Blade Runner en de vrouwtjes

Peter Breedveld

Scène uit Häxan (Benjamin Christensen, 1922)

Vandaag bespreek ik de film Blade Runner 2049 op Aicha Qandisha, helemaal spoiler-vrij. Hier wil ik het hebben over de kritiek op het seksisme in de film, en specifiek een bespreking daarvan door Anna Smith in The Guardian: ‘Is Blade Runner 2049 sexist – or a fair depiction of a dystopian future?’

Er is van alles te zeggen over de weinig diverse cast van Blade Runner 2049 en inderdaad staat de witte man weer centraal in de film – op het eerste gezicht. Ik kan er weinig over zeggen zonder allerlei geheimen te verklappen en veel van het plezier van de film te bederven, en een goede film is het zonder meer, maar de vrouw komt er minder bekaaid vanaf in Blade Runner 2049 dan menigeen u wil doen geloven.

Traditionele huisvrouw

Smith ergert zich in het bijzonder één personage, Joi, een virtuele huisgenoot van de hoofdpersoon, gespeeld door Ryan Gosling. Ze is een computerprogramma met een bewustzijn, die de vorm aanneemt van inderdaad een nogal traditionele huisvrouw uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Ze presenteert een nieuw filosofisch dilemma in de film, maar dat lijkt aan Smith totaal voorbij te gaan. Zij schrijft:

‘How are we supposed to admire a hero whose key relationship is with a woman of his own creation who will submit to his every demand and can be switched on and off as he pleases?‘

Hoe worden we verondersteld een held te bewonderen die een voor het verhaal belangrijke relatie heeft met een zelfgemaakte vrouw die alles doet wat hij wil en die aan- en uitgezet kan worden wanneer hij maar wil?

Tja, dat is het lot van een machine, I guess, dat-ie kan worden aan- en uitgezet wanneer het zijn eigenaar uitkomt. Je kunt de discussie gemist hebben die gaande is over kunstmatige intelligentie en hoe wenselijk het is om robots te creëren die hun eigen autonome beslissingen nemen. Wie bepaalt op een gegeven moment wat het verschil is tussen een robot en een mens, niet waar?

Glutenvrije brave borst

Maar wat mij dan weer stoort, is dat social justice warriors, om maar eens een afschuwelijk Wierd Duk-begrip te gebruiken, niet alleen onze realiteit willen aanpassen, waar natuurlijk niks mis mee is want een wereld zonder racisme en seksisme willen we tenslotte allemaal (nou ja behalve Jan Dijkgraaf dan), maar onze kunst moet van hen ook per se racisme-, seksisme-, ziekte- en misdaadvrij. Helden zijn het in hun ogen alleen waard om bewonderd te worden als ze voldoen aan alle criteria van de onbevooroordeelde, genderfluïde, glutenvrije brave borst die immer met twee woorden spreekt en oude vrouwtjes helpt bij het oversteken.

Hetzelfde zie je met de controverse rond Robert Vuijsjes Alleen Maar Nette Mensen: een hoofdpersoon die racistische vooroordelen koestert? Die omringd wordt door personages die ook allemaal opgesloten zitten in hun eigen vooroordelen?! Op de brandstapel ermee!

Social Justice Warriors willen hun kunst graag zoals in de Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland: een representatie van hun ideale mens. Propaganda moet het zijn. Wij leven in een wereld waarin de witte man heerst, gekleurde mensen een bijrol vervullen en vrouwen worden onderdrukt, wee de kunstenaar die zijn werk een weerspiegeling laat zijn van díe realiteit. Een man die vrouwen begeert? Seksistisch! Een naakte vrouw? The male gaze!

Verderfelijke gevoelens

In hun ideale Blade Runner 2049 wordt Ryan Gosling wakker met onbestemde erotische verlangens naar een wezen met borsten, ronde billen en een vagina. Hij haast zich naar het medicijnkastje, haalt daar een spuit uit om zich te injecteren met een medicijn dat dit soort verderfelijke gevoelens onderdrukt. Daarna gaat hij straathondjes redden.

Ergens hilarisch dat Smith niet klaagt: hoe worden we verondersteld een held te bewonderen die mensen doodschiet voor geld, kunstmatige mensen weliswaar, maar mensen met een bewustzijn, met verlangens en angsten, die hunkeren naar contact met andere mensen? Nope, no problem. In de ideale wereld van de social justice warriors is dat precies wat ze zelf ook zouden doen: de wereld zuiveren van witte seksisten die vrouwen begeren. “Ochtend. Erectie. Gedetecteerd. Bij. Burger. WTZ3465. Bereid. Je. Voor. Op. Annihilatie.” ZAP! Je witte scharminkelige reet tot poeder geblast. Yeah! Dáár krijgt Sander Philipse een stijve van!

Bechdel-test

Helden die altijd het juiste doen, zijn saai. Kijk in welke bochten de makers van Superman zich steeds moeten wringen om die interessant te houden. Batman is veel makkelijker. Normale mensen hebben hun helden graag met een paar karakterfouten, net als zijzelf. Ryan Gosling is eenzaam, man! Mag hij misschien twee seconden troost in de vorm die hij zelf wil, moet zelfs in de privacy van zijn eigen huis de Bechdel-test worden doorstaan?

Blade Runner 2049 gaat niet écht over onze wereld in 2049. Blade Runner 2049 gaat over onze wereld in het heden. Over ons.

En dat geldt voor alle kunst: die gaat over ons. Kom niet tussen mij en mijn kunst, social justice warriors. Doe je best om de wereld beter te maken, met uitgestrekte velden vol goudgeel wuivend ongemodificeerd graan, maar blijf godverdomme van de kunst af.

Is het Vrije Woord u écht lief? Help me dan met een financiële bijdrage. Deze website wordt elke dag bedreigd door de virtuele knokploegen van Domrechts, malafide Nederlandse journalisten en zelfs door de vicepremier. Steun Frontaal Naakt. Doneer aan de enige dwarsdenkende, onafhankelijke site van Nederland. Stort wat u missen kunt op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’. Lees hier waarom dat niet met PayPal kan. Nog liever heb ik dat u op Frontaal Naakt adverteert of mij inhuurt. Mail mij.