Meerderheid
Thomas Colignatus
President Sarkozy wil dat de EU Raad van Ministers vaker bij meerderheid gaat besluiten. De huidige regel is dat ieder land instemming moet geven zodat ieder land ook vetorecht heeft. Het afschaffen van het vetorecht raakt direct aan de nationale soevereiniteit. Zijn we landen in Europa of landen van Europa? De unanimiteit is op een paar punten al afgeschaft en volgens Sarkozy moeten we nu veel verder gaan.
Afgelopen oktober dreigde het kleine Slowakije het reddingspakket van de euro te torpederen. De regering viel en premier Radicova vormde een nieuwe coalitie met een partij die als tamelijk opportunistisch te boek staat. Wanneer het vetorecht niet had bestaan dan had Radicova formeel “tegen” kunnen stemmen om daarna te zeggen “het moest van de meerderheid”. Had Slowakije maar tegengestemd, want die haircut voor Griekenland was contraproductief.
Het klinkt democratisch: stemmen bij meerderheid. Het is dat niet altijd.
Stel, je hebt een huis met een tuintje, en de overheid laat daar een trein door lopen. Dit gebeurde in de Betuwe met de Betuwelijn. De meeste mensen spraken hun veto uit. “In mijn tuin geen polonaise en zeker geen trein.” Deze mogelijkheid tot verdediging ligt vastgelegd in hun recht op bezit. De overheid kan dan compensatie aanbieden. Nu ontstaat een moeilijk punt. Stel dat veel mensen een redelijke compensatie accepteren maar de familie Janstzens weigert totale medewerking. De overheid moet bepalen of dit misschien een principekwestie is of misschien een poging een onredelijke vergoeding te krijgen. Zelfs bij een principekwestie kan het algemeen belang toch zwaarder wegen. Aldus ontstaat het leerstuk van de onteigening.
Kortom, het besluiten met algemene instemming is in beginsel het meest democratisch. Het vetorecht biedt een bescherming voor het individu.
Stemmen bij meerderheid ontstaat in een andere situatie. Stel dat Angela, Nicolas, Mark en Elio besluiten samen op vakantie te gaan in ofwel Griekenland ofwel Italië. Bij niemand is sprake dat rechten worden geschonden. De vakantie is een verbetering ten opzichte van de huidige situatie (“status quo“). Wie een veto uitspreekt, gaat buiten het boekje. Maar er zijn twee opties en er moet besloten worden. Je kunt een munt opgooien, of een touroperator laten besluiten, of wat dan ook. Wanneer het van belang wordt gevonden om aan te sluiten bij de voorkeuren, dan is stemmen bij meerderheid denkelijk de beste manier.
Het stemmen bij meerderheid kennen we vooral uit situaties waarin geen sprake is van het schenden van rechten. Dit verschilt fundamenteel van situaties waarin rechten geschonden kunnen worden. Presidenten van grote landen willen het verschil soms niet zien.
Thomas Colignatus schreef een leerboek Voting Theory for Democracy waarin hij veel aandacht geeft aan de bescherming van rechten van de minderheid. Hij is econometrist en meent dat pure wiskundigen stemprocedures vaak verkeerd uitleggen en blijkbaar niet goed begrijpen wat democratie inhoudt – zie deze discussie.
12 december 2011 — Thomas Cool/Colignatus
Reacties op dit artikel zijn gesloten. Wilt u reageren?
Stuur een e-mail naar de redactie.
RSS