Krijgt er een zwarte een emancipatieprijs

Peter Breedveld

Illustratie: Bill Randall

Gisteren ging de prestigieuze Joke Smit-prijs naar een zwarte vrouw en het leek wel of er een aanslag was gepleegd, zoveel woedende haat als er losbarstte op Twitter. Telegraaf-columnisten Nausicaa Marbe en Rob Hoogland, Sylvia Witteman en Margriet Oostveen van de Volkskrant, schrijver Ileen Montijn en Kamerleden Harm Beertema (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD) en Zihni Özdil (GroenLinks) zijn slechts een paar van de bekendere Nederlanders die hun blinde razernij botvierden op antropoloog Gloria Wekker, de gelukkige winnaar. Ook de harde kern van het gajesgilde ontbrak uiteraard niet: Carel Brendel, Jan Dijkgraaf, Annabel Nanninga, Esther Voet, Bart Nijman, Arthur van Amerongen, het voltallige schorem had zich met virtuele fakkels en virtuele hooivorken op het Twitter-plein verzameld. Het geween en geknarsetand hield het hele land tot diep in de nacht uit de slaap.

Iedereen bleek opeens expert op het gebied van de wetenschap en kenner van de werken van Joke Smit, van wie ik, moet ik eerlijk zeggen, nog nooit had gehoord. Smit zou die prijs zeker verontwaardigd uit de handen van Wekker hebben gegrist, wist iemand te melden. Carel Brendel presenteerde een citaat van Smit over moslimvrouwen en gezichtsbedekking, die haar volgens hem nu zeker het predikaat ‘islamofoob’ zou hebben opgeleverd (die past in de categorie “als wij geen Zwarte Piet mogen dan hun geen Suikerfeest”). ‘Een droevige dag voor de wetenschap én het feminisme’, aldus Sylvia Witteman.

Ook Eva Jinek, de voorzitter van de jury van de Joke Smit-prijs, moest het ontgelden.

Witte zelfgenoegzaamheid

En ook hier was dit droesem het roerend over eens: Wekker is een racist. Je ziet ze elke dag in hun columns en op Twitter kankeren over moslims, zwarten, allochtonen en vluchtelingen, maar het is Wekker die een racist is, omdat ze de bijl heeft gezet aan de wortels van de witte zelfgenoegzaamheid.

Vooral Marbe liet zich gisteren gelden als Wekker-hater van het eerste uur. ‘Wekker doet racistische uitspraken door huidskleur aan identiteit en recht van spreken te koppelen en ze wijst de wetenschap publiekelijk af’, tweette ze gisteren, verwijzend naar dit interview met Wekker in Vrij Nederland.

Nou ben ik van Marbe al heel wat gewend, maar dit is zelfs voor haar doen extreem smerig. Op Dukkiaanse wijze geeft ze Wekkers uitspraken opzettelijk verkeerd weer om haar lezers tegen haar op te hitsen, met een totale minachting voor de feiten.

Kinderlijke geest

Te beginnen met de wetenschap, die Wekker publiekelijk zou afwijzen. Dat is uiteraard volstrekte kolder, want Wekker is zelf wetenschapper en dat is ook wat het gajes steekt: Wekker onderbouwt haar kritiek op de witte zelfgenoegzaamheid op wetenschappelijke wijze. Iemand als Anouscha Nzume kun je nog weglachen, Quinsy Gario valt makkelijk te framen met een paar uit de context gerukte tweets, bij Wekker zul je met wat substantiëlers moeten komen, en dat lukt een kinderlijke geest als Marbe niet. Daarom moet ons maar worden wijsgemaakt dat Wekker zelf geen respect heeft voor de wetenschap.

Maar wat zegt Wekker echt? Dat het ideaal van de wetenschappelijke objectiviteit is achterhaald. Dat is geen afwijzing van de wetenschap, het is gewoon waar. Zeker in de geesteswetenschappen is elk onderwerp honderden jaren lang benaderd vanuit de positie van de westerse, witte man, dat wordt nu door nog maar weinig academici ontkend. De wereldgeschiedenis is eurocentrisch, met een bijna exclusieve focus op de Westerse beschaving, met de oude Griekse beschaving als bakermat. Pas sinds relatief kort geleden wordt de aandacht verlegd naar de Levant, Irak, Iran en Afghanistan en dergelijke. De rest van Azië, en Afrika al helemaal, vormt nog nagenoeg onontgonnen gebied. Nog steeds spreken academici over de ontdekking van Amerika, alsof het land niet allang was ‘ontdekt’ door volkeren die er beschavingen hadden gesticht en ook alweer ten onder hadden laten gaan, lang vóórdat Columbus er voet aan wal zette.

