Over n@%@rs

Peter Breedveld

Illustratie: Al Buell

‘n@%@r’ is een raciale klassificatie met als intentie de als zodanig geclassificeerde te domineren. Dat weten we omdat het voor eerst in de kasboeken op plantages voorkomt in 1644 om de tot slaaf gemaakten tot veedieren te dehumaniseren. Dat is racisme en dat is nu strafbaar’, aldus Quinsy Gario op zijn Facebook-pagina.

Ik wist dat niet, dat het woord in Nederland is geïntroduceerd door slavenhandelaren, maar het klopt. In de 17e eeuw was ‘n@%@r’ een synoniem voor zwarte slaaf. Het kan evenwel niet dienen als bewijs dat mensen, die in 2013 het woord ‘n@%@r’ gebruiken, dat doen om donkere mensen te denigreren (eveneens een woord met een interessante etymologie).

Negroïde uiterlijk

Heel veel woorden die we nu nog gebruiken, hadden in de 17e eeuw een totaal andere betekenis. ‘Berucht’ betekende vroeger bijvoorbeeld ‘beroemd’ en een maarschalk was vroeger een paardenknecht. ‘IJverig’ was vroeger ‘afgunstig’. Mensen zeggen nu “Ik heb totaal geen fut meer”, vroeger betekende dat: “Ik heb totaal geen sperma meer.”

Het hoeft dus niet zo te zijn dat ‘n@%@r’ nu een negatieve betekenis heeft omdat het woord dat vierhonderd jaar geleden had. Mij is het woord nooit geleerd in de betekenis van ‘zwarte slaaf’ of ‘inferieur mens’, maar als een verwijzing naar het uiterlijk van donkere Afrikanen. In een boek over Indonesië las ik in de jaren tachtig bijvoorbeeld over Molukkers dat ze een ‘negroïde uiterlijk’ hadden, in tegenstelling tot Javanen. Ik begreep meteen wat er werd bedoeld: een donkere huidskleur, kroezig haar, een brede, platte neus.

In mijn jeugd hoorde ik nooit iemand ‘n@%@rs’ zeggen. Wel ‘donkere jongen’ of ‘zwarte’ of ‘Surinamer’, ongeacht waar de persoon, naar wie werd verwezen, vandaan kwam. ‘n@%@r’ was boekentaal. Ik herinner me een ‘n@%@r’ in een verhaal van Jan Wolkers, ik geloof dat het over een driehoeksverhouding ging met een mysterieuze, zwarte man. Ik weet niet veel meer van het verhaal, maar ik weet zeker dat Wolkers het niet denigrerend bedoelde. De man had juist iets heroïeks, zij het bedreigends, maar dat was in seksuele zin.

Racistische sneer

Hoe dan ook, ik heb lange tijd niets verkeerds gezien in het woord. Omdat ik een beetje Spaans kan, had ik zelf al wel geraden dat n@%@r is gebaseerd op ‘negro‘, wat ‘zwart’ betekent, en over niets anders ging dan uiterlijke kenmerken. In ‘De Ballade van de Zilte Zee‘, het eerste deel van één van mijn favoriete stripseries Corto Maltese, scheldt zeekapitein Corto zijn zwarte stuurman uit irritatie uit voor ‘roetmop’, terwijl hij die stuurman respecteert. Ik was twaalf toen ik dat voor het eerst las en vond de belediging grof, maar toen ik erover nadacht, concludeerde ik dat het geen racistische sneer was, maar een commentaar op ’s mans uiterlijk, net als de bijnaam ‘witlof’, die de moeder van mijn Indische schoolvriendje gaf aan een buurjongen met witblond haar.

Ik heb een beetje een rare opvoeding gehad. Thuis zat mijn vader te schelden op al die ‘zwarten’ in Toppop en schold hij de Surinaamse overbuurman, die op het dak zijn televisieantenne stond te repareren (twintigers die dit lezen, vragen zich nu af waar de fuck ik het over heb) uit voor Zwarte Piet (“grapje”). Op school vertelde de meester dat de zwarte Afrikanen zoveel beschaafder waren dan wij, omdat zij nu naar Europa kwamen om ons te evangeliseren en lazen we de Marimba, waarin alle zwarten geduldige, wijze mensen waren, tevreden met weinig, en alle blanken ofwel arts, ofwel gewetenloze milieucriminelen.

Mooie, sierlijke vrouw

Bij het woord ‘n@%@r’ verscheen voor mijn geestesoog altijd een donkere ebbenhouten gestalte, een bonk trotse kracht. Als een ‘n@%@r’, in mijn idee, al ergens inferieur aan was, dan aan de ‘n@%@rin’, want zwarte vrouwen heb ik altijd de meest imponerende wezens op aarde gevonden, sinds ik mijn eerste zag, en dat was de vrouw van onze overbuurman en de moeder van de kinderen met wie mijn broer en ik altijd naar school liepen. Wat een mooie, sierlijke vrouw was dat.

Allemaal geromantiseer, en misschien zelfs niet minder racistisch dan de idee dat zwarten lui zijn en stinken, dat weet ik heus wel, hoewel mijn definitie van racisme is dat je mensen benadeelt op basis van hun etniciteit. ‘n@%@rs’ zijn figuren uit boeken en strips. Toen ik ouder werd, werd het woord vaker in ironische zin gebruikt, of vanuit een bepaald gevoel voor absurdisme. Bijvoorbeeld in de naam van de Franse band ‘Les Negresses Vertes‘, die in de jaren tachtig wat hits had. Toen werd ik me bewust van het feit dat ‘n@%@rs’ erg ouderwets was. “De n@%@rleider Martin Luther King”, hoorde ik de verslaggever in een oude radioreportage eens zeggen.

Goeie ouwe Apartheid

Vanaf dat moment gebruikte ik het woord ook vooral in ironische zin. Toen een groep zwarte vrouwen in het geweer kwam tegen Robert Vuijsjes meesterlijke satire ‘Alleen Maar Nette Mensen‘, omdat ze meenden dat het een racistisch boek was, noemde ik ze spottend ‘boze n@%@rinnen‘.

Dat begint nu een beetje een nare bijsmaak te krijgen, nu witte mannen het woord gebruiken als wapen tegen mensen met een donkere huidskleur, tussen het veroordelen van Nelson Mandela als terrorist en het opdissen van nostalgische verhalen over die goeie ouwe Apartheid door. Ik wil daar niet bij horen. Ik vind het nogal sneu voor een middelbare man om, zodra hij in de gaten krijgt dat donkere mensen geen ‘n@%@r’ genoemd wensen te worden, om die reden extra veel en extra hard ‘n@%@r’ te zeggen.

Het is uiteindelijk niet zo moeilijk: ik bedoelde er niks kwaads mee, maar als u niet wilt dat ik het woord ‘n@%@r’ gebruik, dan zal ik dat niet meer doen. Een kwestie van wellevendheid, van elementair fatsoen.

Steun Frontaal Naakt, het enige echte dissidente geluid in Nederland! Stort op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.