Samira Bouchibti, laat de openbare bibliotheek met rust!

Peter Breedveld

Ik moet een jaar of acht, negen zijn geweest toen mijn ouders me apart namen om even ernstig met me te spreken over mijn gedrag. Mijn leesgedrag. Ik las namelijk heel veel en mijn ouders hadden iemand gekend, vertelden ze me, die ook zoveel las en daar uiteindelijk gek door was geworden. Nu was ik bereid veel te geloven, ik geloofde toen in God en Sinterklaas, maar dat leek me toen al een sterk verhaal, dat je gek werd als je teveel las.

Lezen werd bij ons thuis niet actief aangemoedigd, wil ik maar zeggen. Op school gelukkig wel, maar daar had ik al snel alle boeken op de kast achterin de klas uitgelezen.

Middeleeuwse monnik

Waar mijn leeshonger écht door werd opgewekt, waren zes populair-wetenschappelijke, rijk geïllustreerde boeken van mijn opa en oma, ‘Het Avontuur van Mens en Wetenschap‘. Elke zondag als we daar op bezoek waren, ging ik aan tafel zitten om als een Middeleeuwse monnik die boeken over te schrijven en de illustraties na te tekenen.

Er stonden dingen in die ik op school niet leerde, bijvoorbeeld over het ontstaan van de aarde en dinosaurussen en geologie en sterrenkunde. Op school leerde ik dat de bodem in Limburg uit löss bestond. Vind je het gek dat ik me er kapot verveelde, behalve tijdens de geschiedenis- en de tekenlessen?

Hoe dan ook, toen ik hoorde dat de openbare bibliotheek bestond, waar je de keuze had uit duizenden boeken, heb ik mijn ouders net zolang aan hun kop gejengeld totdat ze er een abonnement voor me afsloten. De bibliotheek was te ver van ons huis om er alleen heen te mogen, dus ik was afhankelijk van mijn onwillige ouders die ik iedere keer met al mijn overtuigingskracht zover moest zien te krijgen om me te brengen. Ik geloof dat je er per keer zes boeken mocht lenen, die je na vier weken moest hebben teruggebracht. Die zes boeken had ik dezelfde dag nog uit, en dan wilde ik weer nieuwe boeken, maar mijn ouders verdomden het om me weer te brengen. Dat deden ze vaak zelfs na het verstrijken van die uiterste leendatum niet, waardoor er een boete dreigde.

Vijf gulden

Die boete, een kwartje per boek of zo, betaalden mijn ouders voor me maar het was het woord ‘boete’ waar ik van ging hyperventileren. Je kunt je kind niet naar een protestants christelijke school sturen en dan luchthartig doen over het woord ‘boete’. Ik kan er nog steeds niet tegen als ik een boete krijg terwijl ik niemand kwaad heb berokkend. Noem het ‘administratiekosten’ of zo, maar als je me een ‘boete’ geeft, raak ik overstuur.

Ik weet nog hoe ik voor het eerst een boete moest betalen aan de bibliotheekmevrouw. Ik was bang dat ze boos op me zou zijn, want alle volwassenen in mijn omgeving werden altijd boos. Mijn ouders hadden me een briefje van vijf gulden meegegeven, de bibliotheekmevrouw zei dat dat teveel was. “Zal ik het maar doormidden scheuren?” grapte ze lachend. Ik vond het helemaal niet leuk, ik kon wel huilen. Wat zal ik die vrouw sip hebben aangekeken.

Ik prijs de dag dat ik oud genoeg was om alleen, op de fiets, naar de bibliotheek te kunnen om daar op mijn gemak boeken uit te zoeken (deed ik rustig een hele middag over) en er ook gewoon boeken te lezen. Ik heb er alles geleerd: over indianen, over Azië, over elektriciteit en planeten en ook alles wat ik weet over seks, alles wat ik weet over Amerika, over het menselijk lichaam en het hindoeïsme, het boeddhisme, over Japan, gewoon alles.

