Het vergeten onderzoek

Justine le Clercq

Er wordt in Nederland veel onderzoek gedaan naar sekswerk. De overheid wil weten of sekswerkers veilig kunnen werken. Of ze voldoende beschermd worden. Of er sprake is van dwang. Of van uitbuiting. Ik schreef daar al eerder over in deze column.

Maar in de afgelopen veertig jaar dat ik onderzoeksrapporten lees die voorbijkomen of waar ik aan heb meegewerkt, mis ik altijd één onderzoeksvraag.

Niet: hoe gaat het met de sekswerkers?

Maar: wat weten de sekswerkers eigenlijk over ons?

Of preciezer: wat weten zij over mannen?

Opmerkelijk

Er zijn weinig beroepen waarin je in de loop van de jaren duizenden mannen ontmoet. Mannen van alle leeftijden. Hoogopgeleid, laagopgeleid. Getrouwd, gescheiden, gelukkig, eenzaam. De man die thuis nooit over gevoelens praat. De man die voor het eerst vreemdgaat. De man die vooral wil praten. De man die zijn vrouw mist. De man die denkt recht te hebben op aandacht. De man die zich schaamt. De man die zich juist nergens voor schaamt.

Wie ziet zoveel verschillende mannen van zo dichtbij?

Misschien wel niemand.

Toch vragen we sekswerkers vooral naar zichzelf. Naar hun gezondheid. Hun veiligheid. Hun inkomen. Hun autonomie. Of ze wel helemaal snappen waar ze mee bezig zijn.

Zelden vragen we wat zij hebben geleerd over de mannen die ze als klant ontvangen en over de mannen met wie ze samenwerken.

Dat vind ik opmerkelijk.

Kennis

Want sekswerkers beschikken over een vorm van kennis die je nergens in een databestand terugvindt. Niet omdat zij psycholoog zijn. Niet omdat zij wetenschapper zijn. Maar omdat zij jarenlang getuige zijn van gedrag dat zich meestal achter gesloten deuren afspeelt. Gedrag dat ze vlijmscherp moeten doorgronden om hun werk veilig en goed uit te voeren, om de klant te snappen, soms om het vege lijf te redden.

Juist nu vraag ik me af waarom we daar niet nieuwsgierig naar zijn geweest.

Vrijwel dagelijks verschijnen er berichten over seksueel grensoverschrijdend gedrag. De ene onthulling volgt de andere op. In de media, de sport, de cultuur, de politiek, overal. Eindelijk is er aandacht voor stalking, voor de vele moorden op vrouwen door hun echtgenoot en de vanzelfsprekendheid die sommige mannen aan de dag leggen om de vrouw te zien als bezit, als gebruiksvoorwerp of als de ultieme vijand. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor de manosphere, waar vrouwenhaat en dominantie soms openlijk worden verheerlijkt. Steeds opnieuw reageren we geschokt, alsof we iets ontdekken wat er eerst niet was.

Maar misschien is de vraag of we wel op de juiste plekken hebben geluisterd.

Wat weet de sekswerker over u?

Vooroordelen bevestigen

Er zijn vrouwen die in hun werk duizenden mannen ontmoeten. Niet op een verjaardag, niet tijdens een sollicitatiegesprek, maar in een situatie waarin verlangens, onzekerheden, macht, schaamte en verwachtingen vaak veel dichter aan de oppervlakte liggen.

Wat hebben zij al die jaren gezien en gehoord?

Zijn die verhalen de afgelopen twintig jaar veranderd?

Welke patronen herkennen zij?

Welke verhalen horen zij steeds opnieuw?

Hoe praten mannen over hun vrouw of vriendin?

Misschien zouden hun antwoorden onze vooroordelen bevestigen.

Misschien zouden ze die juist volledig onderuithalen.

Gesloten deur

Als we sekswerkers niet alleen hadden gevraagd naar hun eigen veiligheid, maar ook over hun ervaringen met mannen, dan hadden we misschien eerder beseft dat de gelijkwaardigheid van vrouwen minder vanzelfsprekend is dan we onszelf graag vertellen. Dat respect voor vrouwen niet alleen een kwestie is van goede wetten en beleid. Dat het geen kwestie is van quotums, en al helemaal geen kwestie is van de lipservice die mannen ons in de familiekring en de media bieden. Het gaat ook en vooral over opvattingen die zich vaak achter gesloten deuren openbaren. De gesloten deur waarachter het draait om seks en geld, en dus om alles wat macht en respect incorporeert.

Soms zoeken we antwoorden op ingewikkelde maatschappelijke vragen in statistieken, enquêtes en beleidsrapporten. En nog erger, in de constante herhaling van het laten uitvoeren van hetzelfde onderzoek. Terwijl ondertussen de mensen die dagelijks midden in die werkelijkheid staan nauwelijks worden gehoord.

Misschien zijn sekswerkers niet alleen een onderwerp van onderzoek.

Misschien zijn ze ook een bron van kennis.

En misschien zegt het iets over ons dat we wel willen weten hoe het met hen gaat, maar zelden nieuwsgierig zijn naar wat zij over ons zouden kunnen vertellen.

P.S. U hoeft mij niet te berichten dat niet alle mannen naar sekswerkers gaan. (Nee, niet alle mannen. Wel heul veel.)

P.S. U hoeft mij ook niet te berichten dat niet alle mannen hun vrouw verkrachten of vermoorden. (Nee, maar wel meer dan we jarenlang onder ogen wilden zien.)

Justine le Clercq was bestuursvoorzitter van het gemeentebordeel My Red Light op de Wallen in Amsterdam. Dit raambordeel werd de inzet van een poldertreurspel. Deze serie columns geeft een inkijk in de sekswerkbranche en iedereen die zich daarmee (on)gewild inlaat. Het eerste deel leest u hier, het tweede hier, het derde hier het vierde hier het vijfde hier. en het vorige hier