreeg ik op Facebook en besloot het te ‘sharen‘. Verschillende mensen ‘liken‘ het dan. Daar is niets mis mee. Het is vergelijkbaar met een vriendschappelijke por: een bevestiging dat je het met elkaar eens bent. Zonder dat soort gebaren zouden we ons geïsoleerd voelen. Nogmaals, er is niks mis mee.
Maar het levert natuurlijk ook niet zoveel op. De vraag is: wat doe je wérkelijk? Ik ben in elk geval geen held. Ik kan alleen antwoorden dat ik onlangs iemand heb aangesproken op een evident racistische uitlating. Het helpt dat ik bijna vijftig ben, dat geeft je enig (onverdiend) gezag. En ik heb dus een plaatje ‘geshared‘. Niet bepaald veel.
Extreemrechtse types
Ik zou misschien méér doen als ik beter zou begrijpen wat er feitelijk speelt. Ik snap echter maar een paar dingen:
- Met zijn uitspraak dat er minder Marokkanen in Nederland zouden moeten zijn, is Wilders een grens over gegaan.
- Het zat eraan te komen. Op een in september vorig jaar in Den Haag georganiseerde PVV-manifestatie doken verschillende extreemrechtse types op, waarvan Wilders zich toen niet distantieerde. Dat kan hij ook niet, want dat zou politieke zelfmoord zijn. Nu lijkt hij dus in hun kamp beland.
- Wie Wilders’ woorden niet afwijst, heeft iets uit te leggen. Daarover zijn uiteenlopende opiniemakers als De Telegraaf en Tofik Dibi het eens.
Tot zover wat ik denk te weten. De echte vraag is echter niet of Wilders een racist is maar waarom hij publiek blijft trekken. En nu weet ik het allemaal wat minder zeker.
Moreel superieur
Niet alle PVV-stemmers lijken me racisten. De sympathisanten die ik wel eens spreek, zijn zulke beroerde mensen niet. Ze weten heel goed dat Wilders vooral ketelmuziek maakt en geen potten kan breken. Wat ze ook weten, is dat zij minder profiteren van de globalisering dan mensen met hoge opleidingen en internationale netwerken. Het zijn geen racisten, het zijn mensen die een racist benutten om zand te strooien in een globaliseringsmachine die niet werkt in hun voordeel.
Althans, zo denk ik dat de vork in de steel zit. Als ik gelijk heb, is het contraproductief om van PVV-stemmers te verwachten dat ze zich distantiëren van Wilders’ racisme. Henk en Ingrid zullen die eis alleen maar uitleggen als de zoveelste poging van ‘de’ elite om te tonen dat ze moreel superieur is, terwijl ze de echte problemen negeert.
Eerlijkere verdeling
Het is productiever als we eindelijk eens serieus inzetten op een eerlijkere verdeling van de lasten en lusten van de globalisering.
- We hebben financiële autoriteiten nodig die niet alleen kiezen voor financiële winst maar ook begrijpen dat deze niet ten nadele mag gaan van maatschappelijke cohesie.
- We hebben bestuurders nodig die een Kamerlidmaatschap niet zien als een fase in een carrière die ze brengt naar het buitenland, maar als een dienst aan de gemeenschap.
- We hebben wetenschappers nodig die niet alleen worden gelezen door een handvol internationale collega’s, maar die à laMinnaert of Presser tevens schrijven voor de samenleving.
- We hebben kunstenaars nodig die alleen niet het respect willen van een internationale avantgarde, maar ook hun verantwoordelijkheid nemen in de culturele educatie.
Dit is nogal abstract. Alleen van het derde punt weet ik hoe ik het handen en voeten kan geven, van de andere drie niet.
Serieus nemen
Mijn conclusie is dus bescheiden: als we willen verhinderen dat een man als Wilders aanhang blijft houden, moeten we beginnen de zorgen van die aanhangers serieus te nemen. Eisen dat ze zich van Wilders’ racisme distantiëren, is net zoiets als een plaatje sharen op Facebook: er is niets verkeerd mee, maar het is onvoldoende.
Eerder gepubliceerd op Lenderings blog Mainzer Beobachter. Jona Lendering is als historicus werkzaam bij Livius Onderwijs, wanhoopt aan de toekomst van de geesteswetenschappen en schrijft daarom, of desondanks, een boek over het ontstaan van het christendom en rabbijnse jodendom. Tegenwoordig is hij ook columnist bij Sargasso.
RSS