Algemene ontwikkeling

Dankzij de openbare bibliotheek ben ik wie ik ben. Niet de meest geslaagde steunpilaar van de maatschappij, maar met een behoorlijke algemene ontwikkeling die me in elk geval op geestelijk vlak ver heeft gebracht.

De VVD in Amsterdam wil de openbare bibliotheek afschaffen. Mensen die willen lezen, moeten maar boeken gaan kopen, laat VVD’er Samira Bouchibti weten: ‘Via websites als Marktplaats is de gehele Wereldbibliotheek voor een paar euro per titel te koop en eenmaal gelezen kan hetzelfde boek net zo gemakkelijk weer worden doorverkocht’.

God-ver-domme. Dat de VVD een hekel heeft aan kunst en cultuur, was bekend. Dat Bouchibti een anti-intellectueel is, eveneens. Maar ik had nooit gedacht dat die partij ook het lezen zou gaan afschaffen. Gelukkig ben ik opgegroeid in de linkse jaren zeventig, waarin niemand, ook geen VVD’er, het in zijn botte kop zou hebben gehaald om de mate van geletterdheid te onderwerpen aan de wetten van de vrije markt. Als er in mijn jeugd een Samira Bouchibti zou zijn geweest, zou ik waarschijnlijk De Drie Musketiers niet eens hebben gelezen, laat staan al die kennis hebben vergaard waarvan ik pas wist dat die bestond toen ik voor het eerst in een bibliotheek kwam.

Maostisch liberalisme

Hoe moet een kind zonder geld en met ouders die het liever niet dan wel zien lezen op Marktplaats aan een boek komen? Waar moeten mensen, die elk dubbeltje moeten omkeren, die ook hun medicijnen niet meer vergoed krijgen en hun traplift zelf moeten betalen omdat ze hadden kunnen weten dat traplopen moeilijk zou worden als ze zo oud worden, waar moeten die ‘een paar euro’ vandaan halen om een titel uit de Wereldbibliotheek aan te schaffen? Wie vertelt ze trouwens welke titel ze moeten hebben? Hoe ontdekt een kind op Marktplaats wat er allemaal te lezen is?

Dit is geen neoliberalisme meer, dit is Maostisch liberalisme. Zoals Mao Zedong het hele volk inzette om China te ontdoen van alle cultuur, van alles wat het leven de moeite waard maakt, tot kwetterende vogeltjes aan toe, zo spant de VVD zich in om alles van waarde te offeren op het altaar van de Vrije Markt.

Meevaller van twee miljard

Ik heb Bouchibti op Twitter aangesproken op dit asociale, barbaarse voorstel. Ik zei dat ik me als kind heb kunnen ontwikkelen dankzij de openbare bibliotheek. Uiteraard krijg ik geen antwoord van deze ‘volksvertegenwoordiger’. Iemand merkte schertsend op dat de VVD op deze manier waarschijnlijk een tweede Frontaal Naakt wil voorkomen. Ik denk dat er een kern van waarheid in zit. De VVD heeft meer aan kiezers die niet kunnen lezen. Reken op voorstellen op accijns op het Internet om dát ontoegankelijk te maken voor de armen.

Beste VVD, blijf met je smerige tentakels van onze openbare bibliotheken af. Er zijn er niet teveel, er zijn er juist te weinig. Iedereen moet op loopafstand van een vestiging van de openbare bibliotheek wonen. Kennis moet vrij toegankelijk zijn voor iedereen, gratis. Er moet dus geld bij, in plaats van dat er bezuinigd wordt. Dat geld is er, want de VVD heeft ook de zorg al afgeschaft en zo voor een meevaller van twee miljard euro gezorgd.

Investeer die maar fijn in de verheffing van het volk!

Is het Vrije Woord u écht lief? Steun dan het jubilerende (tien jaar!) Frontaal Naakt. Doneer aan de enige dwarsdenkende, onafhankelijke site van Nederland. Stort wat u missen kunt op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’. Lees hier waarom dat niet met PayPal kan. Nog liever heb ik dat u op Frontaal Naakt adverteert of mij inhuurt. Mail mij.