Koloniale belangen

De basis van onze democratische rechtsstaat is gelegd door witte Westerse mannen als John Locke en Hugo de Groot, bij wie de ontkenning van de rechten van gekleurde volkeren diep ingebakken zat. Locke diende de belangen van slavenhouders en meende dat Indianen geen recht hadden op het land waar zij woonden, omdat ze de grond immers niet exploiteerden zoals het hoort in de ogen van de witte man. Hugo de Groot werkte voor de VOC. Need I say more? Onze democratische beginselen, onze opvattingen over mensenrechten, zijn gebaseerd op de subjectieve ideeën van mannen als Locke en De Groot. Dat betekent dat het racisme en het witte suprematisme in het DNA van onze vrijheid zit. De kolonialistische opvattingen van deze mannen werkt nog steeds krachtig door in onze huidige mentaliteit. Zie daarover dit artikel.

Wekker gebruikt haar positie als wetenschapper om deze misstanden recht te zetten. Ze is, beaamt ze, wetenschapper én activist. “Het enige wat je als wetenschapper moet doen, is de positie van waaruit je praat expliciet maken”. Met andere woorden: wees er eerlijk over, gebruik de wetenschap niet als schaamlap voor je eigen vooringenomenheid. Dat lijkt me getuigen van het diepste respect voor de wetenschap. Het is Marbe die als een Middeleeuwse gifmengster de wetenschap afwijst.

Shit verliezen

Dan over het vermeende racisme van Wekker. Een gotspe uiteraard, zeker uit de mond van Marbe, die het demoniseren van gekleurde mensen en het bewieroken van witte mensen tot kunst heeft verheven. Marbe klaagt dat Wekker huidskleur aan identiteit verbindt en aan ‘recht van spreken’.

Dat verbinden van identiteit aan huidskleur valt moeilijk Wekker aan te rekenen. Dat begon, zeg maar, toen witte mensen zwarte mensen begonnen te kwalificeren als handelswaar, als goederen die je gewoon van hun land kunt plukken en verschepen naar andere werelddelen, vastgeketend in een scheepsruim met een ingecalculeerd bederf van de waar van zoveel procent, bij wie je de kinderen gewoon kon weghalen als kalveren bij een koe, waar je gewoon mee kon doen wat je wilde.

Dát, Nausicaa Marbe, is identiteit verbinden aan huidskleur, of moet ik zeggen identiteit ontnemen aan mensen met een andere huidskleur. Dat is wat je nu ook nog doet als je zwarten neerzet als domme luie clowns tijdens het Sinterklaasfeest, ze hardnekkig ‘negers’ blijft noemen, juist omdat ze vragen dat niet te doen, ze afwijst bij sollicitaties omdat ze ‘donkere negers’ zijn, constant lastigvalt en in een nekklem houdt en doodslaat en doodschiet omdat ze zwart zijn. Als je helemaal uit je dak gaat, echt totaal je shit verliest omdat een zwarte een prijs krijgt, dán verbindt je identiteit met huidskleur.

Zeuren over racisme

En ja, het lijkt me dat je met je donkere huidskleur dan meer recht van spreken hebt als het over racisme en discriminatie gaat dan als je wit bent. Ik was erbij toen een zaal vol zwarte mensen door de arrogante kerel in het streepjesoverhemd (door Wekker aangehaald in het Vrij Nederland-interview) te verstaan werd gegeven dat zwarten niet zo moesten zeuren over racisme omdat ze in Nederland maar mooi de kans kregen om – net als hij! – te studeren aan een echte universiteit.

Als je wit bent, ben je nooit gediscrimineerd om je huidskleur, je weet niet wat het is om afgewezen te worden bij sollicitaties vanwege je huidskleur, om door de politie constant te worden gemolesteerd vanwege je huidskleur, om constant in de kwaliteitskranten te moeten lezen dat je ballast bent vanwege je huidskleur, dat mensen met dezelfde huidskleur als jij teveel kosten, crimineel zijn, lui zijn, profiteurs zijn en ga zo maar door. Je hebt gewoon geen idee hoe het is om zonder al die dingen te leven die voor jou zo vanzelfsprekend zijn omdat je wit bent maar waar je dagelijks voor moet vechten, tooth and claw, als je een donkere huidskleur hebt.

Broodklep houden

Dus ja, als witte mens moet je gewoon je waffel eens houden over racisme, je realiseren hoe aanmatigend het is om tegen een zwarte te zeggen dat-ie blij moet zijn dat-ie getolereerd wordt in Nederland, wat op zich al een grove leugen is, en dat er geen racisme is in Nederland.

Gewoon die weerzinwekkende grote smoel dicht, gewoon die broodklep even houden, en eens luisteren naar een ander.

Is het Vrije Woord u écht lief? Help me dan met een financiële bijdrage. Deze website wordt elke dag bedreigd door de virtuele knokploegen van Domrechts, malafide Nederlandse journalisten en zelfs door de vicepremier. Steun Frontaal Naakt. Doneer aan de enige dwarsdenkende, onafhankelijke site van Nederland. Stort wat u missen kunt op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’. Lees hier waarom dat niet met PayPal kan. Nog liever heb ik dat u op Frontaal Naakt adverteert of mij inhuurt. Mail mij.