Bevlogen types
Traudl de Jonge
Of je nu Franciscus van Assisi neemt, Karl Marx, Vladimir Iljitsj Oeljanov (Lenin), Joseph Vissarionovitsj Dzjoegasjvili (Stalin), Mao Zhe Dong (Mao), Ernesto Rafael Guevara de la Serna (Che), Saloth Sar (Pol Pot) of Jan Pronk: bevlogen types die de wereld willen verbeteren, zijn altijd en eeuwig afkomstig uit ‘gegoede middenklasse’ of ‘elite’. Nooit, maar dan ook nooit, zijn bevlogen types afkomstig uit de groep die men zegt te vertegenwoordigen.
Franciscus was zoon van een rijke koopman, Marx was telg uit een geslacht van rabbijnen, Lenin was van adel, Stalin werd verwekt door een landheer (niet door een dronken schoenlapper!), Mao was zoon van een herenboer, Pol Pot was kind aan huis bij de Cambodjaanse koning, Che’s vader was architect en Jan Pronk is een onderwijzerszoon. Niet bepaald minderbedeelden, armoedzaaiers, arbeiders of sukkels – integendeel.
De vraag is waarom lieden, die zelf helemaal niets te klagen hebben, zich desondanks zo druk maken over de ‘verworpenen der aarde’. Er is geen zinnig antwoord op te geven. Wellicht is het megalomanie, of tomeloze ambitie. Helemaal lekker in de bovenkamer zijn ze in ieder geval niet.
Veel erger dan individuele gekte, is het onweerlegbare feit dat toepassing van ideeën waar bevlogen types mee komen – onvermijdelijk – tot moord, doodslag, corruptie en onderdrukking leidt. Bovendien deugen bevlogen types gewoon niet. Voorbeelden te over. Franciscus van Assisi, met zijn verheerlijking van armoe, inspireerde fanatieke volgelingen tot plundering en brandschatting – vraag maar aan Umberto Eco, als u mij niet gelooft. De met steenpuisten overdekte Karl Marx maakte aan de lopende band dienstmeisjes zwanger – die dan vervolgens werden ontslagen. Lenin, Stalin, Mao en Pol Pot behoren tot de grootste massamoordenaars uit de geschiedenis. Che Guevara deelde, tijdens het lurken aan een Cubaanse sigaar, nekschoten uit. Jan Pronk spendeerde tientallen miljarden keiharde Hollandse guldens in de Derde Wereld maar kan, nog altijd, geen enkel geslaagd ontwikkelingsproject noemen.
Kort en goed: het komt er op neer op je hoede te zijn voor bevlogen types. Verklaar Al Gore, Bisschop Muskens, Geert Mak, Tanja Nijmeijer, Jan Marijnissen of Nelson Mandela voorlopig nog even niet heilig. Vroeg of laat rollen er lijken uit de kast.
Historicus Traudl de Jonge (Heiligerlee, 24 oktober 1973) is als onderzoeker verbonden aan het Stutterheim Del Ferro Instituut te Amsterdam. Aan de Zuid-Afrikaanse universiteit van Witwatersrand promoveerde zij in 1999 op het proefschrift Eyewash and deceit, an introductory study of Maoism and the communist quest for a paradise.
RSS