Functioneel kwetsen
Rene Koeman
Illustratie: George Barbier
Aan het einde van de negentiende eeuw was dit de toestand van het achterlijke, muffe Nederland van koning Willem III: De maatschappij was vergeven van het gif van alcoholisme, armoede en uitbuiting door werkgevers van goedkope arbeiders. De gevestigde orde van adel en grootkapitaal, gesteund door oud-liberalen in de lijn van Thorbecke en confessionelen in het parlement, vonden geen reden doortastend op te treden tegen deze misstanden.
Mede door de opkomst van het socialisme, dat zich langzaam begon te verenigen, gloorde er enige hoop aan de horizon voor menige arbeider (ook dankzij de nieuw-liberalen als Sam van Houten). Ik ga hier niet in op de politieke bewegingen die werden gestart, daar gaat dit verhaal niet over. Wel wil ik u wijzen op Nederlands allereerste, mij bekende ‘shockblog‘, dat toentertijd nog op papier verscheen.
Recht voor Allen heette het weekblad dat onder anderen door Ferdinand Domela Nieuwenhuis werd opgericht en het ging er in dat blad vaak rauw aan toe:
‘Het leven van Koning Willem III, den Groote, in al deszelfs hooge betekenis voor het Volk geschetst‘, is de kop van een verder lege pagina met op de laatste regel: ‘Vervolg in het hiernamaals‘. Kijk, dat is nu satire zoals het hoort: scherp, spottend en gericht tegen de elite.
Vlammende en schreeuwerige koppen om te fulmineren tegen de uitbuiting door de werkgevers: ‘De Slaven-kolonie Enschede en de Slavendrijver Van der Zee‘, ‘De Handel in vers Mensenvlees‘.
Stuk voor stuk tendentieuze artikelen die de onderdrukker aanpakken. Heel wat anders dan chocoladeletters tegen verhoging van verkeersboetes.
Ook werd er met modder gegooid in artikelen, zoals de beschuldiging van bordeelbezoek aan het adres van de prins van Wales. Of in de brochure Uit het leven van koning Gorilla, waarin Willem III werd beschuldigd van vadermoord, diefstal, promiscuïteit, enzovoort. Ook hier weer: de machtigen werden aangepakt. Niet de dronken student die lallend op de stoep ligt, niet de tasjesdief die op heterdaad betrapt werd.
Dit ‘shockblog‘ heeft een positieve bijdrage geleverd aan de sociaal-economische en democratische vooruitgang van de gewone mensen in Nederland. Iets wat volgens mij nooit gezegd zal kunnen worden van het kneuterige ‘grootste shockblog van Nederland’.
Domela Nieuwenhuis stierf in 1919 en bij zijn begrafenis werd zijn kist gevolgd door 12.000 sympathisanten. In 1931 krijg hij zijn eigen standbeeld in Amsterdam. Wie zal zich Marck Burema nog herinneren na ruim honderd jaar?
Rene Koeman is één van de vaste reageerders op Frontaal Naakt
RSS