Uitbuiting
Bart Croughs
‘Vooral de rijke trekt profijt van de staat’, aldus een kop in Trouw naar aanleiding van een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De Volkskrant kopte: Rijken zijn met overheid het beste af’. ’t Is opzienbarend nieuws: alle progressieve herverdelingsoperaties van de overheid zouden alleen maar tot gevolg hebben dat de rijken nog beter af zijn.
Nu is het moeilijk om de incompetentie van de staat te overschatten, maar er is weinig reden te twijfelen aan het vermogen van deze instelling om vooral de beter betaalden in hun portemonnee te treffen. De overheid gaat bij het vergaren van inkomsten niet anders te werk dan de handige dief: bij voorkeur wordt het geld daar gehaald waar het te vinden is bij de welgestelden. De hoogste inkomensgroepen betalen vele malen meer belasting dan de laagste; bovendien krijgen ze van het oerwoud aan uitkeringen minder te zien.
Hoe dan de krantenkoppen te verklaren? Het antwoord is van een verbluffende eenvoud: bij de berekeningen zijn de inkomstenbelasting en de uitgaven voor de sociale zekerheid gewoon buiten beschouwing gelaten. Doe je dat niet, dan luidt de conclusie precies omgekeerd: vooral de hogere inkomens zijn het slachtoffer van de overheid.
Vanwaar nu deze leugenachtige voorstelling van zaken in onze kwaliteitskranten? Een mogelijke verklaring is de volgende. De Volkskrant en Trouw zijn voorstanders van de Robin Hood-staat: de overheid moet stelen van de rijken, en geven aan de armen.
Nu vinden de meeste mensen het niet fijn om bestolen te worden. Wil je de hogere inkomensgroepen ongestoord blijven uitbuiten, dan is het handig als ze onkundig worden gehouden van het feit dat ze worden uitgebuit. De rijke die in de veronderstelling verkeert dat hij profiteert van de huidige verzorgingsstaat, zal niet zo snel in opstand komen. En het idee dat het vooral de rijken zijn die van de staat profiteren, komt op nog een tweede manier goed van pas: het zou publieke steun voor nog verder gaande plundering van de hogere inkomens kunnen opleveren.
Maar er is natuurlijk altijd een andere verklaring mogelijk voor de misleidende krantenkoppen: oprechte incompetentie.
Bart Croughs (1966) is filosoof en tot voor kort columnist bij HP/De Tijd. Daar is hij mee gestopt omdat het dagelijks doornemen van kranten vol onzin en opiniebladen vol domheid hem na een paar jaar ‘de strot uit kwam’. Deze column verscheen eerder in HP/De Tijd.
RSS